Η Generation Z αποταμιεύει λιγότερο, αλλά καταναλώνει με ένταση

Η οικονομική συμπεριφορά της Generation Z στις Ηνωμένες Πολιτείες παρουσιάζει ένα ενδιαφέρον δίπολο: από τη μία πλευρά, καταγράφεται το χαμηλότερο ποσοστό αποταμίευσης σε σύγκριση με τις δαπάνες της, ενώ από την άλλη, η καταναλωτική της δραστηριότητα παραμένει ιδιαίτερα έντονη, με έμφαση σε τομείς όπως η προσωπική φροντίδα, τα κοσμήματα, ο καφές και ο τουρισμός. Παράλληλα, οι νέοι αυτής της γενιάς αναζητούν ενεργά νέες πηγές εισοδήματος, αξιοποιώντας τις δυνατότητες της λεγόμενης «gig economy» και του κοινωνικού εμπορίου, ενώ υιοθετούν με ταχείς ρυθμούς τις ψηφιακές τραπεζικές και χρηματοοικονομικές υπηρεσίες.

Αυτά είναι τα κεντρικά συμπεράσματα της νέας έρευνας με τίτλο «The Gen Z Reality Check», που εκπόνησε το Bank of America Institute. Η μελέτη εστιάζει στη χρηματοοικονομική συμπεριφορά των ατόμων που γεννήθηκαν μετά το 1995, βασιζόμενη σε ανώνυμα και συγκεντρωτικά στοιχεία από συναλλαγές με χρεωστικές και πιστωτικές κάρτες, καθώς και από καταθέσεις και πληρωμές πελατών της τράπεζας στις ΗΠΑ.

Το χαμηλότερο ποσοστό αποταμίευσης μεταξύ όλων των γενεών

Ένα από τα πιο χαρακτηριστικά ευρήματα της έρευνας είναι ότι η Generation Z εμφανίζει τον χαμηλότερο διάμεσο λόγο αποταμιεύσεων προς δαπάνες, σε σύγκριση με οποιαδήποτε άλλη ηλικιακή ομάδα. Συγκεκριμένα, ο σχετικός δείκτης διαμορφώνεται κάτω από το 0,5, γεγονός που σημαίνει ότι οι συνολικές αποταμιεύσεις της διάμεσης οικογένειας της Gen Z είναι μικρότερες από τις μηνιαίες δαπάνες της. Στον αντίποδα, οι Baby Boomers διατηρούν τον υψηλότερο λόγο αποταμίευσης προς κατανάλωση, υπογραμμίζοντας τη διαφορετική οικονομική φιλοσοφία και τις διαφορετικές συνθήκες που επικρατούν μεταξύ των γενεών.

Παρά το γεγονός ότι το επίπεδο αποταμίευσης είναι χαμηλό, η έρευνα αποκαλύπτει ότι αρκετά μέλη της Generation Z ξεκινούν να αποταμιεύουν για τη συνταξιοδότησή τους σε μικρότερη ηλικία σε σχέση με τις προηγούμενες γενιές. Ταυτόχρονα, ένα σημαντικό ποσοστό των νέων εξακολουθεί να στηρίζεται οικονομικά από τους γονείς ή άλλα μέλη της οικογένειας, γεγονός που επηρεάζει τη συνολική εικόνα της οικονομικής τους αυτονομίας.

Η ταχεία υιοθέτηση των ψηφιακών χρηματοοικονομικών υπηρεσιών

Η μελέτη καταγράφει μια σημαντική στροφή της Generation Z προς τις ψηφιακές χρηματοοικονομικές υπηρεσίες, γνωστές και ως fintech. Αναλύοντας τα στοιχεία των καταθέσεων, προκύπτει ότι το μερίδιο της γενιάς αυτής στις συναλλαγές μέσω fintech αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς από ό,τι στις υπόλοιπες γενιές. Σύμφωνα με τους αναλυτές της Bank of America, αυτή η τάση αντανακλά τη μεγαλύτερη εξοικείωση των νέων με τις ψηφιακές εφαρμογές και την προτίμησή τους για εναλλακτικά χρηματοοικονομικά εργαλεία, τα οποία προσφέρουν ταχύτητα, ευελιξία και συχνά χαμηλότερο κόστος.

Απουσία έντονου «K-shaped» χάσματος στην κατανάλωση

Ένα ακόμη αξιοσημείωτο εύρημα αφορά την καταναλωτική συμπεριφορά των διαφορετικών εισοδηματικών ομάδων εντός της Generation Z. Το λεγόμενο «K-shaped» μοτίβο, το οποίο περιγράφει την τάση των υψηλότερων εισοδηματικών ομάδων να αυξάνουν τις δαπάνες τους πολύ περισσότερο από τις χαμηλότερες, εμφανίζεται ιδιαίτερα ασθενές στη συγκεκριμένη γενιά. Η διαφορά στην αύξηση των δαπανών μεταξύ των υψηλότερων και των χαμηλότερων εισοδημάτων είναι μικρότερη από κάθε άλλη γενιά, ενώ η καταναλωτική δραστηριότητα παραμένει ισχυρή σχεδόν σε όλα τα εισοδηματικά επίπεδα. Αυτό υποδηλώνει μια πιο ομοιογενή καταναλωτική συμπεριφορά, παρά τις οικονομικές ανισότητες.

Η «οικονομία της μικρής απόλαυσης» ως βασικός μοχλός δαπανών

Οι νέοι της Generation Z δεν περιορίζουν τις αγορές τους αποκλειστικά σε βασικά αγαθά, παρά τις πιέσεις που ασκεί το αυξημένο κόστος ζωής. Αντίθετα, οι προαιρετικές καταναλωτικές δαπάνες παρουσιάζουν σταθερή αύξηση από τον Μάρτιο του 2025. Ιδιαίτερα έντονη είναι η άνοδος στις αγορές κοσμημάτων, ενώ σημαντική αύξηση καταγράφεται και στους τομείς της ένδυσης και των προϊόντων ομορφιάς.

Η Bank of America συνδέει αυτή τη συμπεριφορά με το φαινόμενο της «little treat economy», δηλαδή τις μικρές και προσιτές αγορές που προσφέρουν άμεση ικανοποίηση και ψυχολογική ανταμοιβή. Ενδεικτικό είναι το παράδειγμα των καταστημάτων καλλυντικών, όπου η αύξηση της δαπάνης ανά συναλλαγή ήταν σχεδόν τετραπλάσια σε σχέση με την αύξηση του αριθμού των συναλλαγών. Η ίδια τάση παρατηρείται και σε καθημερινές αγορές όπως ο καφές, τα παγωτά και τα γλυκά. Μάλιστα, το 92% των νέων της Generation Z δηλώνει ότι επιβραβεύει τον εαυτό του με τέτοιου είδους αγορές, είτε για να βελτιώσει τη διάθεσή του είτε για να γιορτάσει μια θετική εξέλιξη στην ημέρα του.

Τα ταξίδια παραμένουν υψηλά στην ατζέντα των προτεραιοτήτων

Παρά την αύξηση των τιμών, η επιθυμία για ταξίδια παραμένει αμείωτη μεταξύ των νέων. Οι ταξιδιωτικές δαπάνες της Generation Z αυξάνονταν έως τον Ιούνιο του 2026 με ετήσιο ρυθμό της τάξης του 8,5%, ποσοστό που ξεπερνά την αντίστοιχη αύξηση όλων των υπόλοιπων γενεών. Ωστόσο, η ανάλυση δείχνει ότι η άνοδος των δαπανών δεν συνοδεύεται από ανάλογη αύξηση του αριθμού των συναλλαγών για διαμονή σε ξενοδοχεία. Αυτό το εύρημα υποδηλώνει ότι η μεγαλύτερη δαπάνη οφείλεται κυρίως στην αύξηση των τιμών και όχι σε μια σημαντική αύξηση του όγκου των ταξιδιών.

Η στροφή στη δεύτερη εργασία και το social commerce

Η προσπάθεια διατήρησης ενός υψηλού επιπέδου κατανάλωσης, σε συνδυασμό με την επιδίωξη μεγαλύτερων οικονομικών στόχων, ωθεί πολλούς νέους στην αναζήτηση πρόσθετων πηγών εισοδήματος. Η συμμετοχή της Generation Z στη gig economy αυξάνεται με ταχύτερους ρυθμούς από ό,τι στις μεγαλύτερες γενιές, αναδεικνύοντας μια νέα αντίληψη για την εργασία και το εισόδημα.

Ένα εντυπωσιακό εύρημα αφορά την προέλευση του πρόσθετου εισοδήματος. Το 39% του gig work της γενιάς αυτής προέρχεται από το social commerce, δηλαδή από πωλήσεις προϊόντων ή υπηρεσιών μέσω κοινωνικών δικτύων και πλατφορμών ηλεκτρονικού εμπορίου. Ακολουθούν οι υπηρεσίες διανομής με ποσοστό 30%, οι υπηρεσίες μεταφοράς επιβατών με 23% και, τέλος, η δημιουργία περιεχομένου με μόλις 5%. Το τελευταίο στοιχείο είναι ιδιαίτερα ενδιαφέρον, καθώς καταρρίπτει την εντύπωση ότι η δραστηριότητα των influencers αποτελεί τον κύριο μοχλό πρόσθετου εισοδήματος για τους νέους, καθώς στην πραγματικότητα αποτελεί ένα σχετικά μικρό τμήμα της συνολικής εικόνας.

Μισθολογικές αυξήσεις, αλλά και δυσκολότερη αγορά εργασίας

Η εικόνα στην αγορά εργασίας για τη Generation Z είναι αντιφατική. Από τη μία πλευρά, οι πρόσφατοι απόφοιτοι αντιμετωπίζουν υψηλότερα ποσοστά ανεργίας σε σύγκριση με την κατάσταση που επικρατούσε πριν από μια δεκαετία. Από την άλλη πλευρά, όσοι καταφέρνουν να ενταχθούν στην αγορά εργασίας απολαμβάνουν ιδιαίτερα ισχυρές μισθολογικές αυξήσεις. Η αύξηση των αποδοχών της Generation Z έφτασε περίπου το 10% σε ετήσια βάση τον Ιούνιο, ποσοστό σημαντικά υψηλότερο από εκείνο των μεγαλύτερων ηλικιακών ομάδων.

Συνολικά, η έκθεση του Bank of America Institute σκιαγραφεί το προφίλ μιας γενιάς που, παρά τις οικονομικές προκλήσεις, διατηρεί έντονη καταναλωτική δραστηριότητα. Η Generation Z δίνει προτεραιότητα στις εμπειρίες, στις μικρές καθημερινές απολαύσεις και στα ταξίδια, ενώ παράλληλα προσαρμόζεται στα νέα δεδομένα της ψηφιακής οικονομίας. Αξιοποιεί τις fintech υπηρεσίες για τη διαχείριση των χρημάτων της και αναζητά συμπληρωματικά εισοδήματα μέσα από νέες, ευέλικτες μορφές εργασίας, επιδεικνύοντας αξιοσημείωτη προσαρμοστικότητα σε ένα περιβάλλον αυξημένου κόστους ζωής και αυξημένης αβεβαιότητας στην αγορά εργασίας.