Η γεωστρατηγική στο τιμόνι των αγορών

Σε μια νέα φάση ενισχυμένης αβεβαιότητας και βαθιού μετασχηματισμού εισέρχεται το παγκόσμιο επιχειρηματικό περιβάλλον, με τη γεωστρατηγική να αναδεικνύεται πλέον σε καθοριστικό παράγοντα για τη διαμόρφωση των συνθηκών λειτουργίας των αγορών.

Σύμφωνα με την έκθεση της EY με τίτλο 2026 Geostrategic Outlook, οι γεωπολιτικές εξελίξεις θα συνεχίσουν να επηρεάζουν αποφασιστικά τις επιχειρήσεις και τις διεθνείς αγορές και το 2026. Η ανάλυση εντοπίζει δέκα κρίσιμες γεωπολιτικές τάσεις, οι οποίες αναμένεται να καθορίσουν το έτος, οργανωμένες γύρω από τρεις βασικούς άξονες.

Νέοι κανόνες, κρατική ισχύς και τεχνολογικός ανταγωνισμός

Ο ρόλος του κράτους ενισχύεται περαιτέρω, επηρεάζοντας άμεσα την οικονομική δραστηριότητα μέσω επιχορηγήσεων, περιοριστικών εμπορικών πολιτικών και αυξημένων κρατικών συμμετοχών σε επιχειρήσεις. Το διεθνές εμπόριο αναμένεται να συνεχίσει να πιέζεται από τον ανταγωνισμό ΗΠΑ–Κίνας, με δασμούς, περιορισμούς εξαγωγών και νέες προκλήσεις για τις παγκόσμιες εφοδιαστικές αλυσίδες να διαμορφώνουν το τοπίο.

Παράλληλα, η κυριαρχία στην τεχνητή νοημοσύνη και η ενίσχυση της κυβερνοασφάλειας αποκτούν στρατηγική σημασία. Η αύξηση των κυβερνοεπιθέσεων, σε συνδυασμό με γεωπολιτικές εντάσεις και τεχνολογικούς ανταγωνισμούς, οδηγεί τα κράτη στην ενδυνάμωση της ψηφιακής τους κυριαρχίας, με επίκεντρο το AI και τα συστήματα προστασίας κρίσιμων υποδομών.

Πόροι, χρέος και νέα γεωπολιτικά μέτωπα

Η γεωπολιτική των πόρων αποκτά κεντρικό ρόλο. Η λειψυδρία επηρεάζει ήδη περίπου τέσσερα δισεκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως, αναδιατάσσοντας διακρατικές σχέσεις. Οι αυξημένες ανάγκες σε νερό για data centers και παραγωγή ημιαγωγών αναμένεται να πυροδοτήσουν πολιτικές εντάσεις και να οδηγήσουν σε νέα ιεράρχηση της διαχείρισης υδατικών πόρων. Παράλληλα, η «μάχη» για τις σπάνιες γαίες, κρίσιμες για ψηφιακές τεχνολογίες, μπαταρίες και αμυντικά συστήματα, δημιουργεί νέο πεδίο διεθνούς ανταγωνισμού και αλλάζει πρότυπα παραγωγής και εμπορίου.

Το διεθνές χρηματοπιστωτικό σύστημα επιβαρύνεται από υψηλά επίπεδα χρέους, με το κόστος εξυπηρέτησής του να απειλεί τη δημοσιονομική και χρηματοοικονομική σταθερότητα. Η αυξημένη ευαισθησία στις μεταβολές των επιτοκίων, σε συνδυασμό με τον γεωπολιτικό ανταγωνισμό και την πολιτική εργαλειοποίηση του κεφαλαίου, αναμένεται να μεταβάλει ουσιαστικά τη δομή του οικονομικού συστήματος το 2026.

Σε περιφερειακό επίπεδο, η Βόρεια Αμερική προβλέπεται να χαρακτηρίζεται από πολιτική μεταβλητότητα, με Καναδά και Μεξικό να επαναπροσδιορίζουν τις σχέσεις τους με τις ΗΠΑ. Η περιοχή Ασίας–Ειρηνικού θα παραμείνει βασικό πεδίο γεωπολιτικής αντιπαράθεσης, με τις κυβερνήσεις να δίνουν έμφαση στην οικονομική ασφάλεια. Η Ευρώπη θα βρεθεί σε κρίσιμο σταυροδρόμι ασφάλειας και ανταγωνιστικότητας, ενώ η Μέση Ανατολή εισέρχεται σε φάση ανασύνταξης, μέσα από συγκρούσεις, διπλωματικές διεργασίες και νέες επενδυτικές ισορροπίες.

Ο διευθύνων σύμβουλος της EY Ελλάδος, Γιώργος Παπαδημητρίου, σημειώνει ότι το 2026 διαμορφώνεται ένα περιβάλλον έντονης αβεβαιότητας, όπου αλληλένδετες και ταχύτατα εξελισσόμενες δυνάμεις δημιουργούν πρωτόγνωρες προκλήσεις. Όπως τονίζει, η γεωστρατηγική ανάλυση καθίσταται πλέον αναπόσπαστο μέρος της επιχειρηματικής στρατηγικής, τόσο για την ενίσχυση της ανθεκτικότητας απέναντι στους κινδύνους όσο και για την αξιοποίηση νέων ευκαιριών δημιουργίας αξίας.