Η κινεζική κυριαρχία στον ΠΟΥ ως απειλή για την παγκόσμια υγειονομική ασφάλεια

Η Κίνα επιδιώκει να γίνει ο μεγαλύτερος χρηματοδότης του Παγκόσμιου Οργανισμού Υγείας (ΠΟΥ) ώστε να εξασφαλίσει απόλυτο έλεγχο, μια κίνηση που, όπως προειδοποιούν ειδικοί, θα μπορούσε να διαλύσει τη διεθνή διαχείριση των ασθενειών και να πυροδοτήσει μια νέα υγειονομική καταστροφή.

Το Πεκίνο δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει να στηρίζει τον ΠΟΥ, όπως μετέδωσε στις 26 Ιανουαρίου το κρατικό κινεζικό πρακτορείο ειδήσεων Xinhua, λίγες ημέρες αφότου η Ουάσιγκτον ολοκλήρωσε την αποχώρησή της από τον παγκόσμιο οργανισμό. Επίσης, απέρριψε ως «αβάσιμες» τις αμερικανικές κατηγορίες ότι οι κινεζικές αρχές χειρίστηκαν πλημμελώς τα πρώιμα στάδια της έξαρσης του COVID-19, υποστηρίζοντας ότι οι προσπάθειές του κατά της πανδημίας ήταν «διαφανείς και υπεύθυνες».

Ωστόσο, το υπουργείο Υγείας και Ανθρώπινων Υπηρεσιών των ΗΠΑ παρέπεμψε σε στοιχεία που δείχνουν ότι από η Κίνα απέκρυψε πληροφορίες για τον COVID-19, καθυστερώντας την επιβεβαίωση της μετάδοσης από άνθρωπο σε άνθρωπο. Το υπουργείο ανέφερε επίσης ότι ο ΠΟΥ «υποβάθμισε τους κινδύνους ασυμπτωματικής μετάδοσης και δεν αναγνώρισε εγκαίρως την αερογενή μετάδοση».

Σύμφωνα με στοιχεία του ΠΟΥ, ο COVID-19 έχει στοιχίσει τη ζωή σε 7,1 εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως έως τις 11 Ιανουαρίου 2026. Ωστόσο, δεδομένου του ιστορικού των κινεζικών αρχών όσον αφορά την ελλιπή καταγραφή των λοιμώξεων και την απόκρυψη πληροφοριών, είναι δύσκολο να εκτιμηθεί η πραγματική κλίμακα της πανδημίας.

Ενισχύοντας τον έλεγχο στον ΠΟΥ

Ο Τσεν Γιονγκλίν, πρώην Κινέζος διπλωμάτης, ανέφερε ότι η πρόσφατη δέσμευση του Πεκίνου σημαίνει πως θα εκμεταλλευτεί το κενό που άφησε η αποχώρηση της Ουάσιγκτον, του μεγαλύτερου χορηγού του οργανισμού, που κάλυπτε το 18% του συνολικού προϋπολογισμού, ώστε να τοποθετηθεί ως ο κορυφαίος δωρητής και να αποκτήσει τον γενικό έλεγχο.

Ο Τσεν είπε στην εφημερίδα The Epoch Times ότι η Κίνα ανακοίνωσε πέρυσι πως θα προσφέρει επιπλέον 500 εκατομμύρια δολάρια στον ΠΟΥ μέσα στα επόμενα πέντε χρόνια, προσθέτοντας ότι το Πεκίνο σκοπεύει να χρησιμοποιήσει αυτή τη χρηματοδότηση για να ελέγχει τις γνωμοδοτήσεις και να εμποδίσει οποιαδήποτε έρευνα του ΠΟΥ για την προέλευση του COVID-19.

Σύμφωνα με τον Τσεν, η ερευνητική ομάδα του ΠΟΥ, η Επιστημονική Συμβουλευτική Ομάδα για την Προέλευση Νέων Παθογόνων, έχει ήδη παραλύσει επειδή οι κινεζικές αρχές αρνούνται να παραδώσουν τα δεδομένα που απαιτούνται για να εντοπιστεί ο ιός που προκαλεί τον COVID-19, και ότι αυτό το αδιέξοδο πιθανότατα θα καταστεί μόνιμο υπό κινεζική κυριαρχία. Η τρέχουσα έρευνα ουσιαστικά θα σταματήσει σε αυτό το σημείο και κάθε περαιτέρω ιχνηλάτηση της προέλευσης θα καταστεί αδύνατη, προβλέπει.

Ο Τσενγκ Τσιεν-γιουάν, επίκουρος αναπληρωτής καθηγητής στο Τμήμα Γλώσσας Χάκκα και Κοινωνικών Επιστημών του National Central University στην Ταϊβάν, προειδοποιεί ότι ο ΠΟΥ κινδυνεύει πλέον να καταστεί εξαρτώμενος από την Κίνα για να εξασφαλίζει επαρκή χρηματοδότηση ώστε να υποστηρίζεται η λειτουργία του. Όπως ανέφερε στην Epoch Times, χωρίς αυτήν τη κρίσιμη οικονομική στήριξη, ο ΠΟΥ αντιμετωπίζει μαζικές περικοπές προϋπολογισμού και οι λειτουργίες του, τα ερευνητικά προγράμματα και οι διεθνείς συνεργασίες του θα υποστούν σοβαρό πλήγμα, κάτι που το Πεκίνο θα εκμεταλλευτεί οπωσδήποτε για να ενισχύσει τον έλεγχό του στον ΠΟΥ.

Υπονόμευση της παγκόσμιας τάξης

Πέρα από τον ΠΟΥ, ο Τσεν σημείωσε ότι το κινεζικό καθεστώς επιδίωξε να κυριαρχήσει και στο Συμβούλιο Ανθρωπίνων Δικαιωμάτων του ΟΗΕ μετά την αποχώρηση των Ηνωμένων Πολιτειών από το διακυβερνητικό σώμα πέρυσι, θωρακίζοντας έτσι το καθεστώς από τη διεθνή κριτική για τις παραβιάσεις των ανθρωπίνων δικαιωμάτων που του καταλογίζονται.

Για τον Τσεν είναι προφανές πως το Πεκίνο προσπαθεί συστηματικά να θέσει περισσότερους διεθνείς θεσμούς υπό τον έλεγχό του, κάτι που αναπόφευκτα θα αποδυναμώσει τους μηχανισμούς λογοδοσίας και θα μειώσει σημαντικά τη διπλωματική πίεση προς το καθεστώς.

Ο Γε Γιαο-γιουάν, καθηγητής Διεθνών Σπουδών στο Πανεπιστήμιο του Σαιν Τόμας στο Χιούστον, δήλωσε ότι το Πεκίνο «αλώνει» αυτούς τους οργανισμούς για να οικοδομήσει ένα αυταρχικό μπλοκ ικανό να αντιταχθεί στη Δύση. Μέσω αυτού, είπε στην Epoch Times, η Κίνα θα επιδιώξει να αναδιαμορφώσει την παγκόσμια τάξη και να αμφισβητήσει άμεσα την Ουάσιγκτον.

Ο Τσενγκ δήλωσε ότι, ενώ η Ουάσιγκτον αρχικά ήλπιζε πως τέτοιοι θεσμοί θα απορροφούσαν και θα περιόριζαν την Κίνα, το Πεκίνο εκμεταλλεύτηκε το δικαίωμα βέτο που διαθέτει στο Συμβούλιο Ασφαλείας του ΟΗΕ για να διεξάγει έναν ιδεολογικό πόλεμο κατά του ελεύθερου κόσμου. Κατ’ αυτόν, αν και το Πεκίνο έχει απομακρυνθεί από την παραδοσιακή κομμουνιστική/σοσιαλιστική ιδεολογία, η επιδίωξή του να ανατρέψει τον καπιταλισμό παραμένει σταθερή, και ο έλεγχος διεθνών οργανισμών κάθε μεγέθους είναι ο ευκολότερος τρόπος για να διαλύσει το υφιστάμενο πλαίσιο.

Αποκλεισμός της Ταϊβάν

Η αποχώρηση των ΗΠΑ έχει βαθύ αντίκτυπο στην Ταϊβάν, όπου το υπουργείο Υγείας και Πρόνοιας αναγνωρίζει τον κρίσιμο ρόλο της Ουάσιγκτον στη διεθνή δημόσια υγεία, όπως μετέδωσε στις 29 Ιανουαρίου το Central News Agency της Ταϊβάν. Παρά την απώλεια της καθοριστικής στήριξης των Ηνωμένων Πολιτειών, η Ταϊπέι δεσμεύτηκε ότι θα συνεχίσει να επιδιώκει καθεστώς παρατηρητή στην Παγκόσμια Συνέλευση Υγείας (World Health Assembly – WHA), το ανώτατο όργανο λήψης αποφάσεων του ΠΟΥ, στο οποίο συμμετέχουν εκπρόσωποι όλων των κρατών-μελών.

Η Ταϊβάν βρίσκεται πρώτη στον Δείκτη Υγειονομικής Περίθαλψης για όγδοη συνεχόμενη χρονιά σε ετήσια έρευνα της Numbeo, μιας διαδικτυακής βάσης δεδομένων με τη συνεισφορά χρηστών που παρακολουθεί δείκτες ποιότητας ζωής. Η Ταϊβάν ενημέρωσε τον ΠΟΥ για τον COVID-19 πριν η έξαρση αναγνωριστεί ευρέως σε παγκόσμιο επίπεδο, παρότι παραμένει αποκλεισμένη από τη WHA από το 1972.

Το νησιωτικό κράτος είχε για σύντομο διάστημα καθεστώς παρατηρητή από το 2009 έως το 2016, σε μια περίοδο ύφεσης των σχέσεων με το Πεκίνο υπό την κυβέρνηση του Κουομιντάνγκ (KMT), η οποία εξασφάλισε τη συμμετοχή μέσω συμφωνίας που διαπραγματεύτηκε απευθείας με την Κίνα.

Ωστόσο, ο Τσεν πιστεύει ότι οι ελπίδες της Ταϊβάν ουσιαστικά έχουν σβήσει, καθώς το Πεκίνο ετοιμάζεται να μονοπωλήσει τον οργανισμό, προσθέτοντας ότι ακόμη και οι ανεπίσημες τεχνικές ανταλλαγές στις οποίες συμμετείχε προηγουμένως η Ταϊβάν θα εξαλειφθούν πλήρως. Υπό αυτές τις συνθήκες, είναι εξαιρετικά απίθανο η WHA να καλέσει ξανά την Ταϊβάν ως παρατηρητή και η συμμετοχή της σε θυγατρικές δραστηριότητες του ΠΟΥ θα μειωθεί, καθώς το Πεκίνο θα χρησιμοποιήσει τη δεσπόζουσα θέση του για να αποκλείσει πλήρως την Ταϊβάν, υποστηρίζει ο Τσεν.

Ο Γε υποστηρίζει ότι οι επιπτώσεις υπερβαίνουν τον άμεσο αποκλεισμό, λέγοντας ότι η απώλεια της αμερικανικής επιρροής θα αποθαρρύνει τους διπλωματικούς συμμάχους της Ταϊβάν από το να μιλήσουν κατά της ανεξέλεγκτης κινεζικής πίεσης, και οι λίγες εναπομείνασες φωνές που είναι πρόθυμες να μιλήσουν υπέρ της Ταϊπέι θα αποσιωπηθούν. Παρότι η μελλοντική αποτελεσματικότητα του ΠΟΥ παραμένει αμφίβολη, τα περισσότερα κράτη-μέλη πιθανότατα θα πτοηθούν από την κινεζική πίεση και θα αποφύγουν να στηρίξουν την Ταϊβάν, σημειώνει.

Ο Τσενγκ προτείνει ότι, καθώς το Πεκίνο δρομολογεί την απομόνωση της Ταϊβάν, με την Ουάσιγκτον εκτός παιχνιδιού, θα ήταν καλύτερα να σταματήσει η Ταϊπέι να σπαταλά διπλωματικό κεφάλαιο σε μια μάταιη προσπάθεια και αντ’ αυτού να εξετάσει το ενδεχόμενο να εγκαταλείψει πλήρως την εκστρατεία της στον ΠΟΥ. Όπως παρατήρησε, η πανδημία της COVID-19 ήδη έδειξε πως ο ΠΟΥ αδυνατεί να προστατεύσει τη διεθνή υγεία και ότι ο αποκλεισμός της Ταϊβάν από τον ΠΟΥ είναι ακριβώς ο λόγος που η δική της μέθοδος αντιμετώπισης της πανδημίας πέτυχε. Κατ’ αυτόν, είναι πολύ πιο σημαντικό να συνεργαστεί η Ταϊβάν με τις ΗΠΑ και άλλες χώρες με ισχυρές δυνατότητες δημόσιας υγείας.

Ανησυχία για τη διεθνή επιτήρηση ασθενειών

Ο Τσεν προειδοποιεί ότι η υποχωρητικότητα του ΠΟΥ απέναντι στο Πεκίνο διευκόλυνε ήδη την εξάπλωση της COVID-19 και προβλέπει ότι μια νέα παγκόσμια πανδημία είναι αναπόφευκτη αν το κομμουνιστικό καθεστώς της Κίνας αποκτήσει πλήρη έλεγχο του οργανισμού.

 Κατά τον Τσεν, η κινεζική διείσδυση θα υπονομεύσει τις τεχνικές δυνατότητες και το κύρος του ΠΟΥ, αποδυναμώνοντας την ικανότητά του για επιτήρηση ασθενειών. Θα συγκαλύπτονται έρευνες που θα αγγίζουν κινεζικά συμφέροντα, ενώ το Πεκίνο θα δημιουργεί σύνθετες καταστάσεις όταν εμφανίζονται νέες ασθένειες. Προβλέπει ακόμη ότι, αν ξεσπάσει άλλη μια κρίση αντίστοιχης κλίμακας με την COVID-19, η πολιτική «άλωση» του οργανισμού πιθανότατα θα οδηγήσει σε πολύ περισσότερα θύματα και σε πολύ σοβαρότερη παγκόσμια εξάπλωση.

Ομοίως ούτε ο Τσενγκ περιμένει ότι ο ΠΟΥ θα μπορέσει να συγκρατήσει μελλοντικές απειλές, ιδίως παθογόνους οργανισμούς που προέρχονται από την Κίνα. Καλεί τη διεθνή κοινότητα να δημιουργήσει ένα εναλλακτικό δίχτυ ασφαλείας, τονίζοντας ότι οι προηγμένες δημοκρατίες πρέπει να παρακάμψουν τον διαβρωμένο οργανισμό προκειμένου να δημιουργήσουν ένα διαφανές και ανεξάρτητο δίκτυο επιτήρησης ασθενειών — διαφορετικά ο κόσμος θα μείνει απροστάτευτος απέναντι στην επόμενη έξαρση.