Οι Ηνωμένες Πολιτείες επιδιώκουν την επαναδιαπραγμάτευση της αμυντικής συμφωνίας με τη Δανία, με στόχο την άρση κάθε περιορισμού στη στρατιωτική τους παρουσία στη Γροιλανδία, σύμφωνα με πηγές που έχουν γνώση των συνομιλιών. Το ζήτημα έχει αναδειχθεί σε κομβικό σημείο για τους διαπραγματευτές που επιχειρούν να ικανοποιήσουν την απαίτηση του προέδρου Ντόναλντ Τραμπ για ουσιαστικό έλεγχο της περιοχής.
Η υφιστάμενη συμφωνία, που υπεγράφη το 1951 και αναθεωρήθηκε το 2004, προβλέπει ότι οι ΗΠΑ οφείλουν να «διαβουλεύονται με τη Δανία και τη Γροιλανδία και να τις ενημερώνουν» πριν προχωρήσουν σε «οποιεσδήποτε σημαντικές αλλαγές στις στρατιωτικές επιχειρήσεις ή τις εγκαταστάσεις των Ηνωμένων Πολιτειών στη Γροιλανδία».
Πηγές που ζήτησαν ανωνυμία λόγω της ευαισθησίας των συζητήσεων ανέφεραν ότι η αμερικανική πλευρά επιδιώκει αλλαγή αυτής της διατύπωσης, ώστε να μην υφίστανται απολύτως κανένας περιορισμός στον στρατιωτικό σχεδιασμό των ΗΠΑ. Οι λεπτομέρειες μιας ενδεχόμενης νέας συμφωνίας παραμένουν υπό διαπραγμάτευση.
Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου, Άννα Κέλι, δήλωσε ότι «αν αυτή η συμφωνία προχωρήσει – και ο πρόεδρος Τραμπ είναι ιδιαίτερα αισιόδοξος ότι θα συμβεί – οι Ηνωμένες Πολιτείες θα πετύχουν όλους τους στρατηγικούς τους στόχους στη Γροιλανδία, με ελάχιστο κόστος και σε μόνιμη βάση».
«Καθώς οι λεπτομέρειες οριστικοποιούνται από όλα τα εμπλεκόμενα μέρη, θα υπάρξουν και οι σχετικές ανακοινώσεις», πρόσθεσε. Η πρεσβεία της Δανίας στην Ουάσιγκτον δεν προχώρησε σε σχόλιο.
Το πλαίσιο Τραμπ και οι γεωπολιτικές προεκτάσεις
Η συγκεκριμένη προσέγγιση ευθυγραμμίζεται, σύμφωνα με το Bloomberg, με όσα έχει περιγράψει δημόσια ο ίδιος ο Τραμπ. Την Τετάρτη παρουσίασε το «πλαίσιο μιας μελλοντικής συμφωνίας» για τη Γροιλανδία, μετά τη συνάντησή του με τον γενικό γραμματέα του ΝΑΤΟ Μαρκ Ρούτε στο Παγκόσμιο Οικονομικό Φόρουμ στο Νταβός, χωρίς όμως να δώσει περαιτέρω λεπτομέρειες.
«Θα συνεργαστούμε όλοι μαζί και μάλιστα το ΝΑΤΟ θα εμπλακεί», δήλωσε την Πέμπτη απαντώντας σε ερώτηση δημοσιογράφων για το αν η συμφωνία θα δίνει στις ΗΠΑ κυριότητα επί του νησιού. Κατά την επιστροφή του από το Νταβός, ανέφερε ότι «τμήματα της συμφωνίας θα γίνουν σε συνεργασία με το ΝΑΤΟ» και προανήγγειλε ανακοινώσεις «εντός δύο εβδομάδων», εφόσον υπάρξει συναίνεση από τη Δανία.
Νωρίτερα, σε συνέντευξή του στο Fox Business, ο Τραμπ δήλωσε ότι οι ΗΠΑ θα έχουν «όλη τη στρατιωτική πρόσβαση που θέλουμε». «Θα μπορούμε να τοποθετήσουμε ό,τι χρειαζόμαστε στη Γροιλανδία επειδή το θέλουμε. Πρόκειται ουσιαστικά για πλήρη πρόσβαση, χωρίς χρονικό όριο», είπε χαρακτηριστικά.
Μια οριστική συμφωνία θα μπορούσε να αποσυμπιέσει αυτό που έχει εξελιχθεί στη σοβαρότερη δοκιμασία της διατλαντικής συμμαχίας μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Σύμφωνα με το Bloomberg, το πλαίσιο που περιέγραψε ο Τραμπ περιλαμβάνει μεταξύ άλλων στάθμευση αμερικανικών πυραύλων, δικαιώματα εξόρυξης με στόχο τον αποκλεισμό κινεζικών συμφερόντων και ενισχυμένη παρουσία του ΝΑΤΟ στην Αρκτική, με αντάλλαγμα τη μη επιβολή δασμών σε ευρωπαϊκά κράτη.
Η εξέλιξη αυτή θα ανέτρεπε μια πολυετή τάση περιορισμού της αμερικανικής παρουσίας στη Γροιλανδία μετά το τέλος του Ψυχρού Πολέμου. Από 17 στρατιωτικές βάσεις, οι ΗΠΑ διατηρούν σήμερα μία, με περίπου 150 στρατιωτικούς και πάνω από 300 συμβασιούχους, πολλοί εκ των οποίων είναι Δανοί ή Γροιλανδοί.
Η στάση Κοπεγχάγης και Γροιλανδίας
Παραμένει ασαφές μέχρι ποιο σημείο η Δανία και η Γροιλανδία είναι διατεθειμένες να αποδεχθούν αλλαγές. Η Δανή πρωθυπουργός Μέτε Φρεντέρικσεν δήλωσε πριν από τη Σύνοδο Κορυφής της ΕΕ στις Βρυξέλλες ότι και οι δύο πλευρές είναι ανοικτές σε «περαιτέρω επέκταση» της αμυντικής συμφωνίας του 1951, χωρίς όμως να υπεισέλθει σε λεπτομέρειες.
«Αυτό πρέπει να γίνει με σωστό και σεβαστό τρόπο και εξετάζουμε αν και πώς μπορεί να επιτευχθεί», σημείωσε. Η υφιστάμενη συμφωνία, άλλωστε, θέτει ήδη περιορισμένα εμπόδια στις ΗΠΑ, ενώ τόσο η Δανία όσο και η Γροιλανδία έχουν διαχρονικά ενθαρρύνει την ενισχυμένη αμερικανική παρουσία.
Η Άιρις Φέργκιουσον, πρώην αναπληρώτρια βοηθός υπουργός Άμυνας των ΗΠΑ για την Αρκτική επί κυβέρνησης Μπάιντεν, ανέφερε ότι «κάθε φορά που ζητούσαμε συζητήσεις, υπήρχε πάντα διάθεση συνεργασίας». Όπως πρόσθεσε, η Γροιλανδία έβλεπε θετικά την αυξημένη αμερικανική δραστηριότητα, καθώς οι σχετικές συμβάσεις ενίσχυαν και την τοπική οικονομία.
