Η διεθνής οικονομία και το γεωπολιτικό σύστημα περνούν σε φάση ανοιχτής αποσταθεροποίησης και σύγκρουσης ισχύος, με το μεταπολεμικό πλαίσιο κανόνων να έχει πλέον διαλυθεί, προειδοποιεί ο Ray Dalio, ένας από τους ισχυρότερους επενδυτές παγκοσμίως. Η εκτίμησή του σκιαγραφεί την αρχή μιας εποχής όπου η σύγκρουση αντικαθιστά τη συναίνεση και η ισχύς επιβάλλεται χωρίς θεσμικά αναχώματα.
Σε δημόσια παρέμβασή του στην πλατφόρμα X με τον χαρακτηριστικό τίτλο «Είναι επίσημο: Η παγκόσμια τάξη έχει καταρρεύσει», ο Dalio επικαλείται την έκθεση «Under Destruction» της Διάσκεψης Ασφαλείας του Μονάχου, η οποία καταγράφει την είσοδο του κόσμου σε φάση «πολιτικής κατεδάφισης», όπου οι δομές αποσυντίθενται και οι προσεκτικές μεταρρυθμίσεις αντικαθίστανται από ωμή αποδόμηση.
Ο ίδιος περιγράφει ένα διεθνές περιβάλλον χωρίς σταθερούς κανόνες, όπου κυριαρχεί το δίκαιο του ισχυρού και η αντιπαράθεση μεγάλων δυνάμεων γίνεται το βασικό οργανωτικό στοιχείο της παγκόσμιας πραγματικότητας. Η ανάλυσή του εδράζεται στο βιβλίο «Principles for Dealing With the Changing World Order», στο οποίο εξετάζει πέντε αιώνες ιστορίας και χαρτογραφεί τον λεγόμενο «Μεγάλο Κύκλο», έναν επαναλαμβανόμενο εξαφασικό κύκλο περίπου ογδόντα ετών, που συνδέει τη νομισματική πολιτική με την άνοδο και την πτώση διεθνών τάξεων.
Για χρόνια ο Dalio τοποθετούσε τις Ηνωμένες Πολιτείες στο Στάδιο 5 του κύκλου, τη φάση προϊούσας αποσύνθεσης, με επιδεινούμενες χρηματοοικονομικές συνθήκες και εντεινόμενες εσωτερικές συγκρούσεις. Στην πιο πρόσφατη τοποθέτησή του, δηλώνει ότι η μετάβαση έχει πλέον ολοκληρωθεί και ότι οι ΗΠΑ βρίσκονται στο Στάδιο 6, το τελικό και βίαιο στάδιο κατάρρευσης της τάξης, που ιστορικά συνοδεύεται από επαναστάσεις, γενικευμένες συγκρούσεις και συνθήκες αντίστοιχες με την περίοδο πριν και κατά τον Β΄ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Στο έκτο κεφάλαιο του έργου του, η αποδυνάμωση της παγκόσμιας τάξης παρουσιάζεται ως μηχανισμός παραγωγής σχέσεων καθαρής ήττας, όπου οι μεγάλες δυνάμεις εγκλωβίζονται σε λογικές αμοιβαίας καταστροφής, παρόμοιες με το κλασικό «δίλημμα του φυλακισμένου», οδηγούμενες σε συγκρούσεις με τεράστιο ανθρώπινο και οικονομικό κόστος. Κατά την εκτίμησή του, οι διεθνείς θεσμοί έχουν απολέσει την ικανότητα να περιορίσουν τα συμφέροντα των μεγάλων παικτών, με αποτέλεσμα η λεγόμενη τάξη που βασίζεται σε κανόνες να έχει καταστεί κενό γράμμα.
Η είσοδος στο Στάδιο 6 συνοδεύεται από ένα ευρύ φάσμα συγκρούσεων: εμπορικούς και τεχνολογικούς πολέμους, γεωπολιτικές αντιπαραθέσεις και πολέμους κεφαλαίων, με υπαρκτό τον κίνδυνο στρατιωτικής κλιμάκωσης όταν οι εμπλεκόμενες πλευρές αντιλαμβάνονται τις εξελίξεις ως υπαρξιακή απειλή. Η ένταση μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Κίνας γύρω από την Ταϊβάν προβάλλει ως το πλέον πιθανό σημείο εκδήλωσης μιας τέτοιας βίαιης σύγκρουσης.
Την ώρα που ηγετικά στελέχη της τεχνολογίας προβάλλουν αφηγήματα μιας επερχόμενης εποχής αφθονίας μέσω της τεχνητής νοημοσύνης, ο Dalio σκιαγραφεί ένα εντελώς διαφορετικό ιστορικό τοπίο, παραπέμποντας σε συνθήκες ανάλογες με τη δεκαετία του 1930, όταν η παγκόσμια οικονομική κρίση και ο γεωπολιτικός ανταγωνισμός προετοίμαζαν το έδαφος για γενικευμένο πόλεμο.
Σύμφωνα με τον ίδιο, έχει πλέον διαμορφωθεί σχεδόν καθολική παραδοχή ότι η παγκόσμια τάξη που οικοδομήθηκε μετά το 1945 έχει καταρρεύσει. Επικαλείται δημόσιες τοποθετήσεις Ευρωπαίων και Αμερικανών αξιωματούχων που μιλούν ανοιχτά για την ανάγκη προετοιμασίας για πόλεμο και για το τέλος του παλαιού κόσμου. Στο πλαίσιο αυτό εντάσσει τόσο τις συζητήσεις στο Νταβός όσο και τις απειλές για γεωπολιτικές ανατροπές, σε συνδυασμό με το εκρηκτικό ύψος του αμερικανικού δημόσιου χρέους που έχει αγγίξει τα 38 τρισεκατομμύρια δολάρια.
Η παρέμβασή του καταλήγει σε ένα ωμό δίλημμα προς τους διαμορφωτές πολιτικής: μαζική νομισματική επέκταση ή ανεξέλεγκτη κρίση χρέους. Το μήνυμα είναι απολύτως καθαρό. Η εποχή της προβλέψιμης και σταθερής παγκόσμιας τάξης έχει κλείσει οριστικά και η ανθρωπότητα εισέρχεται σε μια περίοδο όπου η αβεβαιότητα, η σύγκρουση και η ωμή ισχύς θα καθορίζουν την πορεία των εθνών.
