Η τεχνητή νοημοσύνη διχάζει την κινεζική οικονομία

Η ραγδαία ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης στην Κίνα έχει δημιουργήσει ένα οικονομικό τοπίο δύο ταχυτήτων, όπου οι τεχνολογικές μητροπόλεις ευημερούν, ενώ οι παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές αντιμετωπίζουν σοβαρές προκλήσεις. Σύμφωνα με ανάλυση του Bloomberg, η διαφοροποίηση αυτή γίνεται ολοένα και πιο έντονη, με τις πόλεις που επενδύουν στην παραγωγή μικροτσίπ και εξοπλισμού AI να καταγράφουν εντυπωσιακούς ρυθμούς ανάπτυξης, ενώ οι περιοχές που βασίζονται στην αυτοκινητοβιομηχανία και την παραδοσιακή μεταποίηση βλέπουν την οικονομία τους να επιβραδύνεται.

Η Χεφέι ως σύμβολο της τεχνολογικής ανόδου

Χαρακτηριστικό παράδειγμα της νέας πραγματικότητας αποτελεί η πόλη Χεφέι, πρωτεύουσα της επαρχίας Ανχουέι, η οποία έχει αναδειχθεί σε κέντρο της κινεζικής βιομηχανίας καρτών μνήμης (memory chips). Οι μονάδες παραγωγής της δυσκολεύονται να ανταποκριθούν στη διεθνή ζήτηση για εξοπλισμό τεχνητής νοημοσύνης, με αποτέλεσμα η πόλη να καταγράφει ανάπτυξη 6,8% στο πρώτο εξάμηνο του έτους. Η βιομηχανική παραγωγή αυξήθηκε κατά 26%, ενώ η παραγωγή ηλεκτρονικών προϊόντων εκτινάχθηκε κατά 93%, σύμφωνα με τα επίσημα στοιχεία.

Στον αντίποδα, η Τσανγκτσούν, παραδοσιακό κέντρο παραγωγής αυτοκινήτων με κινητήρες εσωτερικής καύσης, βρίσκεται αντιμέτωπη με σοβαρές οικονομικές δυσκολίες. Οι τοπικές αρχές παραδέχθηκαν ότι η οικονομία αντιμετωπίζει "πρωτοφανείς δυσκολίες", μια διατύπωση που αργότερα αφαιρέθηκε από τις επίσημες ανακοινώσεις, αφού προκάλεσε έντονο σχολιασμό στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης. Η ανάπτυξη της πόλης επιβραδύνθηκε στο μόλις 1,6% από 4,9% το 2025, ενώ η βιομηχανική παραγωγή υποχώρησε κατά 4,4% στο πρώτο πεντάμηνο του έτους.

Οι επτά "έξυπνες" πόλεις της Nomura

Σύμφωνα με ανάλυση της Nomura Holdings, οι δύο αυτές πόλεις αποτυπώνουν τη νέα οικονομική πραγματικότητα που διαμορφώνει η τεχνητή νοημοσύνη στην Κίνα. Οι οικονομολόγοι Τζινγκ Γουάνγκ και Τινγκ Λου επισημαίνουν ότι "τα οφέλη της ανάπτυξης που τροφοδοτείται από την τεχνητή νοημοσύνη καρπώνονται κυρίως λίγες 'έξυπνες' πόλεις". Οι επτά πόλεις που χαρακτηρίζονται ως "έξυπνες" —Πεκίνο, Σαγκάη, Σενζέν, Σουτσόου, Χανγκτσόου, Χεφέι και Γουχάν— κατέγραψαν μέσο ρυθμό ανάπτυξης 5,6% στο πρώτο εξάμηνο, χάρη στην εκρηκτική παγκόσμια ζήτηση για εφαρμογές τεχνητής νοημοσύνης.

Οι συγκεκριμένες πόλεις αντιστοιχούν περίπου στο ένα πέμπτο της συνολικής οικονομικής ανάπτυξης της Κίνας κατά το ίδιο διάστημα, ενώ στην υπόλοιπη χώρα ο ρυθμός ανάπτυξης περιορίστηκε στο 4,5%. Ισχυρές επιδόσεις σημείωσαν η Σενζέν, με αύξηση του ΑΕΠ κατά 5,8%, η Γουχάν, όπου η παραγωγή ηλεκτρονικών αυξήθηκε κατά 91%, καθώς και η Σουτσόου, όπου η οικονομία αναπτύχθηκε κατά 5,6% και οι εξαγωγές μικροτσίπ εκτοξεύθηκαν κατά 188%.

Οι παραδοσιακές βιομηχανίες σε ύφεση

Στον αντίποδα, οι περιοχές που εξακολουθούν να στηρίζονται στις παραδοσιακές βιομηχανίες χάνουν συνεχώς έδαφος. Η επαρχία Χουνάν, που βασίζεται σε παραδοσιακούς κλάδους όπως η πετροχημική βιομηχανία, κατέγραψε ανάπτυξη μόλις 2,7%, ενώ η πρωτεύουσά της, Τσανγκσά, αναπτύχθηκε κατά 2,5%. Στη Σανσί, σημαντικό κέντρο εξόρυξης άνθρακα, η ανάπτυξη περιορίστηκε στο 2,1% μετά τη μεγάλη πτώση της παραγωγής που ακολούθησε το πλέον πολύνεκρο δυστύχημα σε ορυχείο από το 2009.

Παρά τις εντυπωσιακές επιδόσεις των τεχνολογικών μητροπόλεων, ούτε αυτές κατάφεραν να αναζωογονήσουν ουσιαστικά την ιδιωτική κατανάλωση. Σε αρκετές από αυτές τις πόλεις οι λιανικές πωλήσεις υποχωρούν, καθώς η αυξανόμενη αυτοματοποίηση και η ευρεία χρήση προσωρινά απασχολούμενων εργαζομένων περιορίζουν την ενίσχυση της κατανάλωσης. Η κρίση στην αγορά ακινήτων και η διεύρυνση της αυτοματοποίησης εξακολουθούν να περιορίζουν το διαθέσιμο εισόδημα των νοικοκυριών.

Η συγκέντρωση του πλούτου στις τεχνολογικές πόλεις

Η συγκέντρωση της οικονομικής δραστηριότητας γύρω από τις τεχνολογικές πόλεις αναμένεται να ενταθεί ακόμη περισσότερο, καθώς εταιρείες με έδρα περιοχές όπως η Χεφέι συγκεντρώνουν δισεκατομμύρια δολάρια μέσω του χρηματιστηρίου. Χαρακτηριστική είναι η περίπτωση της CXMT, η οποία ολοκλήρωσε τη δεύτερη μεγαλύτερη δημόσια εγγραφή στην ιστορία της Κίνας, δημιουργώντας υπεραξία περίπου 192 δισ. δολαρίων για την επαρχία Ανχουέι, που διατηρεί ποσοστό περίπου 40% στην εταιρεία.

Ανάλογη εικόνα καταγράφεται και σε άλλες οικονομίες της Ασίας. Σύμφωνα με την Oxford Economics, η τεχνητή νοημοσύνη δημιουργεί σημαντικό νέο πλούτο, όμως τα οφέλη κατευθύνονται κυρίως προς το κεφάλαιο και όχι προς την εργασία. Στην Κίνα ο κλάδος απασχολεί περίπου 10 εκατομμύρια εργαζόμενους, δηλαδή μόλις το 9% του συνολικού βιομηχανικού εργατικού δυναμικού.

Η εκρηκτική ζήτηση για μικροτσίπ και ηλεκτρονικά εξαρτήματα που χρησιμοποιούνται στα κέντρα δεδομένων έχει οδηγήσει σε ιστορικές χρηματιστηριακές εισαγωγές και σε εκτόξευση της κερδοφορίας της κινεζικής βιομηχανίας ημιαγωγών κατά 2.580% μέσα στη χρονιά. Η επιδείνωση της κατάστασης στις παραδοσιακές βιομηχανικές περιοχές οδήγησε μάλιστα τις τοπικές αρχές σε μια σπάνια δημόσια παραδοχή των δυσκολιών που αντιμετωπίζει η οικονομία. Αν και οι σχετικές αναφορές αφαιρέθηκαν γρήγορα από τις επίσημες κινεζικές ιστοσελίδες και τα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, εφημερίδες στο Χονγκ Κονγκ και τη Σιγκαπούρη διατήρησαν τις σχετικές δηλώσεις, σύμφωνα με τις οποίες οι αξιωματούχοι δεσμεύονται να θέσουν την οικονομική ανάπτυξη ως απόλυτη προτεραιότητα και να αντιμετωπίσουν τις προκλήσεις "με κάθε δυνατό τρόπο".