Η Τουρκία ζητά από τη Ρωσία να μεταβιβάσει τους S-400

Η Τουρκία επιχειρεί να εξασφαλίσει τη συγκατάθεση της Ρωσίας για τη μεταβίβαση των συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας S-400, τα οποία είχε προμηθευτεί από τη Μόσχα, σε τρίτη χώρα. Στόχος της κίνησης αυτής είναι να ανοίξει ο δρόμος για την επανένταξή της στο πρόγραμμα απόκτησης των αμερικανικών μαχητικών αεροσκαφών πέμπτης γενιάς F-35. Η προσέγγιση αυτή πραγματοποιήθηκε τις τελευταίες εβδομάδες, λίγους μήνες μετά την πρόταση του προέδρου Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν για επιστροφή των πυραυλικών συστημάτων στη Ρωσία, μια ιδέα που δεν έτυχε ευνοϊκής υποδοχής, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Bloomberg από Τούρκους αξιωματούχους που διατήρησαν την ανωνυμία τους.

Η παράδοση των S-400 σε άλλη χώρα ενδέχεται να μην επιλύσει το ζήτημα, καθώς Αμερικανοί γερουσιαστές δήλωσαν πρόσφατα σε δημοσιογράφους ότι μια τέτοια μεταβίβαση δεν θα κάλυπτε τις ανησυχίες ασφαλείας που έχουν εκφραστεί από την Ουάσιγκτον. Οι συνομιλίες με τη Ρωσία ξεκίνησαν πριν από τη σύνοδο κορυφής των ηγετών του ΝΑΤΟ στην Άγκυρα, όταν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ άφησε να εννοηθεί ότι ενδέχεται σύντομα να ανακαλέσει την απαγόρευση που είχε επιβάλει στην πώληση των F-35 στην Τουρκία.

Η πρόταση για εποπτεία και η ρωσική αντίδραση

Η τελευταία πρόταση της Τουρκίας περιλάμβανε τη διατήρηση των S-400, με παράλληλη παραχώρηση εποπτείας στις Ηνωμένες Πολιτείες για τη λειτουργία τους, προκειμένου να καμφθούν οι φόβοι ότι τα δεδομένα που συλλέγονται θα μπορούσαν να θέσουν σε κίνδυνο τις δυνατότητες χαμηλής παρατηρησιμότητας του F-35. Ωστόσο, η ιδέα αυτή δεν βρήκε ανταπόκριση από Αμερικανούς αξιωματούχους. Επί του παρόντος, η Άγκυρα δεν χρησιμοποιεί το σύστημα, παρότι το διαθέτει στο οπλοστάσιό της, όπως ανέφεραν Τούρκοι αξιωματούχοι.

Η Τουρκία αποκλείστηκε από το πρόγραμμα των F-35 μετά την παραλαβή των ρωσικών συστημάτων το 2019. Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι η Άγκυρα πρέπει να εγκαταλείψει τους πυραύλους προτού μπορέσει να επανενταχθεί. Εάν η Ρωσία συμφωνήσει στο τουρκικό αίτημα, οι συστοιχίες S-400 που βρίσκονται στην Τουρκία θα μεταφερθούν αλλού, χωρίς ωστόσο να έχει αποκαλυφθεί ο πιθανός προορισμός τους. Η Ρωσία δεν έχει ακόμη απαντήσει στο αίτημα της Άγκυρας.

Το θέμα περιλαμβανόταν στην ατζέντα του υπουργού Εξωτερικών της Τουρκίας, Χακάν Φιντάν, κατά την επίσκεψή του στη ρωσική πόλη Καζάν τον Ιούνιο, όπου συναντήθηκε με τον πρόεδρο Βλαντίμιρ Πούτιν. Ο εκπρόσωπος του Κρεμλίνου, Ντμίτρι Πεσκόφ, δήλωσε την Παρασκευή στα ρωσικά μέσα ενημέρωσης ότι το ζήτημα είναι "εξαιρετικά ευαίσθητο", επιβεβαιώνοντας ότι υπήρξαν επαφές με την τουρκική πλευρά, χωρίς να δώσει περισσότερες λεπτομέρειες.

Οι γεωπολιτικές προεκτάσεις και η στάση της Ουάσιγκτον

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε την Τετάρτη ότι δεν έχει ακόμη αποφασίσει αν θα επιτρέψει στην Τουρκία να αγοράσει τα μαχητικά αεροσκάφη F-35 της Lockheed Martin. Η εγκατάλειψη του ρωσικού εξοπλισμού θα μπορούσε να βελτιώσει τις σχέσεις με τις Ηνωμένες Πολιτείες, ανοίγοντας τον δρόμο για την άρση των κυρώσεων που έχουν επιβληθεί στην τουρκική αμυντική βιομηχανία μέσω του νόμου CAATSA από το 2020.

Η Τουρκία αγόρασε τους S-400 σε μια περίοδο αποξένωσης από τους συμμάχους της στο ΝΑΤΟ, η οποία ξεκίνησε κατά την προεδρία του Μπαράκ Ομπάμα και επιδεινώθηκε μετά την αποτυχημένη απόπειρα πραξικοπήματος κατά του Ερντογάν το 2016. Εκείνη την περίοδο, η Τουρκία επιδίωκε να αγοράσει τα αμερικανικά αντιαεροπορικά συστήματα Patriot, αλλά υποστήριζε ότι η Ουάσιγκτον δεν είχε δεσμευθεί να ολοκληρώσει τη συμφωνία. Η απογοήτευση αυτή αποτέλεσε μέρος της επιχειρηματολογίας της Άγκυρας για τη στροφή προς τη Ρωσία και την αγορά των S-400.