ΗΠΑ: 25.000 απελάσεις σε τρίτες χώρες με μυστικές συμφωνίες

Μια παγκόσμια δημοσιογραφική έρευνα, η οποία δημοσιεύεται σήμερα, αποκαλύπτει ότι η αμερικανική κυβέρνηση έχει προχωρήσει στην απέλαση περισσότερων από 25.000 ανθρώπων προς τρίτες χώρες, βασιζόμενη σε μυστικές συμφωνίες με 35 κράτη. Οι συμφωνίες αυτές προβλέπουν ότι οι χώρες υποδοχής θα δέχονται άτομα με τα οποία δεν έχουν καμία απολύτως σχέση, εγείροντας σοβαρά ζητήματα για το διεθνές δίκαιο και τα ανθρώπινα δικαιώματα.

Από την επιστροφή του Ντόναλντ Τραμπ στον Λευκό Οίκο τον Ιανουάριο του 2025, η Ουάσινγκτον έχει συνάψει σειρά συμφωνιών με χώρες της Λατινικής Αμερικής, της Αφρικής και του Ειρηνικού. Στόχος αυτών των συμφωνιών είναι η αποστολή αλλοδαπών που δεν μπορούν να επιστραφούν νόμιμα στις χώρες καταγωγής τους, δημιουργώντας ένα πολύπλοκο δίκτυο εξωτερικής ανάθεσης της μεταναστευτικής πολιτικής.

Η έρευνα, καρπός της συνεργασίας 72 δημοσιογράφων από 23 μέσα ενημέρωσης σε 15 χώρες, δημοσιεύεται από την κοινοπραξία Forbidden Stories. Τα ευρήματα δείχνουν ότι η αμερικανική κυβέρνηση σχεδιάζει να καταβάλει ποσά που ξεπερνούν τα 410 εκατομμύρια δολάρια σε χώρες υποδοχής ή σε υπηρεσίες του ΟΗΕ που εμπλέκονται στις επιστροφές μεταναστών, υπογραμμίζοντας την οικονομική διάσταση της πολιτικής αυτής.

Μέχρι τις 31 Αυγούστου 2026, τουλάχιστον 25.447 άνθρωποι είχαν μεταφερθεί σε 28 χώρες, με τους 20.000 εξ αυτών να οδηγούνται στο γειτονικό Μεξικό, σύμφωνα με τα στοιχεία που συνδύασε η Forbidden Stories. Οι ρήτρες των συμφωνιών παρουσιάζουν σημαντικές διαφοροποιήσεις, κυρίως όσον αφορά τις εθνικότητες που γίνονται δεκτές και τη στάση απέναντι σε άτομα με ποινικό μητρώο.

Σύμφωνα με την έρευνα, η Ουάσινγκτον προσέγγισε 49 από τις 54 χώρες της Αφρικής, ζητώντας τους να δεχθούν απελαθέντες πολίτες τρίτων χωρών. Έρευνα του AFP στις αρχές του 2026 έφερε στο φως τις έντονες πιέσεις που άσκησε η αμερικανική διοίκηση σε αφρικανικά κράτη, χρησιμοποιώντας ως μοχλούς πίεσης απειλές για επιβολή δασμών, διακοπή έκδοσης αδειών εισόδου (visa) ή περικοπή της αναπτυξιακής βοήθειας.

Νομικοί εμπειρογνώμονες, μιλώντας στο AFP, προειδοποιούν ότι από τη στιγμή που οι απελαθέντες βρεθούν σε αυτές τις χώρες, «πέφτουν σε μια νομική μαύρη τρύπα». Μετατρέπονται σε κρατούμενους χωρίς απαγγελία κατηγοριών σε μια άγνωστη γι' αυτούς χώρα, στερούμενοι σε ορισμένες περιπτώσεις κάθε δικαιώματος, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για τη νομιμότητα της όλης διαδικασίας.

Μια σχετικά άγνωστη υπηρεσία του αμερικανικού υπουργείου Εξωτερικών, η οποία ονομάζεται Υπηρεσία Αναμετανάστευσης (Remigration) και συστάθηκε τον Μάιο του 2025, φέρεται να διεξήγαγε το βασικό μέρος των διαπραγματεύσεων και των πληρωμών. Επικεφαλής της είναι ο Κρίστιαν Ζοβέ Ερχαρτ, ένας 41χρονος διπλωμάτης με θητεία κυρίως ως ακόλουθος ασφαλείας σε πρεσβείες, ο οποίος βρίσκεται στο επίκεντρο αυτών των μυστικών συμφωνιών.

Εκατομμύρια δολάρια και στρατηγικές συμφωνίες

Η Forbidden Stories αποκαλύπτει λεπτομέρειες για τις επισκέψεις του επικεφαλής της υπηρεσίας στο Καμερούν, με το οποίο οι Ηνωμένες Πολιτείες υπέγραψαν από τον Δεκέμβριο του 2025 πρωτόκολλο συνεννόησης για την υποδοχή απελαθέντων. Μόλις μια εβδομάδα αργότερα, η Ουάσινγκτον υπέγραφε συμφωνία για πρόγραμμα βοήθειας στον τομέα της υγείας ύψους περίπου 400 εκατομμυρίων δολαρίων για μια περίοδο πέντε ετών, γεγονός που υποδηλώνει άμεση σύνδεση μεταξύ της μεταναστευτικής πολιτικής και της οικονομικής διπλωματίας.

Τον Ιανουάριο, το Στέιτ Ντιπάρτμεντ αποδέσμευσε επιπλέον 30 εκατομμύρια δολάρια για την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες στο Καμερούν, με σκοπό «να διευκολύνει την εθελούσια επιστροφή των προσφύγων και την καταπολέμηση της παράνομης μετανάστευσης». Στις 14 Ιανουαρίου, το πρώτο αεροπλάνο που μετέφερε απελαθέντες προσγειωνόταν στο Καμερούν, σηματοδοτώντας την έναρξη της εφαρμογής αυτών των συμφωνιών.

Άλλες συμφωνίες κατέληξαν σε απευθείας πληρωμές κυβερνήσεων. Το Παλάου, ένα αρχιπελαγικό κράτος του Ειρηνικού με πληθυσμό 18.000 κατοίκων, υπέγραψε τον Δεκέμβριο συμφωνία για την υποδοχή 75 ατόμων από τρίτες χώρες έναντι 7,5 εκατομμυρίων δολαρίων. Ωστόσο, μέχρι σήμερα, μόνο τρία άτομα έχουν μεταφερθεί στο Παλάου, γεγονός που εγείρει ερωτήματα για την αποτελεσματικότητα και την υλοποίηση των δεσμεύσεων.

Στο Εσουατίνι, από τον Ιούλιο του 2025 έχουν φθάσει 32 άνθρωποι από τους συνολικά 160 που προβλέπει συμφωνία ύψους πέντε εκατομμυρίων δολαρίων. Η αφρικανική αυτή χώρα δέχθηκε να υποδεχθεί απελαθέντες με ποινικό μητρώο, σύμφωνα με τα στοιχεία της δημοσιογραφικής έρευνας, αναδεικνύοντας τις διαφορετικές προσεγγίσεις και τα κριτήρια που τίθενται από κάθε χώρα υποδοχής.

Από τα 410 εκατομμύρια δολάρια που προβλέπουν οι συμφωνίες, εσωτερικά έγγραφα του Στέιτ Ντιπάρτμεντ δείχνουν ότι 81 εκατομμύρια δολάρια προορίζονται απευθείας για κυβερνήσεις που έχουν υπογράψει τις συμφωνίες, ενώ τα υπόλοιπα κατευθύνονται σε διεθνείς οργανισμούς. Συγκεκριμένα, 178 εκατομμύρια δολάρια προορίζονται για τον Διεθνή Οργανισμό Μετανάστευσης (ΔΟΜ) και 123 εκατομμύρια για την Ύπατη Αρμοστεία του ΟΗΕ για τους Πρόσφυγες, εγείροντας ερωτήματα για τον ρόλο των διεθνών οργανισμών στη διαχείριση αυτών των πολιτικών.

Αυτές οι δύο υπηρεσίες του ΟΗΕ, οι οποίες είναι επιφορτισμένες και με την τήρηση των ανθρωπίνων δικαιωμάτων, έχουν δεχθεί επικρίσεις για τον ρόλο τους στο θέμα. Η Ύπατη Αρμοστεία δήλωσε στην Forbidden Stories ότι δεν συμμετέχει στις συμφωνίες και ότι κάνει χρήση των αμερικανικών χρημάτων σύμφωνα με την εντολή που έχει για «την ενίσχυση των συστημάτων ασύλου». Εκπρόσωπος του Διεθνούς Οργανισμού Μετανάστευσης δήλωσε ότι ο οργανισμός αντιλαμβάνεται πως η Ουάσινγκτον χρησιμοποιεί την οικονομική της βοήθεια για να υπηρετήσει τις δικές της «προτεραιότητες», αλλά δέχεται τα αμερικανικά χρήματα «για να βελτιώσει τις ζωές των μεταναστών και χωρίς αυτό να ισοδυναμεί με έγκριση των απελάσεων».