ΗΠΑ: Διπλωματικό χάσμα για τους ισραηλινούς οικισμούς

Στις αρχές Σεπτεμβρίου, Αμερικανοί αξιωματούχοι στην Ιερουσαλήμ και την Ουάσινγκτον επεξεργάστηκαν ένα προσχέδιο ανακοίνωσης το οποίο θα αποδιδόταν στον υπουργό Εξωτερικών Μάρκο Ρούμπιο. Το κείμενο αυτό θα καταδίκαζε τα σχέδια της Βρετανίας, της Γαλλίας και του Καναδά να επιβάλουν εμπάργκο στις εισαγωγές προϊόντων που προέρχονται από τους ισραηλινούς οικισμούς στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η πρωτοβουλία για τη σύνταξη του εγγράφου, με ημερομηνία 8 Σεπτεμβρίου, ανήκε στον Ντέιβιντ Μίλστιν, βοηθό του Αμερικανού πρεσβευτή στο Ισραήλ, Μάικ Χάκαμπι. Σύμφωνα με το περιεχόμενο του προσχεδίου, ο Ρούμπιο χαρακτήριζε τις ενέργειες των τριών χωρών ως εχθρικά μέτρα εις βάρος του Ισραήλ, τα οποία συμβάλλουν στην ενίσχυση του αντισημιτισμού.

Όπως αποκάλυψε το Reuters, το προσχέδιο ανέφερε χαρακτηριστικά: «Οι τακτικές αυτές αντλούν απαράδεκτα στοιχεία από τη στρατηγική του αντισημιτικού κινήματος μποϊκοτάζ, αποεπένδυσης και κυρώσεων». Παρά την ετοιμασία του, η ανακοίνωση δεν εκδόθηκε ποτέ. Σύμφωνα με τρεις ανθρώπους που έχουν γνώση της υπόθεσης και θέλησαν να διατηρήσουν την ανωνυμία τους, την ανακοίνωση δεν στήριζαν ο Λευκός Οίκος και ανώτερα στελέχη του Στέιτ Ντιπάρτμεντ. Αντιθέτως, μιλώντας σε δημοσιογράφους στις 8 Σεπτεμβρίου, ο Ρούμπιο απέφυγε να επικρίνει ξεκάθαρα την απόφαση ή κάποια από τις τρεις χώρες, δηλώνοντας: «Προφανώς δεν θα κάνουμε αυτό που έκανε η Βρετανία. Είδαμε την ανακοίνωσή τους σήμερα, αλλά δεν έχω να κάνω κάποιο σχόλιο αυτή τη στιγμή».

Το περιστατικό καταδεικνύει ένα ολοένα και μεγαλύτερο χάσμα μεταξύ του Λευκού Οίκου και των ανώτερων διπλωματών των ΗΠΑ στο Ισραήλ αναφορικά με την αντίδραση της Ουάσινγκτον στην επέκταση των εβραϊκών οικισμών επί της κυβέρνησης του Ισραηλινού πρωθυπουργού Μπενιαμίν Νετανιάχου. Παράλληλα, αναδεικνύει ένα αυξανόμενο ιδεολογικό ρήγμα εντός της αμερικανικής δεξιάς σχετικά με τη στήριξη προς το Ισραήλ, καθώς οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι οι νεότεροι Ρεπουμπλικάνοι διαμορφώνουν ολοένα και πιο αρνητική άποψη για τον στενότερο σύμμαχο της Ουάσιγκτον στη Μέση Ανατολή.

Νωρίτερα φέτος, ο ίδιος ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ εξέφρασε την αντίθεσή του στην επέκταση των οικισμών, μια πηγή έντασης με τους Άραβες γείτονες του Ισραήλ, αλλά η κυβέρνησή του έχει ασκήσει πολύ μικρή πίεση στο Ισραήλ προκειμένου να αλλάξει την πολιτική του. Αυτό τον έχει φέρει κατά καιρούς σε αντιπαράθεση με τον Χάκαμπι, έναν Βαπτιστή ιερέα και ένθερμο υποστηρικτή των εποικισμών, ο οποίος αναφέρεται στη Δυτική Όχθη με τη βιβλική ονομασία «Ιουδαία και Σαμάρεια» — έναν όρο που χρησιμοποιεί η ισραηλινή κυβέρνηση, αλλά δεν έχει υιοθετήσει επίσημα η κυβέρνηση των ΗΠΑ.

Ο Μίλστιν είχε ταχθεί πέρυσι υπέρ της επιβολής αμερικανικών κυρώσεων εις βάρος όλου του Διεθνούς Ποινικού Δικαστηρίου προκειμένου να πειστεί να αποσύρει τις κατηγορίες του για εγκλήματα πολέμου εναντίον του Νετανιάχου – ένα μέτρο που η κυβέρνηση Τραμπ δεν έχει υιοθετήσει ακόμη. Απαντώντας σε ερώτηση του Reuters, ανώτερος Αμερικανός αξιωματούχος σχολίασε ότι το προσχέδιο ανακοίνωσης δεν είχε συνταχθεί σε συνεργασία με το Στέιτ Ντιπάρτμεντ ή τον Λευκό Οίκο. Η αμερικανική πρεσβεία στο Ισραήλ παρέπεμψε στο Στέιτ Ντιπάρτμεντ, όταν ρωτήθηκε σχετικά, ενώ ο Λευκός Οίκος δεν απάντησε.

Υπό αμφισβήτηση η υποστήριξη του Ισραήλ από τους Αμερικανούς

Η υποστήριξη των Αμερικανών στο Ισραήλ έχει μειωθεί μετά την έναρξη του πολέμου στη Γάζα το 2023, ιδίως μεταξύ των Δημοκρατικών. Δημοσκόπηση του πανεπιστημίου Quinnipiac τον Ιούνιο έδειξε ότι το 48% των ψηφοφόρων και το 66% των Δημοκρατικών πιστεύουν ότι οι ΗΠΑ παρέχουν υπερβολική στήριξη στο Ισραήλ – ποσοστά αυξημένα σε σχέση με το 16% και το 20% που είχαν καταγραφεί όταν τέθηκε για πρώτη φορά το ερώτημα το 2017. Αν και η μεγάλη πλειοψηφία των Ρεπουμπλικανών άνω των 50 ετών βλέπει θετικά το Ισραήλ, οι νεότεροι συντηρητικοί Αμερικανοί έχουν γίνει πιο επικριτικοί, όπως έδειξε δημοσκόπηση του Pew Research Center στα τέλη Μαρτίου. Το 57% των Ρεπουμπλικάνων ηλικίας 18-49 ετών έχουν αρνητική άποψη για το Ισραήλ, αύξηση σε σχέση με 50% πέρυσι.

Τον Δεκέμβριο ο Τραμπ είχε δηλώσει ότι δεν συμφωνεί εντελώς με τον Νετανιάχου στο θέμα της Δυτικής Όχθης, έπειτα από συνάντηση που είχαν οι δύο άνδρες. Τον Σεπτέμβριο είχε ήδη προειδοποιήσει ότι δεν θα επιτρέψει στο Ισραήλ να προσαρτήσει αυτό το παλαιστινιακό έδαφος. Το Ισραήλ κατέλαβε τη Δυτική Όχθη το 1967 και έχει δημιουργήσει εκεί οικισμούς που ο ΟΗΕ και οι περισσότερες χώρες θεωρούν παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου. Εξάλλου η βία των Ισραηλινών εποίκων στη Δυτική Όχθη έχει αυξηθεί κατακόρυφα μετά την πρωτοφανή επίθεση της Χαμάς εναντίον του Ισραήλ, στις 7 Οκτωβρίου 2023 που αποτέλεσε έναυσμα για τον πόλεμο στη Λωρίδα της Γάζας, με σχεδόν καθημερινές επιδρομές εναντίον χωριών, εκφοβισμούς και παρενοχλήσεις εις βάρος Παλαιστινίων. Ο Χάκαμπι έχει καταδικάσει δημοσίως τη βία και έχει ζητήσει να διωχθούν ποινικά οι υπεύθυνοι, ενώ έχει χαρακτηρίσει μειονότητα τους βίαιους εποίκους εκτιμώντας ότι δεν αντιπροσωπεύουν όλη την κοινότητα. Εκτός της Ανατολικής Ιερουσαλήμ, που έχει καταληφθεί και προσαρτηθεί από το Ισραήλ, περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί έποικοι ζουν σε οικισμούς στη Δυτική Όχθη ανάμεσα σε περίπου τρία εκατομμύρια Παλαιστινίους.