ΗΠΑ–ΕΕ: Απειλή αντίποινων από Τραμπ για ρήτρα «Αγοράστε Ευρωπαϊκά» στα οπλικά συστήματα

Η κυβέρνηση του Ντόναλντ Τραμπ προειδοποιεί τις ευρωπαϊκές χώρες ότι θα υπάρξει αντίδραση εάν η Ευρωπαϊκή Ένωση προχωρήσει σε ρυθμίσεις που ενισχύουν αποκλειστικά τους ευρωπαίους κατασκευαστές αμυντικού υλικού. Η Ουάσινγκτον διαμηνύει ότι τυχόν περιορισμός της πρόσβασης των αμερικανικών εταιρειών στην ευρωπαϊκή αγορά θα αντιμετωπιστεί με ισοδύναμα μέτρα.

Το αμερικανικό υπουργείο Άμυνας τοποθετήθηκε στο πλαίσιο διαβούλευσης της Ευρωπαϊκή Επιτροπή για την αναθεώρηση της νομοθεσίας περί αμυντικών προμηθειών. Στη γραπτή του παρέμβαση εξέφρασε αντίθεση σε οποιαδήποτε τροποποίηση της Οδηγίας που θα περιόριζε τη συμμετοχή αμερικανικών βιομηχανιών σε εθνικούς διαγωνισμούς των κρατών-μελών.

Η αμερικανική πλευρά υποστηρίζει ότι πολιτικές που αποκλείουν αμερικανικές εταιρείες, ενώ ευρωπαϊκοί όμιλοι διατηρούν πρόσβαση στην αγορά των ΗΠΑ, δημιουργούν ανισορροπία. Το Στέιτ Ντιπάρτμεντ συνυπέγραψε την παρέμβαση, ενισχύοντας το μήνυμα προς τις Βρυξέλλες.

Η τοποθέτηση της Ουάσινγκτον έρχεται σε περίοδο κατά την οποία η Ευρωπαϊκή Επιτροπή επιδιώκει να αυξήσει το ποσοστό ευρωπαϊκών οπλικών συστημάτων στις προμήθειες της Ένωσης. Η ευρωπαϊκή αγορά παραμένει σε μεγάλο βαθμό εξαρτημένη από αμερικανικό εξοπλισμό, όπως τα F-35, τα συστήματα HIMARS και οι αντιαεροπορικοί πύραυλοι Patriot. Σύμφωνα με διαθέσιμα στοιχεία, σχεδόν τα δύο τρίτα των εισαγωγών όπλων της ΕΕ προέρχονται από τις Ηνωμένες Πολιτείες.

Η Επιτροπή αναμένεται να παρουσιάσει εντός του έτους την αναθεώρηση της Οδηγίας του 2009 για τις αμυντικές προμήθειες. Στο πλαίσιο αυτό εξετάζεται η ενίσχυση κανόνων που θα ευνοούν την ευρωπαϊκή παραγωγή. Δεν έχει αποσαφηνιστεί εάν θα περιληφθούν δεσμευτικές ρήτρες υπέρ εγχώριων κατασκευαστών.

Ήδη η ΕΕ εφαρμόζει όρους ευρωπαϊκής προέλευσης σε χρηματοδοτικά εργαλεία, όπως το πρόγραμμα SAFE ύψους 150 δισ. ευρώ και σε δάνεια που συνδέονται με αμυντικές αγορές της Ουκρανίας. Σε αυτά τα σχήματα προβλέπεται ότι τουλάχιστον το 65% της αξίας του εξοπλισμού πρέπει να προέρχεται από την Ευρώπη.

Το Πεντάγωνο προειδοποιεί ότι εάν θεσπιστεί αυστηρή ρήτρα «Αγοράστε Ευρωπαϊκά», οι ΗΠΑ θα επανεξετάσουν τις υφιστάμενες απαλλαγές από τους νόμους «Buy American» στο πλαίσιο των Αμοιβαίων Συμφωνιών Αμυντικών Προμηθειών. Δεκαεννέα από τα 27 κράτη-μέλη της ΕΕ έχουν υπογράψει τέτοιες συμφωνίες, οι οποίες επιτρέπουν σε ευρωπαϊκές εταιρείες να διεκδικούν συμβόλαια του Πενταγώνου.

Η αμερικανική θέση αναφέρει ότι μελλοντικές εξαιρέσεις θα αξιολογούνται κατά περίπτωση και με γνώμονα τη διαλειτουργικότητα του ΝΑΤΟ. Στην αμερικανική αγορά δραστηριοποιούνται και ευρωπαϊκοί όμιλοι, όπως η Leonardo και η Saab, γεγονός που καθιστά το ζήτημα αμοιβαίου ενδιαφέροντος.

Η Ουάσινγκτον εκτιμά ότι μια γενικευμένη ευρωπαϊκή ρήτρα προτίμησης θα επηρεάσει τη συνοχή της Συμμαχίας και θα επιδράσει στους αμυντικούς στόχους που έχουν συμφωνηθεί στο πλαίσιο του ΝΑΤΟ. Παράλληλα, υποστηρίζει ότι ενδέχεται να έρχεται σε αντίθεση με εμπορικές δεσμεύσεις που έχουν αναληφθεί μεταξύ ΗΠΑ και ΕΕ.

Το μήνυμα των αμερικανικών αρχών υποστηρίχθηκε και από το Εμπορικό Επιμελητήριο των Ηνωμένων Πολιτειών, το οποίο κάλεσε την ΕΕ να αποφύγει πολιτικές αποκλεισμού. Οι εξελίξεις αναμένεται να επηρεάσουν τον διάλογο για τη στρατηγική αυτονομία της Ευρώπης και τη διαμόρφωση των μελλοντικών κανόνων στις αμυντικές προμήθειες.