Στο χείλος του γκρεμού βρίσκονται οι συνομιλίες ΗΠΑ–Ιράν, με την προθεσμία που όρισε ο Ντόναλντ Τραμπ να εκπνέει και τις δύο πλευρές να προειδοποιούν για σοβαρές συνέπειες αν δεν κλειστεί συμφωνία.
Σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Axios, η αμερικανική πλευρά δεν αμφιβάλλει πλέον για το αν μπορεί να υπάρξει συμφωνία, αλλά για το αν μπορεί να ολοκληρωθεί μέσα στο ασφυκτικό χρονικό πλαίσιο. Μια πιθανή αποτυχία — ή έστω ανεπαρκής πρόοδος που να δικαιολογεί παράταση — εκτιμάται ότι θα πυροδοτήσει κλιμάκωση χωρίς προηγούμενο.
Ο Τραμπ έχει ήδη στείλει σαφές μήνυμα: αν η Τεχεράνη δεν συμμορφωθεί, θα δοθεί εντολή για χτυπήματα σε κρίσιμες υποδομές — γέφυρες, εγκαταστάσεις ενέργειας, πετρελαίου και ύδρευσης. Σε χαρακτηριστικά δραματικό ύφος, ο Αμερικανός πρόεδρος μίλησε για πιθανή εξαφάνιση «ενός ολόκληρου πολιτισμού».
Η Τεχεράνη, με τη σειρά της, απαντά με απειλές για αντίποινα που θα στρέφονται κατά ενεργειακών και υδάτινων υποδομών σε χώρες του Κόλπου, διευρύνοντας έτσι τη γεωγραφία μιας πιθανής σύρραξης.
Τα σημεία τριβής στις διαπραγματεύσεις
Παρά τα βήματα προόδου που καταγράφηκαν, δύο κομβικά ζητήματα εμποδίζουν την οριστικοποίηση της συμφωνίας.
Το πρώτο είναι η απαίτηση του Ιράν για ασφαλιστικές δικλείδες που θα εγγυώνται αδιαμφισβήτητα πως οι ΗΠΑ και το Ισραήλ δεν θα αναλάβουν νέες στρατιωτικές επιχειρήσεις μετά από εκεχειρία. Το δεύτερο αφορά τον βραδύ ρυθμό με τον οποίο ανταποκρίνεται η ιρανική ηγεσία, κάτι που αποδίδεται στις ειδικές συνθήκες ασφαλείας υπό τις οποίες λειτουργεί.
Το σκηνικό γίνεται ακόμη πιο θολό από αντιφατικές πληροφορίες που κυκλοφόρησαν στα μέσα ενημέρωσης. Η Wall Street Journal ανέφερε ότι το Ιράν διέκοψε την άμεση επικοινωνία, ενώ οι New York Times έκαναν λόγο για πλήρη αποχώρησή του από τις συνομιλίες. Η Tehran Times αρνήθηκε κατηγορηματικά και τα δύο.
Ο Λευκός Οίκος τηρεί σιγή ιχθύος. Η εκπρόσωπος Τύπου περιορίστηκε να υπενθυμίσει ότι μόνο ο Τραμπ γνωρίζει την πραγματική εικόνα, επιβεβαιώνοντας ταυτόχρονα ότι η καταληκτική ημερομηνία παραμένει αδιαπραγμάτευτη.
Μεσολαβητές και παρασκηνιακές επαφές
Σε αυτό το κλίμα αβεβαιότητας, Πακιστάν, Αίγυπτος και Τουρκία αναλαμβάνουν ρόλο διαμεσολαβητή, μεταφέροντας προτάσεις και αντιπροτάσεις μεταξύ των δύο πλευρών τις τελευταίες δύο εβδομάδες.
Στην αμερικανική διαπραγματευτική ομάδα συμμετέχουν ο αντιπρόεδρος Τζέι Ντι Βανς, ο ειδικός απεσταλμένος Στιβ Γουίτκοφ και ο σύμβουλος Τζάρεντ Κούσνερ. Ο Γουίτκοφ διατηρεί ανοιχτή γραμμή με την ιρανική πλευρά, συμπεριλαμβανομένου του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγκτσί.
Η τελευταία ιρανική αντιπρόταση αξιολογήθηκε ως πιο εποικοδομητική από ό,τι περίμεναν οι Αμερικανοί. Ακολούθησαν διαβουλεύσεις για επιμέρους τροποποιήσεις με σκοπό τη μείωση των αποστάσεων.
Στενό Ορμούζ και σενάριο εκεχειρίας 45 ημερών
Στο κέντρο των συζητήσεων βρίσκεται ένα πακέτο μέτρων που θα οικοδομήσει εμπιστοσύνη μεταξύ των δύο πλευρών. Άξονάς του είναι η επαναλειτουργία του Στενού του Ορμούζ, με το Ιράν να ζητά σε αντάλλαγμα σαφείς δεσμεύσεις για παύση των εχθροπραξιών.
Εξετάζεται επίσης η σύναψη προσωρινής εκεχειρίας 45 ημερών, που θα λειτουργήσει ως γέφυρα για τη διαπραγμάτευση μιας μόνιμης ρύθμισης. Αμερικανοί αξιωματούχοι επιβεβαιώνουν ότι αυτές οι συζητήσεις βρίσκονται σε πλήρη εξέλιξη και συνδέονται οργανικά με τα υπόλοιπα εκκρεμή ζητήματα.
Στο τραπέζι παραμένει ακόμη η πιθανότητα απευθείας συνάντησης αντιπροσωπειών, ενδεχομένως με επικεφαλής τον Βανς, καθώς και η διεξαγωγή βιντεοκλήσης με τη συμμετοχή των μεσολαβητών.
Ο Βανς, μιλώντας από τη Βουδαπέστη, εμφανίστηκε με μετριοπαθή αισιοδοξία: δήλωσε ότι οι ΗΠΑ έχουν επιτύχει σχεδόν το σύνολο των στρατιωτικών τους στόχων και ότι ο πόλεμος πλησιάζει στο τέλος του, τονίζοντας ωστόσο ότι η επόμενη κίνηση ανήκει στην Τεχεράνη.
Με την αντίστροφη μέτρηση να φτάνει στο μηδέν, η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με αγωνία. Το αποτέλεσμα θα κρίνει όχι μόνο την τύχη της σύγκρουσης, αλλά και την ευρύτερη σταθερότητα μιας από τις πλέον γεωπολιτικά ευαίσθητες περιοχές του κόσμου.
