ΗΠΑ-Ιράν: Διεθνείς αντιδράσεις στη συμφωνία

Κατ’ αρχήν ειρηνευτική συμφωνία σε όλα τα ανοιχτά μέτωπα φέρονται να πέτυχαν οι ΗΠΑ και το Ιράν, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου που ξέσπασε στη Μέση Ανατολή στις 28 Φεβρουαρίου και την επαναλειτουργία των στρατηγικής σημασίας Στενών του Ορμούζ.

Η συμφωνία, σύμφωνα με τις έως τώρα πληροφορίες, καλύπτει και το μέτωπο του Λιβάνου, ενώ η διεθνής κοινότητα παρακολουθεί με προσοχή τα επόμενα βήματα, καθώς η εφαρμογή της θα κρίνει αν η αποκλιμάκωση θα αποκτήσει πραγματική διάρκεια ή αν θα παραμείνει ένα εύθραυστο διπλωματικό πλαίσιο.

Οι πρώτες αντιδράσεις από κυβερνήσεις και διεθνείς οργανισμούς κινούνται στη γραμμή της προσεκτικής ικανοποίησης. Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θεωρείται κρίσιμη όχι μόνο για την περιφερειακή ασφάλεια, αλλά και για τη σταθερότητα των ενεργειακών ροών και του παγκόσμιου εμπορίου.

ΟΗΕ, Γαλλία και Βρετανία ζητούν πλήρη εφαρμογή

Ο Γενικός Γραμματέας του ΟΗΕ, Αντόνιο Γκουτέρες, χαρακτήρισε τη συμφωνία κρίσιμο βήμα προς την ειρηνική επίλυση της σύγκρουσης. Μέσω ανακοίνωσης του εκπροσώπου του, Στεφάν Ντουζαρίκ, ευχαρίστησε τις χώρες που συνέβαλαν στη μεσολάβηση, κάνοντας ειδική αναφορά στο Πακιστάν.

Η Γαλλία έθεσε το ζήτημα της επόμενης ημέρας. Ο πρόεδρος Εμανουέλ Μακρόν, σε βίντεο που δημοσιοποίησε μέσω Instagram μετά την άφιξή του στην Εβιάν για τη σύνοδο της G7, ανέφερε ότι πρέπει να εξεταστούν τα αποτελέσματα της συμφωνίας, η στήριξη προς τον Λίβανο, το σταθερό άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και η προοπτική συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα και το πρόγραμμα βαλλιστικών πυραύλων του Ιράν.

Ο Γάλλος πρόεδρος συνέδεσε επίσης τη συμφωνία με την ανάγκη ενεργειακής διαφοροποίησης. Όπως τόνισε, οι χώρες της Δύσης πρέπει να εξετάσουν τρόπους περιορισμού της εξάρτησης από συγκεκριμένες οδούς εξαγωγής ενέργειας, ώστε μια νέα κρίση στη Μέση Ανατολή να έχει μικρότερες συνέπειες στις οικονομίες τους.

Από τη Βρετανία, ο πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ χαιρέτισε την εξέλιξη, συγχαίροντας τον πρόεδρο Τραμπ και τους μεσολαβητές από το Πακιστάν, το Κατάρ και άλλες χώρες. Υπογράμμισε ότι το Λονδίνο ζητούσε εδώ και καιρό αποκλιμάκωση και χαρακτήρισε τη συμφωνία πρόοδο προς την κατεύθυνση που επιδίωκε η βρετανική διπλωματία.

Ο Στάρμερ πρόσθεσε ότι η προσοχή πρέπει πλέον να στραφεί στην πλήρη εφαρμογή του μνημονίου κατανόησης. Κεντρικό ζητούμενο, σύμφωνα με τη βρετανική πλευρά, είναι να διασφαλιστεί ότι το Στενό του Ορμούζ θα ανοίξει ξανά και θα παραμείνει μόνιμα ανοιχτό, ενώ πρέπει να οριστικοποιηθούν οι λεπτομέρειες για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Προειδοποιήσεις για αποφυγή νέας έντασης

Η Τουρκία έδωσε έμφαση στην ανάγκη αυτοσυγκράτησης μέχρι την υπογραφή της συμφωνίας. Ο πρόεδρος Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, με ανάρτησή του στο X, κάλεσε όλες τις πλευρές να αποφύγουν ρητορική, προκλήσεις ή ενέργειες που θα μπορούσαν να αναζωπυρώσουν την ένταση.

Ο Τούρκος πρόεδρος ζήτησε επίσης αυξημένη επαγρύπνηση απέναντι σε πιθανές ενέργειες δολιοφθοράς, επισημαίνοντας ουσιαστικά τον κίνδυνο να υπονομευθεί η διπλωματική διαδικασία πριν ακόμη αποκτήσει πλήρη θεσμική ισχύ.

Το Κατάρ, που φέρεται να είχε ρόλο στις μεσολαβητικές προσπάθειες, εξέφρασε μέσω του υπουργείου Εξωτερικών την πλήρη υποστήριξή του σε κάθε πρωτοβουλία που ενισχύει την ασφάλεια και τη σταθερότητα στην περιοχή.

Η Ιαπωνία, με έντονο ενδιαφέρον για την ασφάλεια των ενεργειακών ροών, υποδέχθηκε θετικά την προοπτική επαναλειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Η πρωθυπουργός Σανάε Τακαΐτσι εξέφρασε την ελπίδα ότι η ελεύθερη και ασφαλής ναυσιπλοΐα θα διασφαλιστεί αποτελεσματικά και ότι θα υπάρξει σύντομα οριστική συμφωνία για το ιρανικό πυρηνικό ζήτημα και τα υπόλοιπα ανοιχτά θέματα.

Η Αυστραλία κινήθηκε σε πιο προσεκτικό τόνο. Ο πρωθυπουργός Άντονι Αλμπανέζι και η υπουργός Εξωτερικών Πένι Γουόνγκ, σε κοινή ανακοίνωσή τους, τόνισαν ότι απαιτούνται αυτοσυγκράτηση και εποικοδομητικός διάλογος, ώστε η ειρήνη να αποκτήσει διάρκεια.

Η αυστραλιανή κυβέρνηση υπογράμμισε παράλληλα ότι το Ιράν πρέπει να απαντήσει στις μακροχρόνιες ανησυχίες για το πυρηνικό του πρόγραμμα και για την απειλή που αυτό θεωρείται ότι δημιουργεί στη διεθνή ασφάλεια.

Θετική ήταν και η αντίδραση της Νέας Ζηλανδίας. Ο πρωθυπουργός Κρίστοφερ Λούξον, με ανάρτησή του στο X, εξέφρασε ικανοποίηση κυρίως για την προοπτική ανοίγματος του Στενού του Ορμούζ, σημειώνοντας ότι η εξέλιξη αυτή μπορεί να συμβάλει στην αποκατάσταση σταθερών εμπορικών οδών, στη διασφάλιση της ροής καυσίμων και στη λειτουργία της οικονομίας.

Η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν ανοίγει ένα κρίσιμο παράθυρο αποκλιμάκωσης, όμως η διεθνής στάση δείχνει ότι η αισιοδοξία παραμένει συγκρατημένη. Το μόνιμο άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, η τύχη του Λιβάνου, το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και οι μηχανισμοί εφαρμογής θα καθορίσουν αν η συμφωνία θα αποτελέσει πραγματική στροφή προς την ειρήνη ή προσωρινή ανάπαυλα σε μια περιοχή που παραμένει εξαιρετικά εύφλεκτη.