Σε παρατεταμένη φάση υψηλής έντασης παραμένει η κρίση ΗΠΑ – Ιράν, με τα Στενά του Ορμούζ να παραμένουν ουσιαστικά κλειστά, παρά την εύθραυστη κατάπαυση του πυρός και τις κινήσεις της Τεχεράνης για επανέναρξη της ναυσιπλοΐας υπό όρους.
Η κρίσιμη θαλάσσια δίοδος του Κόλπου έχει μετατραπεί σε κεντρικό πεδίο πίεσης ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη. Η ιρανική πλευρά εμφανίζεται να προτείνει άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ και τερματισμό της σύρραξης, ζητώντας οι συζητήσεις για το πυρηνικό της πρόγραμμα να ακολουθήσουν σε επόμενο στάδιο.
Οι Ηνωμένες Πολιτείες αντιμετωπίζουν την πρόταση με έντονη επιφύλαξη, διατηρώντας τον αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών. Οι διαπραγματεύσεις κινούνται με αργούς ρυθμούς, ενώ οι συνέπειες στην παγκόσμια αγορά ενέργειας γίνονται όλο και πιο αισθητές.
Εκπρόσωπος του ιρανικού στρατού, ο Αμίρ Ακραμινιά, δήλωσε στην κρατική τηλεόραση του Ιράν ότι η Τεχεράνη εξακολουθεί να θεωρεί πως ο πόλεμος βρίσκεται σε εξέλιξη. Η τοποθέτηση αυτή επιβεβαιώνει το κλίμα αβεβαιότητας που επικρατεί, παρά την προσωρινή παύση των εχθροπραξιών τις τελευταίες εβδομάδες.
Η πρόταση της Τεχεράνης και η στάση της Ουάσιγκτον
Η τελευταία ιρανική πρόταση συζητήθηκε στον Λευκό Οίκο από τον Ντόναλντ Τραμπ και τους βασικούς συμβούλους του σε θέματα εθνικής ασφάλειας. Σύμφωνα με πληροφορίες που μετέδωσαν το CNN και η Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος φέρεται να άφησε να εννοηθεί ότι θεωρεί εξαιρετικά περιορισμένες τις πιθανότητες αποδοχής της.
Η Τεχεράνη ζητά από την Ουάσιγκτον να εγκαταλείψει, όπως υποστηρίζει, τις «παράνομες και παράλογες απαιτήσεις» της. Η ιρανική πλευρά διαμηνύει ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες βρίσκονται πλέον σε θέση όπου αδυνατούν να επιβάλλουν πολιτικές σε ανεξάρτητα κράτη.
Σύμφωνα με ρεπορτάζ του Axios, το οποίο αναμεταδόθηκε και από το ιρανικό πρακτορείο IRNA, η πρόταση της Τεχεράνης προβλέπει άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ, τερματισμό της πολεμικής αντιπαράθεσης και μεταγενέστερη έναρξη διαπραγματεύσεων για το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν.
Την ίδια ώρα, το ιρανικό κοινοβούλιο προετοιμάζει νομοθετική ρύθμιση που θα μεταφέρει στις ένοπλες δυνάμεις τον έλεγχο της διέλευσης από τα Στενά. Το σχέδιο προβλέπει απαγόρευση διέλευσης για ισραηλινά πλοία ή πλοία που συνδέονται με το Ισραήλ, καθώς και επιβολή τελών σε ιρανικά ριάλ.
Ο επικεφαλής της αμερικανικής διπλωματίας, Μάρκο Ρούμπιο, απέρριψε μια τέτοια προοπτική, δηλώνοντας στο Fox News ότι η Ουάσιγκτον δεν μπορεί να αποδεχθεί ένα σύστημα στο οποίο το Ιράν θα αποφασίζει ποιος χρησιμοποιεί διεθνή θαλάσσια οδό και με ποιο κόστος.
Ενεργειακή πίεση και ναυτικός αποκλεισμός
Το αμερικανικό κέντρο αναλύσεων Soufan εκτιμά ότι η Τεχεράνη υπολογίζει πως η άνοδος στις διεθνείς τιμές του πετρελαίου και οι φόβοι για ελλείψεις σε πετρελαϊκά προϊόντα θα αυξήσουν την πίεση προς τον Ντόναλντ Τραμπ, οδηγώντας τον σε μια λύση χαμηλότερων απαιτήσεων σε σχέση με τη ρητορική περί «άνευ όρων παράδοσης».
Στην αμερικανική πλευρά, σύμφωνα με την ίδια ανάλυση, η κυβέρνηση Τραμπ δείχνει να στηρίζει τον σχεδιασμό της στην εκτίμηση ότι ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών θα πιέσει την ηγεσία της Ισλαμικής Δημοκρατίας να αποδεχθεί τις βασικές απαιτήσεις των ΗΠΑ. Πολλοί ειδικοί εμφανίζονται επιφυλακτικοί απέναντι σε αυτή την προσέγγιση.
Ο Ντόναλντ Τραμπ επιτέθηκε μέσω Truth Social στον Γερμανό καγκελάριο Φρίντριχ Μερτς, κατηγορώντας τον ότι «δεν ξέρει τι λέει» όταν αναφέρεται στο Ιράν. Ο Μερτς είχε δηλώσει ότι οι Αμερικανοί εμφανίζονται χωρίς σαφή στρατηγική και ότι η Τεχεράνη ταπεινώνει τις Ηνωμένες Πολιτείες.
Στο επιχειρησιακό πεδίο, ο αμερικανικός στρατός ανακοίνωσε ότι πραγματοποίησε νηοψία σε εμπορικό πλοίο στη Θάλασσα της Αραβίας, καθώς υπήρχαν υποψίες ότι επιχειρούσε να παραβιάσει τον αμερικανικό αποκλεισμό. Το πλοίο αφέθηκε στη συνέχεια ελεύθερο.
Από την έναρξη του αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών στις 13 Απριλίου, 39 πλοία έχουν υποχρεωθεί να αλλάξουν πορεία, σύμφωνα με την αμερικανική πλευρά. Η παράλυση των Στενών του Ορμούζ εντείνει την ανησυχία για τη διεθνή οικονομία, καθώς η τιμή του Brent έκλεισε πάνω από τα 111 δολάρια το βαρέλι.
Προειδοποιήσεις για «παγωμένη σύρραξη» στον Κόλπο
Μέσα σε αυτό το σκηνικό, το Κατάρ προειδοποίησε για τον κίνδυνο μιας «παγωμένης σύρραξης» στον Κόλπο, σε περίπτωση που η κατάπαυση του πυρός μετατραπεί σε μόνιμο αδιέξοδο χωρίς πολιτική λύση και χωρίς πλήρη αποκατάσταση της ναυσιπλοΐας.
Το Συμβούλιο Συνεργασίας του Κόλπου, υπό την ηγεσία της Σαουδικής Αραβίας, καταδίκασε εκ νέου τις επιθέσεις του Ιράν κατά κρατών-μελών του οργανισμού. Παράλληλα, ζήτησε από την Τεχεράνη σοβαρές κινήσεις για την αποκατάσταση της εμπιστοσύνης στην περιοχή.
Η κρίση επεκτείνεται και στο λιβανικό μέτωπο. Το Ισραήλ, το οποίο συνεχίζει επιχειρήσεις κατά της Χεζμπολάχ, εξαπέλυσε σειρά βομβαρδισμών στον Λίβανο. Σύμφωνα με τις αρχές στη Βηρυτό, τουλάχιστον οκτώ άνθρωποι σκοτώθηκαν, ανάμεσά τους τρία μέλη της πολιτικής προστασίας, ενώ τραυματίστηκαν δύο στρατιώτες του λιβανικού στρατού.
Ο Ισραηλινός υπουργός Εξωτερικών, Γεδεών Σάαρ, δήλωσε ότι το Ισραήλ δεν έχει εδαφικές βλέψεις στον νότιο Λίβανο, όπου ισραηλινές δυνάμεις παραμένουν ανεπτυγμένες. Η παρουσία αυτή συνεχίζεται παρά την κατάπαυση του πυρός, με τις δύο πλευρές να αλληλοκατηγορούνται για παραβιάσεις.
Η συνολική εικόνα δείχνει μια κρίση χωρίς καθαρή έξοδο. Τα Στενά του Ορμούζ παραμένουν το κεντρικό σημείο πίεσης, η Ουάσιγκτον επιμένει στον αποκλεισμό, η Τεχεράνη επιχειρεί να μεταφέρει το βάρος στην ενεργειακή αστάθεια και η ευρύτερη Μέση Ανατολή κινείται σε ένα επικίνδυνο όριο ανάμεσα στην κατάπαυση του πυρός και τη νέα κλιμάκωση.
