Παρασκηνιακές επαφές πριν τη λήξη του τελεσιγράφου
Οι διαβουλεύσεις μεταξύ του ειδικού απεσταλμένου του Ντόναλντ Τραμπ, Στιβ Γουίτκοφ, και του Ιρανού υπουργού Εξωτερικών, Άμπας Αράγκτσι, δεν διεξήχθησαν στο απόλυτο σκοτάδι. Το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών είχε ήδη επιβεβαιώσει από την Κυριακή ότι οι επαφές βρίσκονταν σε εξέλιξη —ακριβώς 24 ώρες πριν εκπνεύσει η προθεσμία που είχε θέσει ο Αμερικανός πρόεδρος για ενδεχόμενα πλήγματα στις ενεργειακές υποδομές του Ιράν.
Οι συνομιλίες, που βρίσκονται ακόμα σε προκαταρκτικό στάδιο, φαίνεται πως επεκτάθηκαν πέρα από την Κυριακή, με πολλαπλούς μεσολαβητές να διεκδικούν πρωταγωνιστικό ρόλο. Ο αρχηγός του πακιστανικού στρατού επικοινώνησε τηλεφωνικά με τον Τραμπ, ενώ ο πρωθυπουργός του Πακιστάν συναντήθηκε τη Δευτέρα με τον Ιρανό πρόεδρο Μασούντ Πεζεσκιάν. Το Πακιστάν θεωρείται πιθανή έδρα για μελλοντικές συνομιλίες με τη συμμετοχή του αντιπροέδρου των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς.
Τεχεράνη και Ουάσιγκτον: Αντικρουόμενες αφηγήσεις
Ο Τραμπ ισχυρίστηκε ότι το Ιράν ήταν αυτό που ζήτησε τις συνομιλίες, φοβούμενο την καταστροφή βιομηχανικής υποδομής αξίας 10 δισ. δολαρίων. Η Τεχεράνη αρχικά απέρριψε κάθε σενάριο διαπραγμάτευσης, αποδίδοντας τις δηλώσεις Τραμπ σε επιχείρηση χειραγώγησης των αγορών ενέργειας.
Στο διπλωματικό παρασκήνιο, το αιγυπτιακό υπουργείο Εξωτερικών συντόνισε επαφές με αντιπροσώπους του Πακιστάν, του Κατάρ, της Τουρκίας, του Ιράν και των ΗΠΑ, με στόχο την αποτροπή περαιτέρω κλιμάκωσης. Ο Ομάν επιβεβαίωσε επίσης τη συμμετοχή του σε συνομιλίες για το Στενό του Ορμούζ, ενώ ο Βρετανός πρωθυπουργός Κιρ Στάρμερ έγινε ο πρώτος Ευρωπαίος ηγέτης που παραδέχθηκε δημόσια ότι γνώριζε τις διεξαγόμενες επαφές.
Το πρώτο σημάδι αποκλιμάκωσης ήρθε με ανάρτηση του Τραμπ στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, λίγο πριν ανοίξουν οι αγορές, όπου ανακοίνωσε την αναβολή οποιασδήποτε στρατιωτικής ενέργειας, επικαλούμενος «πολύ καλές και παραγωγικές συνομιλίες» που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε «πλήρη επίλυση» της κρίσης. Το ιρανικό υπουργείο Εξωτερικών, αφού αρχικά αρνήθηκε κάθε επαφή, επιβεβαίωσε τελικά ότι είχαν φτάσει μηνύματα μέσω τρίτων χωρών με αμερικανικό αίτημα για έναρξη συνομιλιών.
Χάος στην ιρανική ηγεσία — αγκάθι το ουράνιο
Η εσωτερική κατάσταση στο Ιράν περιπλέκει τις διαπραγματεύσεις. Η πολιτική ηγεσία βρίσκεται σε αναταραχή μετά τη σειρά στοχευμένων δολοφονιών που έχει εξαπολύσει το Ισραήλ. Ο πρόεδρος Πεζεσκιάν, αν και θεωρείται αξιόπιστος, στερείται εμπειρίας στις πυρηνικές διαπραγματεύσεις, ενώ ο ανώτατος ηγέτης αναφέρεται ότι είναι εκτός δράσης. Στο προσκήνιο κινείται ο πρόεδρος του Κοινοβουλίου Μοχάμαντ-Μπάγερ Γκαλίμπαφ, στενός σύμμαχος των Φρουρών της Επανάστασης, ο οποίος διέψευσε εν μέρει τις αναφορές για συνομιλίες, χαρακτηρίζοντάς τες «ψευδείς ειδήσεις».
Σύμφωνα με τον Τραμπ, μια πιθανή συμφωνία θα περιλαμβάνει 15 σημεία, μεταξύ των οποίων κοινός έλεγχος του Ορμούζ, απαγόρευση πυρηνικών όπλων και περιορισμός του πυραυλικού προγράμματος. Το κρίσιμο εμπόδιο παραμένει το εμπλουτισμένο ουράνιο: το Ιράν αντιμετωπίζει το ζήτημα ως θέμα εθνικής αρχής και σε αυτό ακριβώς το σημείο είχαν ναυαγήσει και οι προηγούμενες διαπραγματεύσεις. Ο Τραμπ προειδοποίησε ότι σε περίπτωση αποτυχίας, οι στρατιωτικές επιχειρήσεις θα συνεχιστούν.
