Ελβετία: Κρίσιμες συνομιλίες για το Ιράν

Καθ’ οδόν προς την Ελβετία βρίσκεται ο ειδικός απεσταλμένος του Λευκού Οίκου, Στιβ Γουίτκοφ, όπου αναμένεται να διεξαχθεί ο πρώτος γύρος συνομιλιών με το Ιράν, με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης, σύμφωνα με ανώτερο Αμερικανό αξιωματούχο.

Κατά την ίδια πηγή, ο δεύτερος απεσταλμένος του Ντόναλντ Τραμπ, Τζάρεντ Κούσνερ, βρίσκεται ήδη στην Ελβετία. Οι συνομιλίες είχαν αρχικά προγραμματιστεί να ξεκινήσουν την Παρασκευή 19 Ιουνίου, ωστόσο αναβλήθηκαν λόγω των συγκρούσεων ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο.

Μέχρι στιγμής δεν έχει γίνει γνωστό αν έχει οριστεί νέα ημερομηνία για την έναρξη των διαπραγματεύσεων. Το διπλωματικό σκηνικό παραμένει εύθραυστο, καθώς η κατάσταση στον Λίβανο εξακολουθεί να επηρεάζει άμεσα την εφαρμογή της συμφωνίας ανάμεσα στην Ουάσιγκτον και την Τεχεράνη.

Ο Στιβ Γουίτκοφ και ο Τζάρεντ Κούσνερ είχαν διαδραματίσει κεντρικό ρόλο στις προηγούμενες συνομιλίες με το Ιράν, οι οποίες οδήγησαν στην καταρχήν συμφωνία μεταξύ ΗΠΑ και Τεχεράνης για τον τερματισμό της πολεμικής σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Η συμφωνία υπογράφηκε ηλεκτρονικά από τις ηγεσίες των δύο χωρών, ενώ η επίσημη τελετή υπογραφής που είχε σχεδιαστεί να πραγματοποιηθεί στην Ελβετία ακυρώθηκε.

Σύμφωνα με τον Λευκό Οίκο, ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ, Τζέι Ντι Βανς, είναι επίσης έτοιμος να μεταβεί για συνομιλίες με την «πρώτη δυνατή ευκαιρία», εφόσον το επιτρέψουν οι συνθήκες και το διπλωματικό χρονοδιάγραμμα.

Η εκεχειρία που απομάκρυνε τον άμεσο κίνδυνο

Η σύγκρουση ανάμεσα στο Ισραήλ και τη Χεζμπολάχ στον Λίβανο απείλησε άμεσα την ομαλή εφαρμογή της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν. Για τον λόγο αυτό, η ανακοίνωση εκεχειρίας προκάλεσε ανακούφιση, καθώς οι δύο πλευρές φέρονται να συμφώνησαν σε προσωρινή παύση των εχθροπραξιών.

Η φιλοϊρανική οργάνωση του Λιβάνου και το Ισραήλ δήλωσαν ότι θα τηρήσουν την εκεχειρία, αφήνοντας ταυτόχρονα ανοιχτό το ενδεχόμενο ευθύνης της άλλης πλευράς για πιθανές παραβιάσεις. Ο Λίβανος, πάντως, ανέφερε ότι η Παρασκευή 19 Ιουνίου ήταν η δεύτερη πιο αιματηρή ημέρα ισραηλινών επιθέσεων στη χώρα κατά τη διάρκεια της τρέχουσας σύγκρουσης.

Μετά τη δημοσιοποίηση της εκεχειρίας, ο Ντόναλντ Τραμπ συνεχάρη τον Ισραηλινό πρωθυπουργό Μπέντζαμιν Νετανιάχου. Η κίνηση αυτή είχε ιδιαίτερο πολιτικό βάρος, καθώς οι σχέσεις ΗΠΑ και Ισραήλ είχαν ψυχρανθεί τις προηγούμενες ημέρες, λόγω της συμφωνίας που έκλεισε ο Αμερικανός πρόεδρος με το Ιράν.

Η ισραηλινή ηγεσία δεν είχε δει θετικά την αμερικανοϊρανική συμφωνία και επέμενε ότι η μάχη στον Λίβανο δεν είχε λήξει, παρά τη ρητή αναφορά της συμφωνίας ΗΠΑ - Ιράν. Το Τελ Αβίβ διαμήνυε ότι οι ισραηλινές δυνάμεις θα παραμείνουν στον Λίβανο και θα είναι έτοιμες να δράσουν ανά πάσα στιγμή.

Ρήγμα Ουάσιγκτον - Τελ Αβίβ

Τις προηγούμενες ημέρες σημειώθηκε σειρά αντεγκλήσεων ανάμεσα στις δύο πλευρές. Ο Ντόναλντ Τραμπ και στελέχη της κυβέρνησής του άσκησαν κριτική στη στάση του Ισραήλ, ενώ μέλη της κυβέρνησης Νετανιάχου απάντησαν με δηλώσεις που περιείχαν αιχμές προς την Ουάσιγκτον.

Ιδιαίτερη ενόχληση προκάλεσε στο Ισραήλ δήλωση του Αμερικανού αντιπροέδρου Τζέι Ντι Βανς, ο οποίος ανέφερε ότι ο Τραμπ είναι ο μόνος αρχηγός κράτους στον κόσμο που συμπαθεί αυτή τη στιγμή το ισραηλινό έθνος. Πρόσθεσε, μάλιστα, ότι αν βρισκόταν στο ισραηλινό υπουργικό συμβούλιο, δεν θα επιτίθετο στον μοναδικό ισχυρό σύμμαχο που έχει απομείνει στο Ισραήλ σε παγκόσμιο επίπεδο.

Η δήλωση αυτή επιβεβαίωσε το βάθος της έντασης στις σχέσεις Ουάσιγκτον - Τελ Αβίβ, σε μια στιγμή όπου η κυβέρνηση Τραμπ επιχειρεί να εμφανιστεί ως εγγυητής της νέας συμφωνίας με το Ιράν και ταυτόχρονα να συγκρατήσει το Ισραήλ από κινήσεις που θα μπορούσαν να οδηγήσουν σε νέα ανάφλεξη.

Οι μάχες στον Λίβανο, οι οποίες συνεχίζονταν με σφοδρότητα μέχρι λίγες ώρες πριν από την εκεχειρία, παραμένουν το βασικό σημείο ανησυχίας για όλες τις πλευρές. Η εφαρμογή της συμφωνίας με το Ιράν εξαρτάται σε μεγάλο βαθμό από το αν θα αποφευχθεί νέα κλιμάκωση στο μέτωπο Ισραήλ - Χεζμπολάχ.

Διπλωματικές πηγές εκτιμούν ότι ακόμη και ένα μεμονωμένο επεισόδιο μπορεί να λειτουργήσει ως σπίθα για την αναζωπύρωση της σύγκρουσης στη Μέση Ανατολή. Σε ένα τόσο εύφλεκτο περιβάλλον, οι συνομιλίες στην Ελβετία αποκτούν κρίσιμο χαρακτήρα, καθώς θα κρίνουν αν η συμφωνία ΗΠΑ - Ιράν μπορεί να περάσει από το επίπεδο της πολιτικής δέσμευσης στο επίπεδο της εφαρμογής.

Η Ουάσιγκτον επιχειρεί να κρατήσει ανοιχτό τον διπλωματικό δίαυλο με την Τεχεράνη, ενώ παράλληλα προσπαθεί να διαχειριστεί την ενόχληση του Ισραήλ και την αστάθεια στον Λίβανο. Η Ελβετία μετατρέπεται έτσι σε κομβικό σημείο μιας διαπραγμάτευσης που αφορά όχι μόνο το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, αλλά και την ευρύτερη ισορροπία ισχύος στη Μέση Ανατολή.