Σε μία από τις πιο καθοριστικές διπλωματικές εξελίξεις των τελευταίων ετών, ΗΠΑ και Ιράν βρίσκονται σε εντατικές διαπραγματεύσεις για ένα τρισέλιδο σχέδιο συμφωνίας που, εφόσον ολοκληρωθεί, θα σημάνει το τέλος της σύγκρουσης που διαρκεί από τις 28 Φεβρουαρίου 2026.
Στον πυρήνα της πρότασης βρίσκεται η απόφαση της Ουάσιγκτον να αποδεσμεύσει 20 δισεκατομμύρια δολάρια από παγωμένα ιρανικά κεφάλαια, με αντάλλαγμα την παράδοση του συνόλου των αποθεμάτων εμπλουτισμένου ουρανίου της Τεχεράνης, που εκτιμώνται σε περίπου 2.000 κιλά, εκ των οποίων 450 κιλά έχουν φτάσει σε επίπεδο εμπλουτισμού 60%.
Σύμφωνα με δύο Αμερικανούς αξιωματούχους και ισάριθμες πηγές με γνώση των συνομιλιών, οι διαπραγματεύσεις εξελίσσονται με σταθερό ρυθμό, ενώ στις 19 Απριλίου 2026 αναμένεται νέος γύρος επαφών μεταξύ των δύο πλευρών με στόχο την οριστικοποίηση της συμφωνίας. Το Axios επισημαίνει ότι οι αποκλίσεις παραμένουν σημαντικές.
Η ενδεχόμενη συμφωνία θα τερματίσει έναν πόλεμο που έχει προκαλέσει χιλιάδες απώλειες και έχει επηρεάσει έντονα τις τιμές του πετρελαίου και την ισορροπία στην περιοχή. Παράλληλα, εκτιμάται ότι θα προκαλέσει αντιδράσεις από κύκλους που τηρούν σκληρή στάση έναντι του Ιράν σε Ουάσιγκτον, Τελ Αβίβ και Ριάντ. Μέχρι στιγμής, η Τεχεράνη εμφανίζεται να έχει ενισχύσει τη θέση της, καθώς υπό την πίεσή της επιβλήθηκε εκεχειρία στον Λίβανο.
Ο πρόεδρος των ΗΠΑ Donald Trump ανέφερε ότι οι διαπραγματευτές θα συναντηθούν εκ νέου το Σαββατοκύριακο 18-19 Απριλίου, με στόχο την ολοκλήρωση της συμφωνίας. Οι συνομιλίες αναμένεται να διεξαχθούν την Κυριακή στο Islamabad του Πακιστάν, το οποίο έχει αναλάβει ρόλο βασικού μεσολαβητή, με τη στήριξη της Αιγύπτου και της Τουρκίας.
Η αμερικανική πλευρά θέτει ως βασική προτεραιότητα την απομάκρυνση του εμπλουτισμένου ουρανίου από τις ιρανικές εγκαταστάσεις, ενώ η Τεχεράνη επιδιώκει άμεση οικονομική ενίσχυση. Το βασικό σημείο των διαπραγματεύσεων αφορά τους όρους ανταλλαγής, τόσο ως προς την τύχη του πυρηνικού υλικού όσο και ως προς το ύψος και τη χρήση των αποδεσμευμένων κεφαλαίων.
Πηγές από την Τεχεράνη αναφέρουν ότι οι δύο πλευρές βρίσκονται κοντά σε μια αρχική συμφωνία, η οποία ενδέχεται να υπογραφεί την επόμενη εβδομάδα στο Islamabad. Σύμφωνα με εκτιμήσεις, μια πλήρης συμφωνία μπορεί να ολοκληρωθεί εντός 60 ημερών, ενώ οι βασικές αρχές φαίνεται να έχουν ήδη συμφωνηθεί και οι τεχνικές λεπτομέρειες θα καθοριστούν σε επόμενο στάδιο.
Στις διαπραγματεύσεις καταγράφεται μεταβολή και στο οικονομικό σκέλος. Η αρχική πρόταση των ΗΠΑ για 6 δισεκατομμύρια δολάρια, με περιορισμένη χρήση σε ανθρωπιστικούς σκοπούς, έχει αντικατασταθεί από πρόταση 20 δισεκατομμυρίων, ενώ το Ιράν είχε ζητήσει 27 δισεκατομμύρια. Παράλληλα, εξετάζεται συμβιβαστική λύση για το πυρηνικό υλικό, με μέρος του να μεταφέρεται σε τρίτη χώρα και το υπόλοιπο να παραμένει στο Ιράν υπό διεθνή έλεγχο. Η Ρωσία συγκαταλέγεται στις πιθανές χώρες υποδοχής.
Το υπό διαπραγμάτευση Μνημόνιο Συναντίληψης περιλαμβάνει πρόβλεψη για εθελοντική αναστολή του εμπλουτισμού ουρανίου από το Ιράν, με τις ΗΠΑ να ζητούν διάρκεια 20 ετών και την Τεχεράνη να προτείνει πέντε. Παράλληλα, προβλέπεται η διατήρηση ερευνητικών αντιδραστήρων για ιατρική χρήση, ενώ οι υπόγειες εγκαταστάσεις θα τεθούν εκτός λειτουργίας.
Στο κείμενο γίνεται αναφορά και στα Στενά του Hormuz, χωρίς να έχουν αποσαφηνιστεί όλα τα σημεία, ενώ παραμένει ανοιχτό το ζήτημα του βαλλιστικού προγράμματος και της στήριξης σε περιφερειακές οργανώσεις όπως η Hamas και η Hezbollah. Οι θέσεις αυτές αποτελούν κρίσιμο παράγοντα για την αποδοχή της συμφωνίας από το Ισραήλ και πολιτικούς κύκλους στις ΗΠΑ.
Αμερικανός αξιωματούχος δήλωσε ότι έχει σημειωθεί πρόοδος, επισημαίνοντας ότι το Ιράν επιδιώκει την άρση των κυρώσεων, πρόσβαση στις αγορές και διατήρηση του πυρηνικού του προγράμματος. Η εκπρόσωπος του Λευκού Οίκου Anna Kelly χαρακτήρισε τις συνομιλίες παραγωγικές, αποφεύγοντας περαιτέρω σχόλια. Ο γερουσιαστής Lindsey Graham έκανε λόγο για έντονη επικοινωνία μεταξύ των δύο πλευρών.
Ο Donald Trump εμφανίστηκε αισιόδοξος, δηλώνοντας ότι το Ιράν έχει δεσμευτεί να μην αποκτήσει πυρηνικά όπλα και ότι βρίσκεται σε εξέλιξη διαδικασία παράδοσης εμπλουτισμένου ουρανίου. Παράλληλα, άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο παράτασης της εκεχειρίας πέρα από τις 21 Απριλίου.
Την ίδια ώρα, συνεχίζονται οι διπλωματικές επαφές, με συμμετοχή μεσολαβητών από Πακιστάν, Αίγυπτο και Τουρκία σε συναντήσεις με Σαουδάραβες αξιωματούχους. Η έκβαση των συνομιλιών συνδέεται με την ευρύτερη σταθερότητα στην περιοχή, την πορεία των ενεργειακών αγορών και τις πολιτικές εξελίξεις στις ΗΠΑ.
Η αμερικανική πλευρά επιδιώκει την αποχώρηση από την πολεμική εμπλοκή, ενώ η έκβαση της σύγκρουσης επηρεάζει το πολιτικό κλίμα στην Ουάσιγκτον. Μια συμφωνία θα ενίσχυε τη διεθνή εικόνα των ΗΠΑ. Το Ιράν εμφανίζεται να έχει επιτύχει βασικούς στόχους του, όπως η εκεχειρία στον Λίβανο και η προοπτική αποδέσμευσης κεφαλαίων. Σε περίπτωση αποτυχίας, η προοπτική κλιμάκωσης παραμένει ανοιχτή. Το Islamabad βρίσκεται στο επίκεντρο και οι εξελίξεις παρακολουθούνται στενά σε διεθνές επίπεδο.
