ΗΠΑ και Ιράν κοντά σε συμφωνία για το άνοιγμα των Στενών του Ορμούζ

Οι Ηνωμένες Πολιτείες, το Ιράν και το Ομάν βρίσκονται ένα βήμα πριν από την επίτευξη προσωρινής συμφωνίας για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ, με την Ουάσιγκτον να επιδιώκει ακόμη και εντός της Τετάρτης την επίσημη ανακοίνωση της συμφωνίας, σύμφωνα με πληροφορίες που επικαλείται το Axios.

Οι διαπραγματεύσεις βρίσκονται σε εξέλιξη εδώ και αρκετές εβδομάδες και έχουν ως βασικό στόχο την αποκατάσταση της εκεχειρίας μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν. Παράλληλα, επιχειρείται να διαμορφωθεί ένα νέο πλαίσιο που θα επιτρέψει την επανέναρξη των συνομιλιών για το ιρανικό πυρηνικό πρόγραμμα.

Κατά τις ίδιες πηγές, ο Αμερικανός πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ αποφάσισε το περασμένο Σάββατο να μην προχωρήσει στη μεγάλης κλίμακας στρατιωτική επιχείρηση με την οποία είχε απειλήσει την Τεχεράνη. Η απόφαση αυτή έδωσε πρόσθετο χρόνο στις διπλωματικές επαφές και επέτρεψε στους διαμεσολαβητές να επιταχύνουν τις διαβουλεύσεις.

Το ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης, ωστόσο, παραμένει ανοιχτό. Η Ουάσιγκτον έχει καταστήσει σαφές ότι μπορεί να επανέλθει στη στρατιωτική επιλογή, εφόσον οι συνομιλίες αποτύχουν ή η ιρανική πλευρά υπαναχωρήσει από τις δεσμεύσεις που συζητούνται.

Η μεταβατική ρύθμιση για τα Στενά του Ορμούζ

Το υπό διαμόρφωση σχέδιο προβλέπει μια προσωρινή ρύθμιση διάρκειας 60 ημερών ανάμεσα στο Ομάν και το Ιράν. Η συμφωνία θα μπορεί να παραταθεί, εφόσον υπάρξει συναίνεση μεταξύ των δύο πλευρών και κριθεί ότι η εφαρμογή της εξελίσσεται χωρίς σοβαρά προβλήματα.

Βάσει του σχεδίου, τα πλοία που εισέρχονται στον Περσικό Κόλπο θα χρησιμοποιούν βόρεια θαλάσσια λωρίδα, η οποία βρίσκεται εντός των ιρανικών χωρικών υδάτων. Με τον τρόπο αυτό, η Τεχεράνη θα αποκτήσει αυξημένο επιχειρησιακό ρόλο στην παρακολούθηση και τη διαχείριση της εισερχόμενης ναυσιπλοΐας.

Τα πλοία που εξέρχονται από τον Περσικό Κόλπο προς την Αραβική Θάλασσα θα κινούνται μέσω νότιας λωρίδας, η οποία βρίσκεται στα χωρικά ύδατα του Ομάν. Η διαχείριση της συγκεκριμένης διόδου θα γίνεται σε συντονισμό με τις ιρανικές αρχές.

Κατά τη μεταβατική περίοδο δεν προβλέπεται η επιβολή διοδίων, τελών διέλευσης ή άλλων οικονομικών επιβαρύνσεων στα εμπορικά και ενεργειακά πλοία που θα χρησιμοποιούν τις συμφωνημένες θαλάσσιες διαδρομές.

Το σχέδιο προβλέπει επίσης ότι μέσα στις πρώτες 30 ημέρες θα αρχίσει επιχείρηση εκκαθάρισης ναρκών από τη μεσαία θαλάσσια λωρίδα. Η αποναρκοθέτηση θεωρείται κρίσιμη προϋπόθεση για την πλήρη αποκατάσταση της ασφαλούς ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ.

Μετά την ολοκλήρωση της διαδικασίας, η κεντρική λωρίδα θα μπορεί να χρησιμοποιείται και προς τις δύο κατευθύνσεις. Η πρόβλεψη αυτή αναμένεται να ενσωματωθεί σε μόνιμη συμφωνία, την οποία θα διαπραγματευθούν σε επόμενο στάδιο το Ομάν και το Ιράν.

Μεγαλύτερος ρόλος για την Τεχεράνη

Η προσωρινή συμφωνία ικανοποιεί ένα από τα βασικά αιτήματα της ιρανικής πλευράς, καθώς παρέχει στην Τεχεράνη αυξημένο έλεγχο στη διαχείριση της ναυσιπλοΐας στα Στενά του Ορμούζ σε σύγκριση με το καθεστώς που ίσχυε πριν από τη σύγκρουση.

Το Ιράν θεωρεί τα Στενά κρίσιμο ζήτημα εθνικής ασφάλειας και στρατηγικής επιρροής. Η παραχώρηση μεγαλύτερου ρόλου στη λειτουργία των θαλάσσιων διαδρόμων εμφανίζεται ως βασικό αντάλλαγμα για την επαναφορά της εκεχειρίας και την αποκατάσταση της εμπορικής κίνησης.

Στις διαμεσολαβητικές προσπάθειες συμμετείχαν, εκτός από το Ομάν, το Κατάρ, το Πακιστάν και η Σαουδική Αραβία. Ενεργή παρουσία στις επαφές είχε και ο Λευκός Οίκος, ο οποίος επιδιώκει να αποτρέψει μια νέα πολεμική κλιμάκωση με σοβαρές συνέπειες για την παγκόσμια οικονομία και τις αγορές ενέργειας.

Τις τελευταίες ημέρες πραγματοποιήθηκαν διαδοχικές συνομιλίες ανάμεσα στον ειδικό απεσταλμένο του Λευκού Οίκου Στιβ Γουίτκοφ, τον Ιρανό υπουργό Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί και τον υπουργό Εξωτερικών του Ομάν Μπαντρ αλ Μπουσαΐντι.

Ο Αραγτσί φέρεται να είχε δώσει κατ’ αρχήν τη συγκατάθεσή του ήδη από το Σαββατοκύριακο. Η οριστικοποίηση της συμφωνίας, ωστόσο, απαιτούσε την έγκριση της ανώτατης πολιτικής και στρατιωτικής ηγεσίας του Ιράν.

Η επίσημη ανακοίνωση θα αποτελέσει κρίσιμο τεστ για το κατά πόσο η προσωρινή συνεννόηση μπορεί να μετατραπεί σε σταθερή αποκλιμάκωση. Η επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ θα περιορίσει άμεσα την πίεση στη διεθνή ναυσιπλοΐα, χωρίς να εξαφανίζει τον κίνδυνο νέας σύγκρουσης όσο το πυρηνικό ζήτημα παραμένει ανοιχτό.