ΗΠΑ προς Βρετανία: Αυξήστε τις δαπάνες ή αμφισβητήστε τα Φώκλαντς

Ένα νέο επεισόδιο στην διατλαντική σχέση προκύπτει από το Λονδίνο, καθώς οι Ηνωμένες Πολιτείες φέρονται να επαναφέρουν στο τραπέζι των διαπραγματεύσεων ένα ιδιαίτερα ευαίσθητο ζήτημα. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει η βρετανική εφημερίδα Telegraph, ανώτερος αξιωματούχος της αμερικανικής κυβέρνησης άφησε να εννοηθεί ότι η Ουάσιγκτον εξετάζει το ενδεχόμενο να χρησιμοποιήσει το καθεστώς των Νήσων Φώκλαντ ως μοχλό πίεσης προς το Ηνωμένο Βασίλειο. Η εξέλιξη αυτή έρχεται να επιβεβαιώσει τους αρχικούς υπαινιγμούς ενός εσωτερικού εγγράφου του Πενταγώνου που διέρρευσε τον περασμένο Απρίλιο, το οποίο είχε προκαλέσει αίσθηση, καθώς ανέφερε για πρώτη φορά το ενδεχόμενο αυτό. Τότε, ο υπουργός Εξωτερικών των ΗΠΑ, Μάρκο Ρούμπιο, είχε επιχειρήσει να υποβαθμίσει τη σημασία των διαρροών, ωστόσο οι τελευταίες δηλώσεις διαψεύδουν αυτή την προσέγγιση.

Το αμερικανικό τελεσίγραφο και ο στόχος του 5%

Ο Αμερικανός αξιωματούχος, ο οποίος θέλησε να διατηρήσει την ανωνυμία του, περιέγραψε τις συζητήσεις ως "ειλικρινείς", υπογραμμίζοντας παράλληλα ότι "τίποτα δεν αποκλείεται". Αυτή η διατύπωση αφήνει ελάχιστα περιθώρια παρερμηνείας: η αμερικανική πλευρά φέρεται να θέτει τους συμμάχους προ τετελεσμένων, προσφέροντας ουσιαστικά δύο επιλογές. Η πρώτη αφορά τη δραστική αύξηση των αμυντικών δαπανών, ενώ η δεύτερη, ως αντίβαρο, την επαναφορά του ζητήματος της κυριαρχίας των Φώκλαντς στην επιφάνεια. Ο απώτερος στόχος της κυβέρνησης Τραμπ είναι σαφής και επικεντρώνεται στην άμεση ενίσχυση της ευρωπαϊκής αμυντικής συνεισφοράς εντός του ΝΑΤΟ, με το βλέμμα στραμμένο στο φιλόδοξο ποσοστό του 5% του ΑΕΠ έως το 2035.

Η πίεση αυτή έρχεται σε μια περίοδο που το Ηνωμένο Βασίλειο βρίσκεται σε δημοσιονομική αμηχανία. Τα επίσημα στοιχεία δείχνουν ότι το Λονδίνο διαθέτει επί του παρόντος το 2,3% του ΑΕΠ του για αμυντικές δαπάνες, ένα ποσοστό που απέχει σημαντικά από τον επιδιωκόμενο στόχο. Οι πληροφορίες από βρετανικές κυβερνητικές πηγές που επικαλούνται οι Financial Times ενισχύουν την εικόνα ενός αδιεξόδου. Ο νέος υπουργός Οικονομικών, Τζον Χίλι, ο οποίος προέρχεται από το χαρτοφυλάκιο της Άμυνας, δεν προτίθεται να αναλάβει καμία συγκεκριμένη δέσμευση για τις αμυντικές δαπάνες κατά την κατάθεση του προϋπολογισμού, που έχει προγραμματιστεί για τις 28 Οκτωβρίου. Αυτή η στάση αναμένεται να προκαλέσει νέες τριβές με την Ουάσιγκτον.

Η αντίδραση του Λονδίνου και το δημοψήφισμα του 2013

Η βρετανική κυβέρνηση, διά στόματος εκπροσώπου του πρωθυπουργού Μπέρναμ, απάντησε με κατηγορηματικό τρόπο στις αμερικανικές αιχμές. Η θέση του Λονδίνου παραμένει σταθερή και αμετακίνητη: τα νησιά αποτελούν κυρίαρχο βρετανικό υπερπόντιο έδαφος, και οι κάτοικοι τους έχουν ήδη εκφράσει την επιθυμία τους να παραμείνουν υπό αυτό το καθεστώς. Το επιχείρημα αυτό ενισχύεται από το δημοψήφισμα του 2013, όπου το αποτέλεσμα ήταν συντριπτικό, με 1.513 από τους 1.517 ψηφοφόρους να τάσσονται υπέρ της διατήρησης της βρετανικής κυριαρχίας. Η αναφορά σε αυτό το γεγονός αποτελεί πάγια τακτική της βρετανικής διπλωματίας για να αποκρούσει οποιαδήποτε αμφισβήτηση.

Ο Αμερικανός αξιωματούχος, από την πλευρά του, επιχείρησε να δικαιολογήσει την ιδιαίτερη προσοχή που δείχνει το Πεντάγωνο προς το Ηνωμένο Βασίλειο, επικαλούμενος τις "υψηλές δυνατότητες" της χώρας ως κορυφαίου αμυντικού εταίρου. Η δήλωση του ότι "δεν αρκεί ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση" και ότι απαιτούνται "μεγάλοι, θεμελιώδεις τρόποι" κινητοποίησης, υποδηλώνει την ανυπομονησία της αμερικανικής πλευράς για πιο τολμηρές αποφάσεις.

Το παρασκήνιο και οι διπλωματικές ισορροπίες

Το ζήτημα των Νήσων Φώκλαντ αποτελεί μια διαχρονική πληγή στις σχέσεις του Ηνωμένου Βασιλείου με την Αργεντινή. Η πρόσφατη απόφαση της FIFA να επιβάλει πρόστιμο 235.000 λιρών στην ποδοσφαιρική ομοσπονδία της Αργεντινής, για το πανό που ύψωσαν οι παίκτες στον αγώνα με την Αγγλία, γράφοντας "Οι Νήσοι Φώκλαντ είναι της Αργεντινής" και αποκαλώντας τις "Las Malvinas", επαναφέρει το θέμα στην επικαιρότητα. Η κίνηση αυτή δείχνει ότι η ένταση παραμένει υψηλή και το ζήτημα είναι άμεσα συνδεδεμένο με εθνικά συναισθήματα.

Η στάση των Ηνωμένων Πολιτειών υπήρξε ιστορικά διακριτική, τηρώντας επίσημη ουδετερότητα ως προς το θέμα της κυριαρχίας, ενώ παράλληλα αναγνωρίζει τη βρετανική διοίκηση. Ωστόσο, η νέα προσέγγιση της Ουάσιγκτον, που φαίνεται να συνδέει το ζήτημα με τις αμυντικές υποχρεώσεις των συμμάχων, εγείρει θεμελιώδη ερωτήματα για τη φύση της συμμαχίας. Το ερώτημα που τίθεται πλέον είναι εάν μια συμμαχία μπορεί να παραμείνει λειτουργική όταν τα μέλη της βρίσκονται διαρκώς αντιμέτωπα με πιέσεις και απειλές, αντί για συνεργασία και αμοιβαία υποστήριξη. Η εξέλιξη αυτή αναμένεται να κυριαρχήσει στην ατζέντα των επόμενων συναντήσεων του ΝΑΤΟ, καθώς η ισορροπία μεταξύ συμμαχικής αλληλεγγύης και εθνικών συμφερόντων δοκιμάζεται όλο και περισσότερο.