ΗΠΑ προς Ιράν: Τέλος στην κρίση χωρίς εκπτώσεις

Η Ουάσιγκτον στέλνει σαφές μήνυμα προς την Τεχεράνη, διαμηνύοντας πως η επίτευξη μιας μόνιμης συμφωνίας για τον τερματισμό της πολεμικής κρίσης στη Μέση Ανατολή δεν πρόκειται να γίνει με οποιοδήποτε τίμημα. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών, Μάρκο Ρούμπιο, κατά τη διάρκεια της επίσκεψής του στο Μπαχρέιν και της συνάντησης με τους ομολόγους του από τα κράτη-μέλη του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου (GCC), υπογράμμισε ότι η αμερικανική κυβέρνηση επιθυμεί την αποκλιμάκωση, αλλά όχι εις βάρος της διεθνούς ασφάλειας και της ελευθερίας της ναυσιπλοΐας.

Το Στενό του Ορμούζ στο επίκεντρο της αντιπαράθεσης

Το Στενό του Ορμούζ αναδεικνύεται ως το κεντρικό σημείο τριβής μεταξύ των δύο πλευρών. Πρόκειται για μια θαλάσσια οδό στρατηγικής σημασίας, από όπου διακινείτο περίπου το 20% της παγκόσμιας κατανάλωσης πετρελαίου και υγροποιημένου φυσικού αερίου πριν από την έναρξη του πολέμου. Η Τεχεράνη επιμένει στην επιβολή τελών διέλευσης για τα εμπορικά πλοία, υποστηρίζοντας ότι αυτά θα καλύπτουν υπηρεσίες ασφαλείας που παρέχονται μετά τη λήξη των εχθροπραξιών. Η αμερικανική πλευρά, ωστόσο, απορρίπτει κατηγορηματικά αυτή την προοπτική. Ο Μάρκο Ρούμπιο προειδοποίησε ότι η αποδοχή μιας τέτοιας πρακτικής θα δημιουργούσε ένα εξαιρετικά επικίνδυνο διεθνές προηγούμενο. "Αν αποδεχθούμε ότι ένα κράτος μπορεί να επιβάλλει πληρωμή για τη χρήση μιας διεθνούς θαλάσσιας οδού μόνο και μόνο επειδή συνορεύει με αυτή, τότε η πρακτική αυτή θα εξαπλωθεί παγκοσμίως σαν επιδημία", ανέφερε χαρακτηριστικά.

Νέο περιστατικό με πύραυλο αυξάνει την ανησυχία

Η ασφάλεια της ναυσιπλοΐας παραμένει ένα εξαιρετικά εύθραυστο ζήτημα, καθώς ένα εμπορικό φορτηγό πλοίο επλήγη την Πέμπτη από άγνωστης προέλευσης πύραυλο στον Κόλπο του Ομάν. Το περιστατικό σημειώθηκε λίγο μετά τη διέλευση του πλοίου από το Στενό του Ορμούζ, σύμφωνα με τη βρετανική υπηρεσία ασφάλειας της ναυσιπλοΐας UKMTO. Η επίθεση είχε ως άμεσο αποτέλεσμα την προσωρινή αναστολή του διεθνούς σχεδίου απομάκρυνσης χιλιάδων ναυτικών από περίπου 600 εμπορικά πλοία, τα οποία είχαν εγκλωβιστεί στον Περσικό Κόλπο μετά το ξέσπασμα των εχθροπραξιών στα τέλη Φεβρουαρίου.

Το Ομάν διαχωρίζει τη θέση του από το Ιράν

Σε μια εξέλιξη που προσθέτει μια ακόμη διάσταση στην πολύπλοκη γεωπολιτική εξίσωση, το Ομάν εμφανίζεται να διαχωρίζει τη θέση του από εκείνη του Ιράν. Οι αρχές του σουλτανάτου ξεκαθάρισαν ότι στις μελλοντικές ρυθμίσεις για τη λειτουργία του Στενού του Ορμούζ δεν προβλέπεται η επιβολή τελών διέλευσης. Παράλληλα, ανακοίνωσαν τη δημιουργία ενός προσωρινού θαλάσσιου διαδρόμου, σε συνεργασία με τα Ηνωμένα Έθνη, με στόχο τη διασφάλιση της εμπορικής ναυσιπλοΐας. Από την άλλη πλευρά, οι Φρουροί της Επανάστασης προειδοποίησαν ότι θα λάβουν "τα προσήκοντα μέτρα" σε περίπτωση που πλοία επιχειρήσουν να διέλθουν χωρίς προηγούμενη έγκρισή τους, διατηρώντας την ένταση σε υψηλά επίπεδα.

Οι χώρες του Κόλπου ζητούν μια συνολική συμφωνία

Τα κράτη του Κόλπου επιδιώκουν η διαπραγμάτευση να μην περιοριστεί μόνο στη διαχείριση της πρόσφατης σύγκρουσης. Σε κοινή ανακοίνωση των υπουργών Εξωτερικών του Συμβουλίου Συνεργασίας του Κόλπου επισημαίνεται ότι μια πραγματικά διαρκής ειρήνη απαιτεί να αντιμετωπιστούν συνολικά οι ανησυχίες που προκαλούν το βαλλιστικό πρόγραμμα του Ιράν, καθώς και η υποστήριξη που παρέχει η Τεχεράνη σε ένοπλες οργανώσεις στην ευρύτερη περιοχή. Ωστόσο, τα ζητήματα αυτά δεν περιλαμβάνονται στο μνημόνιο κατανόησης που υπεγράφη στις 17 Ιουνίου και αποτέλεσε τη βάση για την έναρξη των διαπραγματεύσεων.

Συνομιλίες στην Ελβετία και πίεση στο εσωτερικό των ΗΠΑ

Η καταρχήν συμφωνία προβλέπει περίοδο διαπραγματεύσεων διάρκειας 60 ημερών, με στόχο την επίτευξη οριστικής συμφωνίας. Σύμφωνα με τον Μάρκο Ρούμπιο, ο επόμενος γύρος τεχνικών συνομιλιών μεταξύ των δύο πλευρών αναμένεται να πραγματοποιηθεί στις 29 ή 30 Ιουνίου στην Ελβετία. Ο Αμερικανός υπουργός Εξωτερικών υπογράμμισε ότι η Ουάσιγκτον επιθυμεί να διασφαλίσει πως οποιαδήποτε συμφωνία δεν θα επηρεάζει αρνητικά την ασφάλεια, τη σταθερότητα και την οικονομική ευημερία των συμμάχων της στον Περσικό Κόλπο. Την ίδια στιγμή, ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ βρίσκεται αντιμέτωπος με αυξανόμενη πολιτική πίεση στο εσωτερικό των Ηνωμένων Πολιτειών για τους χειρισμούς του απέναντι στο Ιράν. Ο Λευκός Οίκος ζήτησε από το Κογκρέσο την έγκριση συμπληρωματικού προϋπολογισμού ύψους περίπου 88 δισ. δολαρίων, με το μεγαλύτερο μέρος των κονδυλίων να προορίζεται για την αναπλήρωση των αμερικανικών αποθεμάτων πυρομαχικών και την κάλυψη επειγουσών επιχειρησιακών αναγκών που προέκυψαν από τη σύγκρουση.

Ενεργειακές αγορές σε επιφυλακή

Παρά τη μερική αποκλιμάκωση των συγκρούσεων, η κίνηση των δεξαμενόπλοιων στο Στενό του Ορμούζ εξακολουθεί να υπολείπεται σημαντικά των φυσιολογικών επιπέδων. Σύμφωνα με στοιχεία της πλατφόρμας Kpler, πραγματοποιούνται περίπου 70 διελεύσεις ημερησίως, αριθμός σχεδόν υποδιπλάσιος σε σχέση με την περίοδο πριν από τον πόλεμο. Η νέα επίθεση σε εμπορικό πλοίο οδήγησε εκ νέου σε άνοδο των διεθνών τιμών του πετρελαίου, υπενθυμίζοντας ότι η κατάσταση στην περιοχή εξακολουθεί να αποτελεί έναν από τους σημαντικότερους γεωπολιτικούς κινδύνους για τις ενεργειακές αγορές και την παγκόσμια οικονομία. Παράλληλα, σημαντικές διαφωνίες εξακολουθούν να παραμένουν γύρω από το πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν, με την Τεχεράνη να επιμένει ότι το πρόγραμμα εξυπηρετεί αποκλειστικά ειρηνικούς σκοπούς και να απορρίπτει τις κατηγορίες της Δύσης και του Ισραήλ περί επιδίωξης ανάπτυξης πυρηνικών όπλων.