ΗΠΑ: Σενάριο πολύμηνου αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών – Στα ύψη οι τιμές πετρελαίου

Η Ουάσιγκτον αφήνει πλέον ανοιχτό το ενδεχόμενο πολύμηνου αποκλεισμού των ιρανικών λιμανιών, εξέλιξη που μπορεί να παρατείνει την πίεση στην παγκόσμια οικονομία και να διατηρήσει σε υψηλά επίπεδα τις διεθνείς τιμές του πετρελαίου.

Η συζήτηση στην αμερικανική κυβέρνηση αποκτά ιδιαίτερη βαρύτητα, καθώς το ενεργειακό κόστος έχει ήδη εκτιναχθεί, με το Brent να αγγίζει επίπεδα που παραπέμπουν στις μεγάλες αναταράξεις του 2022, μετά την εισβολή της Ρωσίας στην Ουκρανία.

Ο πόλεμος που άρχισε στις 28 Φεβρουαρίου, μετά τους αμερικανοϊσραηλινούς αεροπορικούς βομβαρδισμούς κατά της Ισλαμικής Δημοκρατίας, έχει προκαλέσει χιλιάδες θανάτους, κυρίως στο Ιράν και στον Λίβανο, ενώ οι οικονομικές συνέπειες εξακολουθούν να διαχέονται στις αγορές, στην ενέργεια και στην εφοδιαστική αλυσίδα.

Πολύμηνος αποκλεισμός και ενεργειακή πίεση

Παρότι η ένοπλη σύγκρουση έχει παγώσει μετά την κατάπαυση του πυρός που ανακοίνωσε ο Ντόναλντ Τραμπ στις 8 Απριλίου, ύστερα από 40 ημέρες εχθροπραξιών, η κρίση δείχνει να εισέρχεται σε νέα φάση παρατεταμένης αναμέτρησης.

Η Ουάσιγκτον εμφανίζεται να προετοιμάζεται για αποκλεισμό των ιρανικών λιμανιών επί μήνες, ως απάντηση στον αποκλεισμό του Στενού του Ορμούζ από την Τεχεράνη. Από τη συγκεκριμένη θαλάσσια δίοδο περνά, υπό κανονικές συνθήκες, περίπου το ένα πέμπτο των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται διεθνώς.

Σε συνάντηση που πραγματοποιήθηκε στον Λευκό Οίκο με κορυφαία στελέχη πετρελαϊκών εταιρειών, εξετάστηκαν τα μέτρα που έχουν ήδη ληφθεί από την αμερικανική κυβέρνηση για τη σταθεροποίηση των αγορών, καθώς και τρόποι συνέχισης του αποκλεισμού με περιορισμένο κόστος για τους Αμερικανούς καταναλωτές.

Κυβερνητικός αξιωματούχος ανέφερε ότι η συζήτηση αφορούσε και τα μέτρα που θα μπορούσαν να εφαρμοστούν, ώστε ο αποκλεισμός να διατηρηθεί για μήνες, εφόσον αυτό κριθεί αναγκαίο.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, σε συνέντευξή του στο Axios, υποστήριξε ότι ο αποκλεισμός είναι «λίγο πιο αποτελεσματικός από τους βομβαρδισμούς», δίνοντας το στίγμα μιας στρατηγικής που μετατοπίζει την πίεση από το καθαρά στρατιωτικό στο οικονομικό πεδίο.

Οι αγορές βλέπουν παρατεταμένο αδιέξοδο

Η προοπτική νέας διαπραγμάτευσης ανάμεσα σε Ουάσιγκτον και Τεχεράνη απομακρύνεται, ενώ οι τιμές του πετρελαίου καταγράφουν την αυξανόμενη νευρικότητα των αγορών.

Το Brent Βόρειας Θάλασσας ξεπέρασε τα 119 δολάρια το βαρέλι, φτάνοντας στο υψηλότερο επίπεδο από το 2022. Αναλυτές εκτιμούν ότι το κλείδωμα του Στενού του Ορμούζ από το Ιράν μπορεί να διατηρηθεί για μεγάλο χρονικό διάστημα, με άμεσες συνέπειες στις τιμές της ενέργειας και στον πληθωρισμό.

Ειδικοί της DNB έκαναν λόγο για «παρατεινόμενο αδιέξοδο», καθώς οι μάχες έχουν ουσιαστικά σταματήσει, χωρίς να διαφαίνεται μόνιμη λύση. Η αβεβαιότητα αυτή επιβαρύνει τις αγορές και ενισχύει τον φόβο μιας μακράς ενεργειακής κρίσης.

Η Τεχεράνη κατηγορεί την Ουάσιγκτον ότι επιχειρεί να οδηγήσει την Ισλαμική Δημοκρατία σε εσωτερική κατάρρευση. Ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γαλιμπάφ, υποστήριξε ότι οι ΗΠΑ επιδιώκουν να ασκήσουν οικονομική πίεση και να καλλιεργήσουν εσωτερικούς διχασμούς, καλώντας τους Ιρανούς σε ενότητα.

Στο διπλωματικό παρασκήνιο, ο Βλαντίμιρ Πούτιν προειδοποίησε τον Ντόναλντ Τραμπ για τις «επιζήμιες συνέπειες» που θα είχε νέα στρατιωτική δράση των ΗΠΑ και του Ισραήλ κατά του Ιράν. Σύμφωνα με τη ρωσική πλευρά, ένα τέτοιο ενδεχόμενο θα είχε επιπτώσεις όχι μόνο για την Ισλαμική Δημοκρατία και τους γείτονές της, αλλά και για ολόκληρη τη διεθνή κοινότητα.

Σφοδρή κριτική στο Πεντάγωνο

Στις Ηνωμένες Πολιτείες, η σύγκρουση προκαλεί έντονες πολιτικές αντιδράσεις. Ο Αμερικανός υπουργός Πολέμου δέχθηκε σκληρή κριτική από Δημοκρατικούς βουλευτές κατά την πρώτη ακρόασή του στη Βουλή των Αντιπροσώπων μετά την έναρξη του πολέμου.

Οι χαρακτηρισμοί που ακούστηκαν ήταν βαρείς, με αναφορές σε «γεωπολιτική καταστροφή», «στρατηγική καταστροφή», «ανικανότητα», «αυτοτραυματισμό» και «τέλμα». Οι επικριτές της κυβέρνησης θεωρούν ότι η Ουάσιγκτον έχει εμπλακεί σε μια σύγκρουση με μεγάλο κόστος και αβέβαιη έξοδο.

Ο επικεφαλής του Πενταγώνου υποστήριξε ότι ο πόλεμος εναντίον του Ιράν έχει κοστίσει περίπου 25 δισεκατομμύρια δολάρια. Υπερασπίστηκε, ωστόσο, την επιλογή της κυβέρνησης, θέτοντας το ερώτημα ποιο είναι το τίμημα για να εξασφαλιστεί ότι το Ιράν δεν θα αποκτήσει ποτέ πυρηνικό όπλο.

Στο Ιράν, οι οικονομικές συνέπειες της σύγκρουσης είναι ήδη βαριές. Το ριάλ έχει υποχωρήσει στη χαμηλότερη ισοτιμία έναντι του δολαρίου από την ίδρυση της Ισλαμικής Δημοκρατίας το 1979, σύμφωνα με ιστότοπους που παρακολουθούν τις συναλλαγματικές ισοτιμίες.

Στην Τεχεράνη, πολίτες εκφράζουν φόβο και απαισιοδοξία για την πορεία της κρίσης. Ο 52χρονος αρχιτέκτονας Αλί δήλωσε στο Γαλλικό Πρακτορείο ότι η προοπτική νέου πολέμου είναι τρομακτική, ενώ η ελπίδα για διπλωματική λύση μοιάζει όλο και πιο αδύναμη.

Η αύξηση των τιμών της ενέργειας απειλεί να οδηγήσει περισσότερους από 30 εκατομμύρια ανθρώπους σε συνθήκες φτώχειας, σύμφωνα με προειδοποίηση του Αλεξάντερ ντε Κρο, επικεφαλής του Προγράμματος των Ηνωμένων Εθνών για την Ανάπτυξη.

Παρότι η εκεχειρία έχει παραταθεί επ’ αόριστον, οι δύο πλευρές δεν έχουν συμφωνήσει ακόμη για την επανέναρξη των συνομιλιών. Ο πρώτος γύρος, που έγινε στις 11 Απριλίου στο Πακιστάν με μεσολάβηση της χώρας, δεν απέδωσε αποτέλεσμα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ, με ανάρτησή του στο Truth Social, απηύθυνε νέα προειδοποίηση προς την Τεχεράνη, γράφοντας ότι οι Ιρανοί «καλά θα κάνουν να βάλουν μυαλό, και γρήγορα».

Νέα θύματα στον Λίβανο

Στον Λίβανο, το δεύτερο μεγάλο μέτωπο του πολέμου, η ένταση συνεχίζεται. Το Ισραήλ εξακολουθεί να πλήττει στόχους της Χεζμπολάχ, του σιιτικού κινήματος που πρόσκειται στο Ιράν.

Δύο άνθρωποι, ανάμεσά τους και στρατιωτικός, σκοτώθηκαν σε νέο ισραηλινό βομβαρδισμό στον νότιο Λίβανο, σύμφωνα με το επιτελείο στη Βηρυτό. Μία ημέρα νωρίτερα, οι ισραηλινοί βομβαρδισμοί είχαν προκαλέσει τον θάνατο 19 ανθρώπων, μεταξύ των οποίων τρεις διασώστες που βρίσκονταν σε υπηρεσία.

Ο πρόεδρος του Λιβάνου, Ζοζέφ Αούν, κάλεσε το Ισραήλ να εφαρμόσει πλήρως την κατάπαυση του πυρός που ανακοινώθηκε από τον Ντόναλντ Τραμπ στις 17 Απριλίου, πριν υπάρξει οποιαδήποτε απευθείας διαπραγμάτευση ανάμεσα στις κυβερνήσεις των δύο χωρών.

Η Βηρυτός αναμένει από την Ουάσιγκτον να ορίσει ημερομηνία για την έναρξη τέτοιων συνομιλιών, ενώ η χώρα παραμένει βυθισμένη σε βαθιά οικονομική κρίση.

Το Παγκόσμιο Επισιτιστικό Πρόγραμμα προειδοποιεί ότι 1,2 εκατομμύρια πολίτες του Λιβάνου, δηλαδή πάνω από το ένα πέμπτο του πληθυσμού, απειλούνται από οξεία διατροφική ανασφάλεια.

Ο Ντόναλντ Τραμπ δήλωσε στο Axios ότι ζήτησε από τον Μπενιαμίν Νετανιάχου να περιορίσει τα ισραηλινά πλήγματα στον Λίβανο σε «χειρουργικές» επιχειρήσεις και να αποφύγει μια πλήρη επανέναρξη του πολέμου με τη Χεζμπολάχ.

Όπως ανέφερε, είπε στον Ισραηλινό πρωθυπουργό να μη διατάζει την κατεδάφιση κτιρίων, καθώς τέτοιες εικόνες βλάπτουν την εικόνα του Ισραήλ. Ο Αμερικανός πρόεδρος πρόσθεσε ότι «του αρέσει» ο Λίβανος και η ηγεσία του, υποστηρίζοντας ότι η χώρα μπορεί να ανακάμψει.

Παράλληλα, επανέλαβε την άποψη ότι το Ιράν κατέστρεψε τον Λίβανο μέσω της Χεζμπολάχ, υποστηρίζοντας ότι η αποδυνάμωση της Τεχεράνης οδηγεί αυτομάτως και σε αποδυνάμωση του σιιτικού κινήματος.

Η κρίση στη Μέση Ανατολή εισέρχεται πλέον σε φάση παρατεταμένης γεωπολιτικής και οικονομικής πίεσης. Ο αποκλεισμός των ιρανικών λιμανιών, το κλείδωμα του Ορμούζ, η άνοδος του πετρελαίου και η αστάθεια στον Λίβανο συνθέτουν ένα σκηνικό που απειλεί να παρατείνει την παγκόσμια ενεργειακή αναταραχή.