Η απόκτηση κατοικίας φαίνεται να είναι ένα ανέφικτο όνειρο για τη νεολαία

Μία στροφή των Ελλήνων προς την ενοικίαση αντί για την αγορά κατοικίας αποτυπώνουν τα ιστορικά χαμηλά στο ποσοστό ιδιοκατοίκησης στη χώρα μας ενώ ειδικά για τους νέους, η απόκτηση ιδιόκτητου σπιτιού μοιάζει συχνά με άπιαστο στόχο.

Η Ελλάδα, η οποία παραδοσιακά κατατάσσεται ψηλά μεταξύ των χωρών της ΕΕ όσον αφορά τους κατοίκους που κατέχουν ιδιόκτητη κατοικία, έχει παρουσιάσει την τελευταία δεκαετία μια συνεχή πτώση. Αυτή η τάση ενισχύεται περαιτέρω από την αδυναμία της νεότερης γενιάς να αποκτήσει δικό της σπίτι. Ο κ. Λευτέρης Ποταμιάνος, πρόεδρος του Συλλόγου Μεσιτών Αθηνών-Αττικής, αναφέρθηκε στην έλλειψη «ιδιοκτησιακής κουλτούρας» στη χώρα μας, ιδιαίτερα μεταξύ των νέων, μετά τα «μνημονιακά χρόνια».

Η καθοδική πορεία της ιδιοκατοίκησης

Τα στοιχεία του Παρατηρητηρίου Αξιών Διαμερισμάτων της Geoaxis καταδεικνύουν αυτή την πτωτική πορεία, καθώς το ποσοστό ιδιοκατοίκησης μειώθηκε από το 75,9% το 2011 στο 72,8% το 2022. Μόνο κατά την τριετία 2019 – 2022, η μείωση ανήλθε στο 2,6%, που αντιστοιχεί σε 102.695 κατοικίες. Παράλληλα, η μέση αύξηση της αξίας των διαμερισμάτων, είτε νεόδμητων είτε παλαιότερων, έφτασε περίπου το 80% σε βάθος δεκαετίας, γεγονός που εξηγεί σε μεγάλο βαθμό την αύξηση του ποσοστού των ενοικιαστών, το οποίο ανήλθε από το 24,1% το 2011 στο 27,2% το 2022.

Το ποσοστό ιδιοκατοίκησης στην Ελλάδα έχει πλέον υποχωρήσει κάτω από το 70%, συγκεκριμένα στο 69,6%, σύμφωνα με τα στοιχεία της ΕΛΣΤΑΤ, όπως ανέφερε η Βασιλική Βλαχοστεργίου, Αναπληρώτρια Προϊσταμένη της Διεύθυνσης Ανάλυσης Ακινήτων στην Τράπεζα της Ελλάδος, κατά τη διάρκεια της πρόσφατης 25ης Prodexpo. Στην Αθήνα, το ποσοστό αυτό είναι ακόμη χαμηλότερο, φτάνοντας το 64%.

Η κ. Βλαχοστεργίου ανέφερε ως κύριους παράγοντες την αύξηση της αξίας των οικιστικών ακινήτων, με ιδιαίτερη έμφαση στην άνοδο που παρατηρήθηκε τα τελευταία δύο χρόνια, κυρίως στην πρωτεύουσα, καθώς και τη μείωση του διαθέσιμου εισοδήματος των πολιτών κατά 20% σε σύγκριση με το 2008. Επιπλέον, το έλλειμμα νέων ακινήτων, λόγω της σημαντικής μείωσης των οικοδομικών αδειών που εκδόθηκαν την τελευταία δεκαετία, έχει οδηγήσει σε ένα ποιοτικά υποδεέστερο και «γηρασμένο» απόθεμα ακινήτων προς πώληση, όπως τόνισε.

Οι νέοι καθυστερούν να απομακρυνθούν από την οικογενειακή τους κατοικία. Η κατάσταση της ιδιοκατοίκησης για τη νεότερη γενιά είναι πιο δύσκολη, καθώς οι Έλληνες αντιμετωπίζουν σημαντικές προκλήσεις στην προσπάθειά τους να αποδεσμευτούν από το οικογενειακό τους περιβάλλον και να αποκτήσουν την ανεξαρτησία τους, καθώς και να αποκτήσουν δικό τους σπίτι. Ενδεικτικό είναι ότι η μέση ηλικία απομάκρυνσης από το σπίτι των γονέων φτάνει τα 30,7 έτη, σε σύγκριση με την αντίστοιχη μέση ηλικία των 26,3 ετών στην ΕΕ.

Επιπλέον, η χώρα μας παρουσιάζει υψηλά ποσοστά νέων που διαμένουν σε «υπερπλήρη νοικοκυριά», δηλαδή σε σπίτια που δεν διαθέτουν τον απαραίτητο αριθμό δωματίων για τα μέλη τους, σύμφωνα με την newdeal real estate group. Συγκεκριμένα, το 2023, το ποσοστό των νέων ηλικίας 15-29 ετών που ζούσαν σε υπερπλήρη νοικοκυριά ανήλθε στο 46%, ενώ για τον συνολικό πληθυσμό το ποσοστό ήταν 27,5%. Στην ΕΕ, τα αντίστοιχα ποσοστά ήταν 26% για τους νέους και 16,8% για τον συνολικό πληθυσμό.

Πάντως, παρότι η κουλτούρα της απόκτησης ακινήτου παραμένει διαχρονικά ισχυρή στο χώρα μας, μία σειρά από παράγοντες που την ενίσχυαν περαιτέρω στο παρελθόν, έχουν πλέον αλλάξει. Ένας από τους σημαντικότερους, που δυσκολεύει ακόμη περισσότερο την κατάσταση, όπως σημειώνουν στελέχη της αγοράς, είναι το γεγονός στις προηγούμενες γενιές, οι οικογένειες είχαν στην πλειονότητα των περιπτώσεων τη δυνατότητα να συνεισφέρουν οικονομικά ώστε οι νέοι να αποκτήσουν ιδιόκτητο ακίνητο και να αφήσουν το πατρικό τους.