Η εκλογή Προέδρου Δημοκρατίας ως παιχνίδι υποκρισίας

Με την τελευταία αναθεώρηση του Συντάγματος, η οποία τροποποίησε τη διαδικασία εκλογής του Προέδρου της Δημοκρατίας, καταργήθηκε η σύνδεση της εκλογής του Προέδρου με την πιθανότητα πρόωρων εκλογών, όταν δεν επιτυγχάνονταν οι απαραίτητες αυξημένες πλειοψηφίες.

Πριν από την αναθεώρηση, η εκλογή Προέδρου απαιτούσε πλειοψηφία δύο τρίτων, και εάν δεν επιτυγχάνονταν, επακολουθούσε μια δεύτερη ψηφοφορία για πλειοψηφία τριών πέμπτων. Αν και πάλι δεν υπήρχε συμφωνία, η Βουλή διαλυόταν και προκηρύσσονταν πρόωρες εκλογές. Με τη νέα διάταξη, οι ψηφοφορίες για την εκλογή Προέδρου διεξάγονται πλέον σταδιακά, από την αναζήτηση των δύο τρίτων έως την απλή πλειοψηφία των 151 βουλευτών, ενώ η διαδικασία των πρόωρων εκλογών ως ενδιάμεσο βήμα αποφεύγεται.

Η προηγούμενη διαδικασία, με τον κίνδυνο πρόωρων εκλογών, οδήγησε στην καθιέρωση της πρακτικής να επιλέγεται ο Πρόεδρος από το πολιτικό στρατόπεδο της αντιπολίτευσης. Έτσι, δημιουργήθηκε μια άτυπη πρακτική, η οποία ακολουθήθηκε από τις τελευταίες κυβερνήσεις.

Η συγκεκριμένη πρακτική συνεχίστηκε και μετά την αναθεώρηση του 2019, όταν η κυβέρνηση της ΝΔ πρότεινε την Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, την οποία υπερψήφισαν το ΣΥΡΙΖΑ και το Κίνημα Αλλαγής (ΠΑΣΟΚ). Ωστόσο, η ολοκλήρωση της πενταετούς θητείας της έχει φέρει στο προσκήνιο συζητήσεις για τον επόμενο Πρόεδρο, με τη μη επανεκλογή της να θεωρείται σχεδόν δεδομένη.

Η προσωπική μας άποψη είναι ότι η επιλογή της κ. Σακελλαροπούλου ήταν ατυχής. Δεν κατάφερε να ενισχύσει το κύρος του θεσμού και δεν κατάφερε να ενώνει τον λαό πολιτικά και κοινωνικά. Ήταν μια πολιτική επιλογή που ακόμα αναζητεί ερμηνεία, και η πιθανή μη επανεκλογή της επιβεβαιώνει ότι η αρχική απόφαση ήταν λανθασμένη, κάτι που πρέπει να δικαιολογηθεί επαρκώς. Παρόλα αυτά, το τέλος της θητείας της δεν θα πρέπει να αντιμετωπιστεί ως αποτυχία του θεσμού.

Η εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας δεν μπορεί να γίνει παιχνίδι πολιτικών υπολογισμών και υποκρισίας. Η επιλογή προσώπου για την προεδρία πρέπει να βασίζεται στην ουσιαστική συναίνεση και όχι σε επιφανειακές συμφωνίες. Δεν είναι δυνατόν, μέσα από την προώθηση μιας δήθεν συναίνεσης, να επιλέγονται πρόσωπα που είναι αρεστά μόνο στην αντιπολίτευση, ιδίως όταν ο κίνδυνος πρόωρων εκλογών έχει πια αποτραπεί μετά την τελευταία συνταγματική αναθεώρηση.

Στη δική μας εκτίμηση, το πολιτικό ζήτημα θα προκύψει μόνο εάν η εκλογή Προέδρου δεν λάβει τη συναίνεση της απόλυτης πλειοψηφίας των 151 βουλευτών. Οποιαδήποτε προσχηματική ή υποκριτική συναίνεση μόνο υποβαθμίζει τον θεσμό και οδηγεί σε επιλογές χαμηλού κύρους.

Αξιοσημείωτο είναι ότι, με την αναθεώρηση του 1986, η οποία περιορίζει τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας σε τυπικά επίπεδα, μόνο πρόσωπα με προσωπικό κύρος, γνώση και εμπειρία μπορούν να αναδείξουν τον θεσμό. Η ενασχόληση με τα παίγνια πολιτικής υποκρισίας, που συνήθως συνοδεύονται από επιφανειακή συναίνεση, οδηγεί σε επιλογές που αποδυναμώνουν το πολιτικό σύστημα και την εικόνα του θεσμού στα μάτια των πολιτών.

Η πολιτική μας πραγματικότητα έχει ανάγκη από πραγματικές συναλλαγές και ουσιαστικές συμφωνίες που θα ενισχύσουν τον θεσμό και δεν θα αφήσουν χώρο για υποκριτικά παιχνίδια, τα οποία καταλήγουν να αποδυναμώνουν τόσο το πολιτικό σύστημα όσο και τη σχέση του με την κοινωνία.