Η εκλογή Προέδρου της Δημοκρατίας ως παιχνίδι υποκρισίας

Μετά την αναθεώρηση του Συντάγματος και την τροποποίηση της διάταξης για την εκλογή του Προέδρου της Δημοκρατίας, επήλθε αποσύνδεση μεταξύ της διαδικασίας εκλογής και της πρόωρης διάλυσης της Βουλής σε περίπτωση αδυναμίας επίτευξης των απαιτούμενων πλειοψηφιών. Πριν την αλλαγή, απαιτούνταν πλειοψηφία δύο τρίτων των βουλευτών, στη συνέχεια τριών πέμπτων, και αν ούτε τότε επιτυγχανόταν συμφωνία, προκηρύσσονταν πρόωρες εκλογές.

Μετά τη συνταγματική τροποποίηση, η εκλογή του Προέδρου γίνεται σε σταδιακά βήματα, αρχικά με την αναζήτηση των δύο τρίτων, στη συνέχεια με τρία πέμπτα, και τελικά με απόλυτη πλειοψηφία (151 βουλευτών). Αν δεν επιτευχθεί συμφωνία, η διαδικασία καταλήγει στην εκλογή του προσώπου που συγκεντρώνει τις περισσότερες ψήφους, αποφεύγοντας πλέον την πρόωρη διάλυση της Βουλής ως ενδιάμεση λύση.

Πριν την αναθεώρηση, υπήρχε η τάση να προτείνονται πρόεδροι από το αντίπαλο πολιτικό στρατόπεδο για να αποφευχθούν οι πρόωρες εκλογές. Αυτή η πρακτική καθιερώθηκε ουσιαστικά και συνέχισε να εφαρμόζεται και μετά την τροποποίηση του 2019, όταν η κυβέρνηση της ΝΔ πρότεινε την Αικατερίνη Σακελλαροπούλου, η οποία υπερψηφίστηκε από ΣΥΡΙΖΑ και Κίνημα Αλλαγής (ΠΑΣΟΚ).

Η λήξη της πενταετούς θητείας της Σακελλαροπούλου έχει προκαλέσει συζητήσεις για τον επόμενο Πρόεδρο, με πολλούς να θεωρούν απίθανη την επανεκλογή της. Η προσωπική μας άποψη είναι ότι η επιλογή της υπήρξε ατυχής, καθώς δεν κατάφερε να ενισχύσει το κύρος του θεσμού ούτε να ενώσει πολιτικά και κοινωνικά τους πολίτες. Η εκλογή της φάνηκε ως μια πολιτική απόφαση χωρίς σαφή στόχο, χωρίς ιδιαίτερη έμπνευση και χωρίς να δημιουργήσει μακροπρόθεσμα θετικά αποτελέσματα για το θεσμό.

Ωστόσο, η μη επανεκλογή της, εάν προκύψει, πρέπει να δικαιολογηθεί πλήρως από την πολιτική δύναμη που την πρότεινε, καθώς θα επιβεβαιώσει ότι η αρχική επιλογή ήταν λανθασμένη. Η εκλογή του Προέδρου δεν πρέπει να είναι πολιτικό παίγνιο υποκρισίας. Δεν μπορεί να επιλέγονται πρόσωπα απλώς για να εξυπηρετήσουν τις ανάγκες του εκάστοτε πολιτικού στρατοπέδου, ειδικά όταν ο κίνδυνος πρόωρων εκλογών έχει αποφευχθεί με τη συνταγματική αναθεώρηση.

Πολιτικό ζήτημα θα υπάρξει μόνο αν η εκλογή του Προέδρου δεν επιτύχει τη συναίνεση της απόλυτης πλειοψηφίας (151 βουλευτών). Οποιαδήποτε προσχηματική ή υποκριτική συναίνεση θα οδηγήσει σε επιλογές χαμηλού κύρους και αμφισβητούμενης αποτελεσματικότητας.

Η αναθεώρηση του 1986, που περιορίζει τις αρμοδιότητες του Προέδρου της Δημοκρατίας σε τελετουργικό επίπεδο, καθιστά ακόμα πιο επιτακτική την ανάγκη για πρόσωπα με προσωπικό κύρος, εμπειρία και γνώση, προκειμένου να αναβαθμιστεί ο θεσμός και να του δοθεί η απαιτούμενη αίγλη.

Η ανησυχία για μια κεντροδεξιά υποψηφιότητα να χαρακτηριστεί μονομερής ή αυταρχική είναι μέρος της ψευδαίσθησης ότι η εκλογή Προέδρου μπορεί να εξασφαλίσει την πλήρη συναίνεση όλων των πολιτικών παρατάξεων. Ωστόσο, η πολιτική πραγματικότητα είναι διαφορετική και τέτοιες τεχνικές συναίνεσης δεν κάνουν τίποτα άλλο παρά να επιταχύνουν την πολιτική κρίση.

Η υποκρισία και τα πολιτικά παίγνια μόνο ζημιά κάνουν στο θεσμό, οδηγώντας σε επιλογές που δεν ανταποκρίνονται στις ανάγκες του πολιτικού συστήματος και δεν ενισχύουν το κύρος της Δημοκρατίας.