Η Ελλάδα προετοιμάζεται για ένα πιθανό θερμό μέτωπο στο Αιγαίο
Σε τροχιά αυξανόμενης έντασης φαίνεται να μπαίνει το Αιγαίο Πέλαγος, με τις γεωπολιτικές εξελίξεις να κλιμακώνονται επικίνδυνα, καθώς η Τουρκία ανεβάζει ρητορικά και στρατιωτικά τους τόνους και η Ελλάδα απαντά με μια φιλόδοξη στρατηγική εξοπλιστικής αναβάθμισης. Σύμφωνα με τη ρωσική ιστοσελίδα Avia.pro, η οποία ειδικεύεται σε θέματα άμυνας και γεωπολιτικής, η Αθήνα επενδύει επιθετικά σε προγράμματα ανάπτυξης μη επανδρωμένων αεροσκαφών και προηγμένων οπλικών συστημάτων, προκαλώντας νευρικότητα στην Άγκυρα και ανησυχία σε διεθνείς αναλυτές που προειδοποιούν για ένα θερμό καλοκαίρι με αυξημένο κίνδυνο σύγκρουσης.
Η πιο πρόσφατη και κρίσιμη εξέλιξη καταγράφηκε στις 3 Ιουλίου 2025, όταν έγινε γνωστό ότι η Ελλάδα προχώρησε σε σημαντική αύξηση των επενδύσεών της στα FPV drones (First-Person View), τα οποία προσφέρουν στους χειριστές εικόνα από πρώτο πρόσωπο, καθιστώντας τα ιδανικά για επιθετικές επιχειρήσεις υψηλής ακρίβειας. Η πρωτοβουλία αυτή, σύμφωνα με τη ρωσική πηγή, αποτελεί μέρος μιας νέας αμυντικής στρατηγικής, η οποία στοχεύει στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος της χώρας, ιδιαίτερα απέναντι στην εντεινόμενη τουρκική επιθετικότητα στο Αιγαίο και την Ανατολική Μεσόγειο.
Στο πλαίσιο αυτής της στρατηγικής, ελληνικές μονάδες ειδικών δυνάμεων έχουν ήδη αποκτήσει πρόσβαση σε γραμμές παραγωγής drones, εκπαιδευτικά κέντρα και επιχειρησιακές εγκαταστάσεις, οι οποίες αναπτύχθηκαν με τη βοήθεια της Ουκρανίας. Η χώρα αυτή, διαθέτοντας πολύτιμη εμπειρία από τη χρήση FPV drones στον πόλεμο με τη Ρωσία, παρέχει τεχνογνωσία και τεχνική υποστήριξη, μεταφέροντας στην Ελλάδα τα διδάγματα του σύγχρονου πολέμου με μη επανδρωμένα μέσα.
Η Ελλάδα δίνει ιδιαίτερη έμφαση στον εκσυγχρονισμό της Εθνοφυλακής, ώστε να είναι σε θέση να διεξάγει επιχειρήσεις με χρήση drones στα νησιά του Ανατολικού Αιγαίου και στη Θράκη, περιοχές που βρίσκονται κοντά στα τουρκικά σύνορα και θεωρούνται από στρατηγικής άποψης κρίσιμες. Η ενίσχυση της επιτήρησης και της επιθετικής δυνατότητας στα σημεία αυτά έχει ως στόχο την αποτροπή αιφνιδιαστικών κινήσεων από πλευράς της Άγκυρας, ειδικά σε σενάρια αποσταθεροποίησης.
Η νέα αυτή στρατηγική, όπως επισημαίνουν ρωσικές και ευρωπαϊκές πηγές, δεν διαμορφώθηκε ερήμην των διεθνών εταίρων της Ελλάδας. Αντιθέτως, έχει σχεδιαστεί με τη στήριξη του Ισραήλ και της Δύσης και αποσκοπεί στην αποτροπή της εγκατάστασης τουρκικών δυνάμεων σε αμφισβητούμενα νησιά, καθώς και στη μείωση των απειλών για τα ελληνικά εδάφη.
Σύμφωνα με πληροφορίες, σε συνεργασία με το Ισραήλ, η Ελλάδα αναπτύσσει ειδικά προγράμματα για τη χρήση drones-καμικάζι, τα οποία έχουν τη δυνατότητα να πλήττουν στόχους υψηλής στρατηγικής σημασίας. Αυτή η επιλογή εντάσσεται σε μια ευρύτερη πρωτοβουλία εκσυγχρονισμού των Ενόπλων Δυνάμεων, που ανακοινώθηκε τον Απρίλιο του 2025 από τον υπουργό Εθνικής Άμυνας Νίκο Δένδια.
Το συνολικό ύψος του νέου εξοπλιστικού προγράμματος αγγίζει τα 25 δισεκατομμύρια ευρώ, ποσό που αποτυπώνει τη σοβαρότητα με την οποία η ελληνική κυβέρνηση προσεγγίζει την πρόκληση της εθνικής ασφάλειας. Στο επίκεντρο του προγράμματος βρίσκονται η τεχνητή νοημοσύνη, τα drones και ένα νέο αντιαεροπορικό σύστημα ονόματι «Ασπίδα του Αχιλλέα», σχεδιασμένο για την απόκρουση επιθέσεων με UAVs και πυραύλους.
Το πρόγραμμα περιλαμβάνει επίσης την προμήθεια 38 πυραυλικών συστημάτων PULS από το Ισραήλ και τεσσάρων γαλλικών drones τύπου Patroller, τα οποία προορίζονται για αποστολές αναγνώρισης στο Αιγαίο και τη Θράκη. Οι συγκεκριμένες τεχνολογίες αναμένεται να τεθούν σε λειτουργία εντός του 2025, ενώ το προσωπικό ήδη εκπαιδεύεται στη Γαλλία.
Ενδιαφέρον παρουσιάζει και η πολλαπλή χρήση των drones στην Ελλάδα. Πέρα από την καθαρά στρατιωτική αξιοποίηση, παρατηρείται και αύξηση της χρήσης τους για την επιτήρηση δασικών περιοχών, ιδιαίτερα σε περιόδους υψηλής επικινδυνότητας για πυρκαγιές. Όπως σημειώνει η Avia.com, οι πρόσφατες πυρκαγιές δημιούργησαν νέο περιβάλλον αστάθειας, ευνοώντας παράλληλα τον ιδιωτικό τομέα που δραστηριοποιείται στην αποκατάσταση και την ασφάλεια, ενώ οδήγησαν σε επιτάχυνση της τεχνολογικής ένταξης των drones στο επιχειρησιακό δόγμα της χώρας.
Η Τουρκία, από την πλευρά της, παρακολουθεί με ανησυχία τις ελληνικές κινήσεις. Η ενίσχυση της στρατιωτικής παρουσίας των ΗΠΑ και της Ελλάδας στο Αιγαίο, σε συνδυασμό με την προμήθεια αμερικανικών drones MQ-9 Reaper, που είναι εγκατεστημένα στη Λάρισα από το 2022, έχει προκαλέσει έντονες αντιδράσεις από την Άγκυρα. Παρά το γεγονός ότι η Τουρκία διαθέτει ισχυρή βιομηχανία παραγωγής drones (με προεξάρχοντα τα Bayraktar TB2), εκφράζει ανησυχία για τη μεταβαλλόμενη ισορροπία ισχύος στην περιοχή.
Ο οικονομικός αντίκτυπος του προγράμματος δεν περνά απαρατήρητος. Αναλυτές προειδοποιούν ότι το φιλόδοξο σχέδιο της Ελλάδας μπορεί να επιβαρύνει σημαντικά τον κρατικό προϋπολογισμό, ειδικά αν λάβει κανείς υπόψη την εύθραυστη οικονομική ανάκαμψη μετά την κρίση της περασμένης δεκαετίας. Παρ’ όλα αυτά, ο πρωθυπουργός Κυριάκος Μητσοτάκης υποστηρίζει ότι η ασφάλεια της χώρας είναι «υπαρξιακό ζήτημα» και δικαιολογεί τις δαπάνες ως αναγκαία επένδυση για την αποτροπή.
Μετά την επίσκεψή του στο Ισραήλ τον Απρίλιο του 2025, κατά την οποία συνομίλησε με τον Μπενιαμίν Νετανιάχου για θέματα κοινής αμυντικής τεχνολογίας, η Ελλάδα επιτάχυνε την ενσωμάτωση ισραηλινών συστημάτων. Προβλέπεται μέχρι το 2027 η ανάπτυξη ενός αμυντικού δικτύου παρόμοιου με τον «Σιδηρούν Θόλο», προσαρμοσμένου στις ανάγκες της ελληνικής επικράτειας, με στόχο την προστασία από αεροπορικές και drone επιθέσεις.
Ο λεγόμενος «Ελληνικός Θόλος» αναμένεται να συνδυάζει τεχνολογίες από ΗΠΑ, Ισραήλ, Γαλλία και Ρωσία, διαμορφώνοντας μια πολυεπίπεδη αεράμυνα με δυνατότητες έγκαιρης προειδοποίησης, εντοπισμού και αναχαίτισης στόχων. Το σχέδιο αυτό εντάσσεται σε ένα ευρύτερο πλαίσιο γεωστρατηγικής αναβάθμισης της χώρας, που περιλαμβάνει επίσης ενεργή συμμετοχή στο East Mediterranean Gas Forum και εμβάθυνση της συνεργασίας με συμμάχους όπως οι ΗΠΑ, η Γαλλία και το Ισραήλ.
Ρώσοι αναλυτές εκτιμούν ότι οι κινήσεις αυτές μεταμορφώνουν την Ελλάδα σε κομβικό γεωστρατηγικό παίχτη στην περιοχή της Ανατολικής Μεσογείου. Ταυτόχρονα, όμως, αυξάνουν τον κίνδυνο κλιμάκωσης με την Τουρκία, η οποία αντιμετωπίζει ολοένα και μεγαλύτερες δυσκολίες στην προώθηση των συμφερόντων της, ειδικά σε ένα περιβάλλον όπου οι συμμαχίες και οι εξοπλισμοί της Αθήνας δημιουργούν έναν νέο, δυσκολότερο συσχετισμό δυνάμεων για την Άγκυρα.
Αποκαλυπτικά σχέδια εισβολής της Τουρκίας στην Ελλάδα και η ανατροπή τους από τις νέες γεωπολιτικές ισορροπίες
Σε μια περίοδο που οι σχέσεις Ελλάδας–Τουρκίας παραμένουν τεταμένες, νέες αποκαλύψεις για παλαιότερα σχέδια εισβολής της Τουρκίας σε ελληνικό έδαφος επαναφέρουν στο προσκήνιο τον διαχρονικό κίνδυνο στρατιωτικής σύρραξης στο Αιγαίο και τη Θράκη. Όπως αναφέρει η έγκυρη ιστοσελίδα Nordic Monitor, η τουρκική στρατιωτική ηγεσία είχε επεξεργαστεί συγκεκριμένα σχέδια για αιφνιδιαστική επίθεση σε περιοχές της Δυτικής Θράκης και σε νησιά του Αιγαίου Πελάγους, τα οποία όμως σήμερα έχουν αποδυναμωθεί λόγω της αυξημένης στρατιωτικής παρουσίας των Ηνωμένων Πολιτειών και της Γαλλίας στην ελληνική επικράτεια.
Σύμφωνα με τις αποκαλύψεις, τα εν λόγω σχέδια είχαν παρουσιαστεί σε στρατιωτικό σεμινάριο του 1ου Σώματος Στρατού, που πραγματοποιήθηκε στην Κωνσταντινούπολη από τις 5 έως τις 7 Μαρτίου 2003, υπό την ηγεσία του στρατηγού Τσέτιν Ντογάν. Περίπου τριάντα ανώτατοι αξιωματικοί συμμετείχαν στη διαδικασία, κατά την οποία εξετάστηκαν σενάρια αιφνιδιαστικής επίθεσης στο Αιγαίο, με παράλληλες αποσταθεροποιητικές ενέργειες στη Δυτική Θράκη. Τα στοιχεία που αποκαλύφθηκαν τότε περιλαμβάνουν επίσημα έγγραφα, ηχητικά αρχεία και αναφορές του τουρκικού Γενικού Επιτελείου, τα οποία επιβεβαιώνουν ότι επρόκειτο για επεξεργασμένο σχέδιο πολεμικής επιχείρησης και όχι για θεωρητικές ασκήσεις επί χάρτου.
Κεντρική στρατηγική του σχεδίου ήταν να προκληθούν οι μέγιστες δυνατές φθορές στις ελληνικές Ένοπλες Δυνάμεις εντός σύντομου χρονικού διαστήματος, υπολογίζοντας ότι το NATO και η ΕΕ θα παρενέβαιναν αμέσως μετά από 3–4 ημέρες. Το σχέδιο δεν στόχευε σε κατάληψη εδαφών αλλά σε ταχύτατη πρόκληση σοβαρών ζημιών. Όπως αναφέρει χαρακτηριστικά η τελική έκθεση του σεμιναρίου: «Ο στόχος δεν είναι η κατάκτηση, αλλά η καταστροφή όσο το δυνατόν περισσότερων εχθρικών δυνάμεων. Τα μέτρα που θα ληφθούν στη Θράκη πρέπει να υποστηρίζουν τη βασική επιχείρηση στο Αιγαίο.»
Οι αποκαλύψεις είχαν έρθει στο φως κατά τη διάρκεια της δίκης για την υπόθεση «Βαριοπούλα» το 2010, αλλά δεν είχαν λάβει τη δημοσιότητα που τους αναλογούσε, καθώς επισκιάστηκαν από τη γενικότερη πολιτικο-στρατιωτική σύγκρουση εκείνης της περιόδου στην Τουρκία. Πολλά από τα στοιχεία βρίσκονταν στα παραρτήματα ενός ογκώδους φακέλου και δεν αναδείχθηκαν επαρκώς.
Ιδιαίτερη σημασία έχει η ιδεολογική τοποθέτηση των εμπλεκόμενων στρατηγών, οι οποίοι, σύμφωνα με τις ίδιες πηγές, υιοθετούσαν αντιαμερικανική και αντιατλαντική στάση. Παρότι ο πρόεδρος Ερντογάν αρχικά είχε συγκρουστεί με αυτή την πτέρυγα του στρατεύματος, στη συνέχεια συμμάχησε μαζί της και με τους πολιτικούς της συμμάχους, τους λεγόμενους «Ουλουσάλτζι» ή νεο-εθνικιστές, ενισχύοντας την επιρροή τους στους στρατηγικούς σχεδιασμούς της χώρας.
Η γεωστρατηγική πραγματικότητα όμως έχει μεταβληθεί δραστικά την τελευταία πενταετία. Οι νέες αμυντικές συμφωνίες της Ελλάδας με τις Ηνωμένες Πολιτείες και τη Γαλλία άλλαξαν ριζικά το σκηνικό. Οι ΗΠΑ απέκτησαν ευρύτερη πρόσβαση σε στρατιωτικές βάσεις εντός της ελληνικής επικράτειας, γεγονός που αυξάνει κατακόρυφα το κόστος για οποιαδήποτε τουρκική επιθετική ενέργεια. Η παρουσία αμερικανικών δυνάμεων στην Αλεξανδρούπολη και σε άλλες κομβικές τοποθεσίες εντός της χώρας λειτουργεί πλέον ως αποτρεπτικός παράγοντας για την Άγκυρα, καθώς τυχόν τουρκική πρόκληση θα μπορούσε να οδηγήσει σε άμεση εμπλοκή των Ηνωμένων Πολιτειών.
Η ενισχυμένη συνεργασία Ελλάδας–Γαλλίας επίσης παίζει καταλυτικό ρόλο. Η αμυντική συμφωνία του 2021 περιλαμβάνει ρήτρα αμοιβαίας συνδρομής σε περίπτωση επίθεσης, ενώ η προμήθεια υπερσύγχρονων γαλλικών οπλικών συστημάτων — όπως οι φρεγάτες Belharra και τα μαχητικά Rafale — ενισχύει την ελληνική αμυντική ισχύ και διευρύνει τις δυνατότητες αποτροπής σε όλα τα πιθανά μέτωπα.
Η τουρκική ηγεσία, βλέποντας να περιορίζεται η στρατηγική της ευελιξία, επιλέγει την οδό της επιθετικής ρητορικής. Ο πρόεδρος Ερντογάν έχει κατ’ επανάληψη καταγγείλει την παρουσία των αμερικανικών βάσεων στην Ελλάδα. Σε συνέντευξη Τύπου με τον Ούγγρο πρωθυπουργό Βίκτορ Όρμπαν το 2021 στην Άγκυρα, δήλωσε: «Η Ελλάδα έχει μετατραπεί σε αμερικανική στρατιωτική βάση. Δεν μπορώ καν να μετρήσω τις αμερικανικές βάσεις που έχουν εγκατασταθεί εκεί.» Η ρητορική αυτή συνεχίστηκε και σε άλλες δημόσιες εμφανίσεις, ενισχύοντας την εικόνα εσωτερικής πολιορκίας της Τουρκίας από δυτικές δυνάμεις που επιχειρούν να ενισχύσουν στρατηγικά την Ελλάδα.
Αμερικανοί αξιωματούχοι, από την πλευρά τους, αρνούνται κατηγορηματικά ότι οι κινήσεις αυτές στρέφονται κατά της Τουρκίας, τονίζοντας ότι στόχος είναι η ενίσχυση της συνοχής και της άμυνας του ΝΑΤΟ στο ανατολικό του άκρο. Όπως επισημαίνουν, η στρατηγική σημασία της Ελλάδας έχει αυξηθεί σημαντικά λόγω των εξελίξεων στην Ουκρανία και της γενικότερης αστάθειας στην Ανατολική Μεσόγειο και τη Μέση Ανατολή.
Στο πλαίσιο αυτό, η Ελλάδα έχει εντατικοποιήσει τις στρατιωτικές της ασκήσεις με τις ΗΠΑ, έχει προβεί στον εκσυγχρονισμό των μαχητικών της F-16, ενώ βρίσκεται σε διαδικασία διαπραγματεύσεων για την προμήθεια μαχητικών 5ης γενιάς, όπως τα F-35. Ιδιαίτερα κρίσιμη θεωρείται η αναβάθμιση της στρατηγικής σημασίας του λιμανιού της Αλεξανδρούπολης, το οποίο πλέον αποτελεί σημαντικό κόμβο ανεφοδιασμού και μεταφοράς στρατιωτικού υλικού των ΗΠΑ προς την Ανατολική Ευρώπη και τη Μαύρη Θάλασσα.
Όλες αυτές οι εξελίξεις έχουν περιορίσει δραστικά τη δυνατότητα υλοποίησης των παλαιότερων τουρκικών στρατηγικών σχεδίων. Αν και δεν είναι βέβαιο κατά πόσο τέτοια σχέδια εξακολουθούν να είναι ενεργά, η βάση πάνω στην οποία είχαν σχεδιαστεί — η υπόθεση δηλαδή της ελληνικής «απομόνωσης» — δεν υφίσταται πλέον. Αντίθετα, η Ελλάδα σήμερα εμφανίζεται πιο ενισχυμένη γεωπολιτικά και στρατιωτικά από ποτέ τις τελευταίες δεκαετίες.
Ωστόσο, το Nordic Monitor υπογραμμίζει ότι ο παλιός στρατηγικός σχεδιασμός της Άγκυρας δεν έχει εγκαταλειφθεί πλήρως. Η απειλητική ρητορική, κατά την ιστοσελίδα, δεν πρέπει να θεωρείται απλώς προεκλογική ρητορεία ή εργαλείο εσωτερικής κατανάλωσης. Αντιθέτως, βασίζεται σε πραγματικά σχέδια και υπολογισμούς, οι οποίοι προσαρμόζονται ανάλογα με τις συγκυρίες. Η Τουρκία διατηρεί ζωντανό το στρατηγικό της ενδιαφέρον για το Αιγαίο και τη Θράκη, αναζητώντας διαρκώς νέες ευκαιρίες και τρόπους να επηρεάσει τις ισορροπίες.
Με βάση τα παραπάνω, η Ελλάδα βρίσκεται πλέον ενώπιον μιας νέας εποχής στις ελληνοτουρκικές σχέσεις. Οι κίνδυνοι δεν έχουν εκλείψει, ωστόσο το ισχυρό πλέγμα στρατιωτικών συμμαχιών, η τεχνολογική αναβάθμιση των Ενόπλων Δυνάμεων και η ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος αλλάζουν καθοριστικά τους όρους του παιχνιδιού στην Ανατολική Μεσόγειο.
