Η «Επιχείρηση Καλυψώ» αποκαλύπτει το μεγαλύτερο σκάνδαλο τελωνειακής απάτης στην ιστορία της ΕΕ
Η εικόνα είναι σχεδόν κινηματογραφική: χιλιάδες κοντέινερ στοιβαγμένα στον Πειραιά, το μεγαλύτερο λιμάνι της χώρας, κάτω από τον έλεγχο της κινεζικής COSCO. Πίσω από αυτά, όμως, δεν κρύβεται η καθημερινή ροή του παγκόσμιου εμπορίου, αλλά το μεγαλύτερο σκάνδαλο τελωνειακής απάτης που έχει καταγραφεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση.
Η Ευρωπαϊκή Εισαγγελία (EPPO), με επικεφαλής τη σιδηρά Laura Kovesi, έφερε στο φως ένα γιγαντιαίο δίκτυο που επί τουλάχιστον οκτώ χρόνια «έσπρωχνε» κινεζικά προϊόντα στην Ευρώπη με ψεύτικα χαρτιά, υποτιμολογήσεις και δαιδαλώδη σχήματα ξεπλύματος. Το τίμημα για τα δημόσια ταμεία; Περισσότερα από 800 εκατομμύρια ευρώ χαμένα – 350 εκατομμύρια σε δασμούς και άλλα 450 εκατομμύρια σε ΦΠΑ.
Η επιχείρηση «Καλυψώ», όπως βαφτίστηκε από την EPPO, δεν είναι απλώς μια ακόμα μεγάλη υπόθεση λαθρεμπορίου, αλλά μια μαχαιριά στην καρδιά της ευρωπαϊκής οικονομίας και μια σκληρή υπενθύμιση για το πόσο ευάλωτα παραμένουν τα σύνορα και οι θεσμοί απέναντι σε οργανωμένα δίκτυα που ξέρουν καλά πώς να παίζουν με τους κανόνες.
Η αποκάλυψη ήρθε μέσα από τον Πειραιά. Στελέχη της EPPO κατέσχεσαν 2.435 κοντέινερ, σε μια κίνηση που κατέγραψε ιστορικό ρεκόρ. Μέσα τους βρέθηκαν ηλεκτρικά ποδήλατα και πατίνια, υφάσματα, υποδήματα – εμπορεύματα φαινομενικά αθώα, αλλά με δηλώσεις που «μύριζαν» απάτη.
Σε πολλές περιπτώσεις, μόλις το 10-15% του φορτίου δηλωνόταν στα τελωνεία. Το υπόλοιπο εξαφανιζόταν από τα χαρτιά, ενώ οι τιμές που δηλώνονταν ήταν πολύ χαμηλότερες από τις πραγματικές, ώστε να αποφευχθούν οι «τσουχτεροί» δασμοί αντιντάμπινγκ που η ΕΕ έχει επιβάλει στις κινεζικές εισαγωγές.
Μόνο από τα ηλεκτρικά ποδήλατα, η ζημιά υπολογίζεται ήδη σε 25 εκατομμύρια ευρώ από αδήλωτους δασμούς και σε άλλα 12,5 εκατομμύρια ευρώ από ΦΠΑ. Και αυτά, τη στιγμή που έχει ανοίξει ένα μικρό μόνο μέρος από τα κοντέινερ. Η συνολική αξία τους, σύμφωνα με συντηρητικές εκτιμήσεις, φτάνει τα 250 εκατομμύρια ευρώ.
Οι κατηγορίες και τα πρόσωπα
Η υπόθεση δεν σταματά στους Κινέζους εμπόρους. Για πρώτη φορά, Ευρωπαίοι εισαγγελείς απήγγειλαν κατηγορίες σε Έλληνες τελωνειακούς και εκτελωνιστές.
Δύο υπάλληλοι των τελωνείων κατηγορούνται για επανειλημμένες ψευδείς βεβαιώσεις, με τις οποίες διευκόλυναν τη δράση των κυκλωμάτων και ζημίωσαν ευθέως τον προϋπολογισμό της Ένωσης. Μαζί τους, τέσσερις εκτελωνιστές βαρύνονται με κατηγορίες για συστηματική απάτη και υποκίνηση σε πλαστογραφίες. Ουσιαστικά, κατηγορούνται ότι υπήρξαν οι «εσωτερικοί συνεργοί» που κρατούσαν ανοιχτές τις πύλες για το λαθρεμπόριο.
Τα κυκλώματα, όπως προκύπτει από την έρευνα, έλεγχαν ολόκληρη την αλυσίδα: από την εισαγωγή και την αποθήκευση μέχρι τη διανομή των προϊόντων σε χώρες της ΕΕ. Και το χρήμα; Ξεπλένονταν μεθοδικά και γύριζε πίσω στην Κίνα, θωρακίζοντας ακόμη περισσότερο το διεθνές σκηνικό του οργανωμένου εγκλήματος.
Η Laura Kovesi, η γυναίκα που έχει γίνει ο εφιάλτης των ευρωπαϊκών κυκλωμάτων, δεν μάσησε τα λόγια της: «Αυτά τα άκρως οργανωμένα εγκληματικά δίκτυα έχουν ειδικευτεί σε αυτού του είδους την απάτη εδώ και χρόνια. Η Επιχείρηση Καλυψώ στέλνει σε αυτούς τους εγκληματίες ένα σαφές μήνυμα: οι κανόνες έχουν αλλάξει και δεν υπάρχουν πλέον ασφαλή καταφύγια».
Το μήνυμά της δεν ήταν μόνο προς τους εγκληματίες, αλλά και προς τα κράτη-μέλη: η επιτυχία της επιχείρησης θα πρέπει να γίνει συστηματική πρακτική. Χρειάζονται αφοσιωμένοι ελεγκτές, αστυνομικοί, τελωνειακοί και φορολογικοί ερευνητές που θα μπορούν να σταθούν απέναντι σε δίκτυα με τεράστια δύναμη και διεθνείς διασυνδέσεις.
Η υπόθεση έχει ιδιαίτερη βαρύτητα για τη χώρα μας. Ο Πειραιάς, με την COSCO στο τιμόνι, αποτελεί εδώ και χρόνια πύλη εισόδου για προϊόντα από την Ασία. Το γεγονός ότι το μεγαλύτερο σκάνδαλο τελωνειακής απάτης της Ευρώπης ξεσπά εκεί, δημιουργεί πολιτικά και θεσμικά ερωτήματα: ποιος ήξερε, ποιος έκανε τα «στραβά μάτια», πώς μπόρεσαν να στηθούν τέτοια σχήματα μέσα σε ευρωπαϊκό έδαφος;
Η παρουσία Ελλήνων τελωνειακών στο κάδρο, με απαγγελία κατηγοριών από την ίδια την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία, είναι ηχηρό καμπανάκι καθώς δεν πρόκειται πια για «μακρινά κυκλώματα» που δρουν ανενόχλητα, αλλά για ανθρώπους εντός του κρατικού μηχανισμού που συμμετείχαν ενεργά.
Ένα παγόβουνο που μόλις φάνηκε
Οι εισαγγελείς μιλούν ήδη για την «κορυφή του παγόβουνου». Το δίκτυο φαίνεται πως έχει παρακλάδια σε πολλά κράτη-μέλη, με αντίστοιχα κυκλώματα που χειρίζονται άλλες κατηγορίες προϊόντων. Αν οι έρευνες στον Πειραιά αποδώσουν πλήρως, το μέγεθος του σκανδάλου μπορεί να ξεπεράσει κατά πολύ τις σημερινές εκτιμήσεις.
Η επιχείρηση «Καλυψώ» δεν είναι μόνο μια επιτυχία της EPPO. Είναι και ένα τεστ για την ικανότητα της Ευρώπης να υπερασπιστεί τον εαυτό της απέναντι σε εγκληματικά δίκτυα που παίζουν με τα σύνορα, τους θεσμούς και τα δημόσια ταμεία.
Για την Ελλάδα, είναι μια δυσάρεστη υπενθύμιση ότι το λιμάνι-κόσμημα του Πειραιά, το οποίο υποτίθεται ότι θα έφερνε ανάπτυξη και προοπτικές, μπορεί να μετατραπεί σε κερκόπορτα για το διεθνές λαθρεμπόριο, με τους ίδιους τους μηχανισμούς του κράτους να εμπλέκονται.
Το στοίχημα από εδώ και πέρα είναι αν η υπόθεση θα οδηγήσει σε πραγματική κάθαρση ή αν, όπως τόσες φορές στο παρελθόν, το σκάνδαλο θα βαλτώσει μέσα σε συγκάλυψη και πολιτική αδράνεια. Το βέβαιο είναι ότι με τα 2.435 κοντέινερ του Πειραιά, η Ευρώπη δεν μπορεί πια να κλείνει τα μάτια.
