Η επιχείρηση «Καλυψώ» και η κινεζική διείσδυση μέσω Πειραιά
Ένα από τα μεγαλύτερα κυκλώματα οικονομικού εγκλήματος που έχει αποκαλυφθεί ποτέ στην Ευρωπαϊκή Ένωση ήρθε πρόσφατα στο φως, έπειτα από έρευνα-μαμούθ της Ευρωπαϊκής Εισαγγελίας (EPPO), με επίκεντρο το λιμάνι του Πειραιά. Η υπόθεση, με την κωδική ονομασία «Καλυψώ», αποκάλυψε ένα εκτεταμένο δίκτυο παράνομων εισαγωγών από την Κίνα, που με τη συνεργασία εκτελωνιστών, λογιστών και δημοσίων υπαλλήλων, κατάφερε να ζημιώσει τα δημόσια ταμεία των κρατών-μελών της Ε.Ε. με ποσά που υπερβαίνουν τα 700 εκατομμύρια ευρώ.
Η έρευνα απλώθηκε σε έξι χώρες – μεταξύ αυτών Ελλάδα, Ισπανία, Γαλλία, Βουλγαρία – και στην Ελλάδα εκτελέστηκε υπό την εποπτεία της Υπηρεσίας Εσωτερικών Υποθέσεων της ΕΛ.ΑΣ. και της Διεύθυνσης Εγκληματολογικών Ερευνών. Το κύκλωμα είχε ως βασική βάση επιχειρήσεων τον Πειραιά, απ’ όπου γινόταν η υποδοχή και διακίνηση εισαγόμενων προϊόντων από την Κίνα μέσω εικονικών εταιρειών και τελωνειακής εξαπάτησης.
Το σύστημα που εφαρμόστηκε δεν ήταν μια απλή απάτη. Ήταν ένα οργανωμένο σχέδιο εμπορικής παραπλάνησης, που φέρει όλα τα χαρακτηριστικά ενός γεωοικονομικού μηχανισμού ελέγχου και διείσδυσης. Σύμφωνα με πηγές της έρευνας, το κινεζικό καθεστώς έχει εδώ και καιρό υιοθετήσει τεχνικές εμπορικής παραπλάνησης – υποτιμολόγηση, ψευδή τιμολόγια, παραπλανητικές δηλώσεις – με σκοπό τη μεγιστοποίηση των κερδών του και τη γεωστρατηγική του επέκταση σε αγορές όπως αυτή της Ε.Ε.
Το Κομμουνιστικό Κόμμα Κίνας, με κρατική στήριξη και συστηματικό σχεδιασμό, έχει προωθήσει ένα μοντέλο εξαγωγών που δεν βασίζεται μόνο στην ανταγωνιστικότητα, αλλά και στη δολιότητα. Με απώτερο στόχο τον οικονομικό έλεγχο και την πολιτική επιρροή, το Πεκίνο χρησιμοποιεί παραθυράκια του ευρωπαϊκού συστήματος για να αποκομίζει τεράστια οφέλη, σε βάρος των θεσμών και των δημόσιων εσόδων της Ευρώπης.
Η Ευρωπαϊκή Υπηρεσία Καταπολέμησης της Απάτης (OLAF) είχε προειδοποιήσει ήδη από το 2022 για την ύπαρξη ευρείας κλίμακας τελωνειακής εξαπάτησης από κινέζικες επιχειρήσεις. Σε συνεργασία με τη Europol, κατέγραψαν δεκάδες περιπτώσεις χρήσης ψεύτικων ή πλαστογραφημένων εγγράφων, τιμολογίων και ΑΦΜ, με στόχο την αποφυγή τελωνειακών δασμών και ΦΠΑ.
Σύμφωνα με τα πορίσματα της OLAF, πρόκειται για στρατηγικό σχέδιο υπονόμευσης του ευρωπαϊκού εμπορικού συστήματος. Οι ενδείξεις ότι ο συντονισμός αυτών των πρακτικών γίνεται με κρατική ανοχή – αν όχι καθοδήγηση – είναι πλέον σαφείς, όπως επισημαίνεται και σε εσωτερικές εκθέσεις της Ευρωπαϊκής Επιτροπής για την Κίνα.
Στην περίπτωση της Ελλάδας, το κέντρο επιχειρήσεων της σπείρας ήταν ο Πειραιάς. Εκεί δραστηριοποιούνταν η φερόμενη εγκέφαλος της οργάνωσης, μια Κινέζα επιχειρηματίας γνωστή με το ψευδώνυμο «Κέλλυ» η οποία είχε δημιουργήσει ένα δίκτυο από εικονικές εταιρείες στη Βουλγαρία, την Ισπανία και την Ιταλία, που χρησιμοποιούνταν ως προορισμοί εξαγωγής για να αποφύγουν τον ΦΠΑ μέσω του καθεστώτος 42.
Το σύστημα λειτουργούσε ως εξής: εμπορεύματα χαμηλής αξίας – κυρίως υφάσματα, υποδήματα και ηλεκτρικά είδη – εισάγονταν από την Κίνα στο λιμάνι του Πειραιά. Με τη συνεργασία επίορκων τελωνειακών υπαλλήλων, υποβαλλόταν ψευδής δήλωση αξίας, μειώνοντας τον δασμό και τον ΦΠΑ. Τα προϊόντα καταχωρούνταν σε εταιρείες-«βιτρίνες» με έδρα άλλες ευρωπαϊκές χώρες, ώστε να αποφύγουν την καταβολή φόρων.
Ένα από τα μεγαλύτερα κυκλώματα οικονομικού εγκλήματος στην ΕΕ
Η απάτη ολοκληρωνόταν με την τεχνητή εξαφάνιση των εταιρειών μετά την πραγματοποίηση των εισαγωγών. Οι παραστατικές πράξεις διαγράφονταν, τα τιμολόγια καταστρέφονταν ή ήταν ψεύτικα εξαρχής και τα προϊόντα διοχετεύονταν μέσω της μαύρης αγοράς σε καταναλωτές σε όλη την Ευρώπη. Το κέρδος: δεκάδες εκατομμύρια ευρώ, αφορολόγητα.
Η ζημία για τα δημόσια ταμεία είναι τεράστια. Σύμφωνα με την επίσημη εκτίμηση της EPPO, το δίκτυο έχει προκαλέσει απώλειες άνω των 700 εκατομμυρίων ευρώ. Από αυτά, τα 250 εκατομμύρια αφορούν διαφυγόντες τελωνειακούς δασμούς και τα υπόλοιπα 450 εκατομμύρια αφορούν ΦΠΑ που ποτέ δεν καταβλήθηκε.
Η επιχείρηση «Καλυψώ» είχε πολυεθνική διάσταση. Σε χώρες όπως η Ισπανία και η Γαλλία κατασχέθηκαν χιλιάδες ηλεκτρικά σκούτερ και ποδήλατα, κοντέινερ γεμάτα με υποτιμημένα προϊόντα, ενώ δεσμεύτηκαν πολυτελή ακίνητα, αυτοκίνητα και χρηματικά ποσά σε μετρητά και κρυπτονομίσματα. Συνολικά:
Κατασχέθηκαν 4,7 εκατομμύρια ευρώ σε μετρητά
Δεσμεύτηκαν 5,8 εκατομμύρια ευρώ σε περιουσιακά στοιχεία
Βρέθηκαν 480 κοντέινερ προς έλεγχο
Κατασχέθηκαν 7.133 ηλεκτρικά ποδήλατα και 3.696 σκούτερ
Στην Ελλάδα, έγιναν πέντε συλλήψεις. Ανάμεσά τους, τελωνειακοί υπάλληλοι, ένας δημοτικός υπάλληλος και εκτελωνιστές. Σε ψηφιακές συσκευές που κατασχέθηκαν, οι αρχές εντόπισαν στοιχεία που επιβεβαιώνουν τη συμμετοχή των προσώπων αυτών σε μια ευρύτερη εγκληματική επιχείρηση, με ενδείξεις νομιμοποίησης εσόδων από παράνομες δραστηριότητες μέσω επενδύσεων σε ακίνητα.
Ενδεικτικά, αναφέρθηκε η αγορά ακινήτων μεγάλης αξίας στη Βούλα, στη Σαντορίνη και στο Ελληνικό. Οι αγορές πραγματοποιήθηκαν από άτομα με δηλωμένα πολύ χαμηλά εισοδήματα, αλλά με τραπεζικά εμβάσματα από offshore εταιρείες ή εικονικούς λογαριασμούς σε τράπεζες του εξωτερικού.
Η έρευνα αποκάλυψε επίσης τη συστηματική χρήση εικονικών εταιρειών, με έδρες που δεν αντιστοιχούσαν σε πραγματικά λειτουργούντες χώρους. Σε μία περίπτωση, επιχείρηση που είχε πραγματοποιήσει 139 εισαγωγές από την Κίνα μέσω του Τελωνείου Πειραιά, βρέθηκε να έχει έδρα σε κλειστό κατάστημα χωρίς δραστηριότητα. Παρ’ όλα αυτά, είχε τύχει απαλλαγής ΦΠΑ με χρήση του καθεστώτος 42.
Η OLAF και η Europol συνδέουν τις πρακτικές αυτές με κρατικό σχεδιασμό από το Πεκίνο. Σε εκθέσεις τους, αναφέρουν πως η υποτιμολόγηση, η κατάχρηση ευρωπαϊκών τελωνειακών καθεστώτων και η κυκλοφορία ψευδών παραστατικών εντάσσονται σε μια στρατηγική διείσδυσης της Κίνας στην ευρωπαϊκή αγορά, με ταυτόχρονη αποδυνάμωση των εσωτερικών οικονομιών.
Το λιμάνι του Πειραιά, λόγω του όγκου εισαγωγών και του στρατηγικού του ρόλου, μετατράπηκε – σύμφωνα με τις Αρχές – σε κομβικό σημείο διακίνησης των υποτιμημένων προϊόντων. Η ελλιπής εποπτεία, η χρήση του καθεστώτος 42 και η υποτυπώδης διασταύρωση τιμών, διευκόλυναν ένα περιβάλλον υψηλής φοροδιαφυγής.
Αναφέρονται περιπτώσεις εταιρειών που λειτουργούσαν με «βιτρίνες» σε ανύπαρκτες διευθύνσεις, με ελάχιστους ή καθόλου υπαλλήλους, αλλά εμφάνιζαν τεράστιους όγκους εισαγωγών από Κίνα.
Η υπόθεση εγείρει ερωτήματα για το ευρωπαϊκό πλαίσιο ελέγχου εμπορίου με τρίτες χώρες, ειδικά με κράτη που δεν συμμορφώνονται πλήρως με τις δεσμεύσεις διαφάνειας του Παγκόσμιου Οργανισμού Εμπορίου.
Η πρακτική της συστηματικής παραπλάνησης ενδέχεται να έχει προκαλέσει όχι μόνο φορολογικές απώλειες, αλλά και στρέβλωση του ανταγωνισμού στην ενιαία αγορά της ΕΕ.
Η έρευνα παραμένει ανοιχτή, με την Ευρωπαϊκή Εισαγγελία να εξετάζει νέα ψηφιακά πειστήρια, ενώ αναμένονται επιπλέον συλλήψεις και διώξεις. Οι πρώτοι κατηγορούμενοι θα οδηγηθούν στον ευρωπαίο εισαγγελέα που έχει αναλάβει τη συντονισμένη διερεύνηση.
Η «Καλυψώ» χαρακτηρίζεται ως σταθμός στην αντιμετώπιση του οργανωμένου οικονομικού εγκλήματος εντός της Ε.Ε., και ενδέχεται να οδηγήσει σε θεσμικές αλλαγές στις τελωνειακές και ελεγκτικές διαδικασίες.
