Τις σύνθετες γεωπολιτικές και οικονομικές προκλήσεις που διαμορφώνουν το νέο διεθνές περιβάλλον ανέλυσε ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας, Κωνσταντίνος Τασούλας, από το βήμα του 11ου Οικονομικού Φόρουμ των Δελφών, εστιάζοντας στην ανάγκη διατήρησης της ενότητας της Δύσης και στην προσαρμογή της Ευρώπης σε μια περίοδο βαθιών μετασχηματισμών.
Κρίσιμη η ενότητα Ευρώπης και ΗΠΑ
Ο Πρόεδρος της Δημοκρατίας υπογράμμισε ότι η σχέση Ευρώπης και Ηνωμένων Πολιτειών αποτελεί βασικό πυλώνα σταθερότητας, επισημαίνοντας πως η αμοιβαία εξάρτηση των δύο πλευρών παραμένει καθοριστική. Όπως ανέφερε, μια ενδεχόμενη απομάκρυνση μεταξύ τους, υπό την πίεση εθνικιστικών και λαϊκιστικών τάσεων, θα είχε σοβαρές επιπτώσεις στην ασφάλεια και την ευημερία τόσο της Ευρώπης όσο και της Αμερικής.
Τόνισε ότι η Ευρώπη καλείται να κινηθεί σε δύο παράλληλες κατευθύνσεις: να ενισχύσει τη στρατηγική της αυτονομία μέσω της οικονομικής ανταγωνιστικότητας, της άμυνας, της ενεργειακής διασύνδεσης και της τεχνολογικής καινοτομίας, και ταυτόχρονα να διατηρήσει τη συνέπεια στις συμμαχικές της υποχρεώσεις και την προσήλωσή της στις θεμελιώδεις αξίες της.
Μετάβαση σε νέο διεθνές σύστημα
Αναφερόμενος στη διεθνή συγκυρία, έκανε λόγο για περίοδο έντονων και ταχύτατων αλλαγών, όπου γεωπολιτικές, οικονομικές, ενεργειακές και τεχνολογικές εξελίξεις αλληλεπιδρούν και μεταβάλλουν τις ισορροπίες. Όπως σημείωσε, το μεταψυχροπολεμικό μονοπολικό σύστημα υποχωρεί, δίνοντας τη θέση του σε ένα πολυπολικό περιβάλλον ισχύος.
Στο πλαίσιο αυτό, προειδοποίησε ότι η Δύση βρίσκεται αντιμέτωπη με τον κίνδυνο κατακερματισμού, τον οποίο χαρακτήρισε κρίσιμο να αποτραπεί. Η διατήρηση της συνοχής, της αποφασιστικότητας και της προσήλωσης στις δημοκρατικές αξίες και τα ανθρώπινα δικαιώματα αποτελεί, όπως είπε, βασική προϋπόθεση για τη διαφύλαξη των κατακτήσεων των τελευταίων δεκαετιών.
Παράλληλα, αναφέρθηκε στις συνεχιζόμενες συγκρούσεις στην Ουκρανία και στη Μέση Ανατολή, υπογραμμίζοντας ότι η διεθνής ειρήνη και σταθερότητα δεν μπορούν να θεωρούνται δεδομένες, ενώ οι παραβιάσεις του διεθνούς δικαίου αποδυναμώνουν το σύστημα ασφάλειας που διαμορφώθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο.
Ενίσχυση θεσμών και διεθνούς συνεργασίας
Ο κ. Τασούλας επισήμανε την ανάγκη μεταρρύθμισης του Οργανισμού Ηνωμένων Εθνών, ώστε να ανταποκρίνεται στις σύγχρονες διεθνείς ισορροπίες και να επιτελεί αποτελεσματικά τον ρόλο του στη διατήρηση της ειρήνης. Τόνισε επίσης τη σημασία ενίσχυσης της πολυμερούς συνεργασίας και της προσήλωσης στις αρχές της εδαφικής ακεραιότητας, της κυριαρχίας και της ειρηνικής επίλυσης διαφορών.
Σχετικά με τη Μέση Ανατολή, ανέφερε ότι η Ελλάδα στηρίζει τις πρωτοβουλίες αποκλιμάκωσης και τις προσπάθειες για πολιτική λύση, επισημαίνοντας τη σημασία της κατάπαυσης του πυρός και της επανεκκίνησης των διαπραγματεύσεων.
Οικονομία, τεχνολογία και νέες προκλήσεις
Στο οικονομικό πεδίο, σημείωσε ότι η παγκοσμιοποίηση βρίσκεται σε φάση αναπροσαρμογής, με αυξημένες τάσεις κατακερματισμού και ανταγωνισμού για πόρους και αγορές, που ενδέχεται να επηρεάσουν τη διεθνή σταθερότητα. Αντίστοιχα, η ανάπτυξη της τεχνητής νοημοσύνης δημιουργεί νέες δυνατότητες, συνοδευόμενες από προκλήσεις για τη δημοκρατία και την κοινωνική συνοχή.
Όπως ανέφερε, η ψηφιακή μετάβαση πρέπει να διασφαλίζει κοινωνική δικαιοσύνη, προστασία της εργασίας και έμφαση στον άνθρωπο, ώστε να παραμείνει συμβατή με τις δημοκρατικές αρχές.
Ο ρόλος της Ελλάδας στο νέο περιβάλλον
Αναφερόμενος στη θέση της Ελλάδας, τόνισε ότι η γεωγραφική και γεωπολιτική της θέση ενισχύει τον ρόλο της ως παράγοντα σταθερότητας σε μια περιοχή αυξημένης στρατηγικής σημασίας. Υπογράμμισε την προσήλωση της χώρας στο διεθνές δίκαιο και στην ειρηνική επίλυση διαφορών, με έμφαση στο δίκαιο της θάλασσας και στις σχέσεις καλής γειτονίας.
Ειδική αναφορά έκανε στο Κυπριακό, το οποίο χαρακτήρισε διαρκές διεθνές ζήτημα, επισημαίνοντας ότι η επίλυσή του παραμένει προτεραιότητα της ελληνικής εξωτερικής πολιτικής. Παράλληλα, ανέδειξε τη σημασία της ενίσχυσης της αμυντικής ικανότητας της χώρας ως στοιχείο αποτροπής και ασφάλειας.
Τέλος, σημείωσε ότι η Ελλάδα έχει ενισχύσει τη θέση της τα τελευταία χρόνια, γεγονός που της επιτρέπει να αντιμετωπίζει αποτελεσματικότερα τις προκλήσεις, ενώ κάλεσε σε νηφαλιότητα, συνεργασία και εμπιστοσύνη στις δυνατότητες διαμόρφωσης ενός σταθερού και βιώσιμου μέλλοντος.
