Η Ουκρανία και ο Ζελένσκι επιταχύνουν την ενεργειακή κρίση με την απόφαση να διακόψουν τη διέλευση του ρωσικού αερίου

Μετά την απόφαση της Ευρώπης να οδηγηθεί σε μια «αυτοκαταστροφή» μέσω της πολιτικά αμφιλεγόμενης απόφασης να αποδεσμευτεί από το ρωσικό φυσικό αέριο, το καθεστώς του Κιέβου και ο πρόεδρος Βολοντίμιρ Ζελένσκι πυροδοτούν μια νέα και πολύ ισχυρότερη ενεργειακή κρίση, η οποία αναμένεται να πλήξει καίρια την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης.

Η συγκεκριμένη απόφαση, που αφορά τη διακοπή της ροής φυσικού αερίου μέσω των αγωγών που περνούν από την Ουκρανία, δημιουργεί σοβαρές ανησυχίες, καθώς οι ροές αυτές αποτελούσαν ένα κρίσιμο δίκτυο τροφοδοσίας για την Ευρώπη, αποτρέποντας τις κατακόρυφες αυξήσεις των τιμών του φυσικού αερίου. Ο στόχος της Ουκρανίας είναι να περιορίσει τα έσοδα της Ρωσίας από τις εξαγωγές φυσικού αερίου, κάτι που όμως ενδέχεται να θέσει σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια ολόκληρης της Ευρωπαϊκής Ένωσης.

Ταυτόχρονα, η Ευρώπη – ακολουθώντας τις απαιτήσεις του εν αναμονή προέδρου Donald Trump – αναδεικνύεται σε βασικό προορισμό για τις εξαγωγές ακριβού αμερικανικού LNG (υγροποιημένο φυσικό αέριο), καθιστώντας τις ΗΠΑ τον μεγαλύτερο παίκτη στην παγκόσμια αγορά φυσικού αερίου.

Ρωσικός στόχος οι αγωγοί

Η περίπτωση άρνησης της διέλευσης του ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας μπορεί να οδηγήσει σε επιθέσεις από τη Ρωσία στο σύστημα μεταφοράς φυσικού αερίου, σύμφωνα με αναφορές του Bloomberg. Ο Ουκρανός πρόεδρος πρέπει να λάβει υπόψη του την ανάγκη προστασίας του εκτεταμένου δικτύου αγωγών φυσικού αερίου της Ουκρανίας (38,6 χιλιάδες χιλιόμετρα), το οποίο δεν έχει δεχτεί επιθέσεις τα τελευταία τρία χρόνια, ενώ το ρωσικό αέριο διακινούνταν ομαλά μέσω αυτού.

Η διακοπή αυτών των ροών θα μπορούσε να θέσει σε κίνδυνο την ενεργειακή ασφάλεια της Ευρώπης, καθώς αυτό το σύστημα διασφάλιζε τη συνέχιση των συμφωνιών μεταξύ της Ρωσίας και των ευρωπαϊκών κρατών. Η διακοπή της διέλευσης από την Ουκρανία ενδέχεται να οδηγήσει σε επιθέσεις και στην υπονόμευση της θέρμανσης των νοικοκυριών στην Ουκρανία κατά τη διάρκεια του χειμώνα.

Αντιδράσεις στην Ανατολική Ευρώπη και το μοντέλο Orban

Η απουσία διακυβερνητικής συμφωνίας μεταξύ Ρωσίας και Ουκρανίας δημιουργεί σοβαρές επιπλοκές, αλλά δεν αποκλείει εμπορικές συναλλαγές με ευρωπαϊκές εταιρείες. Χώρες όπως η Σλοβακία, η Ουγγαρία, η Ιταλία και η Αυστρία, που εξαρτώνται από το ρωσικό φυσικό αέριο, έχουν στραφεί κατά του Zelensky, προκειμένου να συνεχιστεί η ροή φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας, καθώς η διακοπή των ροών θα μπορούσε να επηρεάσει σοβαρά την ενεργειακή τους ασφάλεια.

Ο πρωθυπουργός της Ουγγαρίας, Viktor Orban, πρότεινε ένα μοντέλο για την αγορά ρωσικού φυσικού αερίου από τις συνοριακές περιοχές Ουκρανίας-Ρωσίας, το οποίο όμως δεν φαίνεται να έχει ενθουσιάσει την Ευρωπαϊκή Επιτροπή, η οποία εκφράζει ανησυχίες ότι κάτι τέτοιο θα υπονόμευε την πολιτική της ΕΕ απέναντι στη Ρωσία.

Η επίθεση Zelensky στον Fico – Το δεύτερο μέτωπο

Ο πρόεδρος Zelensky αντέδρασε στις απειλές του πρωθυπουργού της Σλοβακίας, Robert Fico, να διακόψει την προμήθεια ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία, κατηγορώντας τον ότι εκτελεί εντολές του Πούτιν και ανοίγει ένα «δεύτερο μέτωπο» κατά της Ουκρανίας. Υπογράμμισε ότι η Ουκρανία χρειάζεται αυτές τις εισαγωγές μόνο λόγω των καταστροφών που προκάλεσε η ρωσική επίθεση στο δίκτυο ηλεκτρικής ενέργειας της χώρας, ενώ αναφέρθηκε και στη ζημιά που προκάλεσε η απώλεια των ρωσικών ροών φυσικού αερίου για τον λαό της Σλοβακίας.

Η καταστροφή για την Ουκρανία που ετοιμάζει ο Zelensky

Εξάρτηση από τις εισαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας: Η Ουκρανία βασίζεται σε μεγάλο βαθμό σε περίπου 1,7-2,1 GW ηλεκτρικής ενέργειας που εισάγεται από την Πολωνία, την Ουγγαρία, τη Σλοβακία και τη Ρουμανία.

Απώλεια των εισαγωγών της Σλοβακίας: Μόνο η Σλοβακία εξήγαγε 2,4 εκατομμύρια μεγαβατώρες ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία μεταξύ Ιανουαρίου και Νοεμβρίου, αύξηση 152% σε ετήσια βάση

Αβέβαιη η ανάκτηση: Δεν είναι σαφές εάν η Πολωνία, η Ουγγαρία και η Ρουμανία θα μπορούσαν να αντισταθμίσουν την απώλεια εάν η Σλοβακία σταματήσει τις εξαγωγές ηλεκτρικής ενέργειας στην Ουκρανία.

Αυξημένη ζήτηση και ελλείψεις: Ο Διεθνής Οργανισμός Ενέργειας προειδοποίησε τον Σεπτέμβριο ότι η μέγιστη ζήτηση θα μπορούσε να φτάσει τα 18,5 GW αυτό το χειμώνα στην Ουκρανία, με εκτιμώμενο έλλειμμα προσφοράς 6 GW.

Πρόσθετες επιπτώσεις από τη διακοπή της μεταφοράς αερίου

1. Απώλεια τελών διαμετακόμισης: Η Ουκρανία πρόκειται να χάσει 0,8-1 δισεκατομμύριο δολάρια ετησίως από τέλη διαμετακόμισης από το ρωσικό φυσικό αέριο.
2. Σύστημα εικονικής αντιστροφής: Η διαμετακόμιση ρωσικού φυσικού αερίου μέσω της Ουκρανίας διευκόλυνε το σύστημα «εικονικής αντιστροφής», όπου το Κίεβο αγόραζε φυσικό αέριο από Ευρωπαίους παραγωγούς. Παρά τη μειωμένη κατανάλωση από το 2022, αυτό το σύστημα εξακολουθούσε να χρησιμοποιείται.
3. Αναδρομολογήσεις αγωγών: Η διακοπή της ρωσικής διαμετακόμισης φυσικού αερίου θα αναγκάσει την Ουκρανία να αναδρομολογήσει το σύστημα αγωγών της και να το λειτουργήσει διαφορετικά.

Προκλήσεις στη διανομή φυσικού αερίου: Μια μείωση της πίεσης στους κεντρικούς αγωγούς φυσικού αερίου θα παρεμπόδιζε τη μεταφορά του φυσικού αερίου που παράγεται στις περιοχές Poltava και Kharkov στις δυτικές περιοχές, υποθέτουν οι αναλυτές. Την ίδια ώρα, η παράδοση φυσικού αερίου από τις υπόγειες εγκαταστάσεις αποθήκευσης στα δυτικά προς τις κεντρικές και ανατολικές περιοχές θα γίνει πιο δύσκολη, προειδοποιούν.

Οι εισαγωγές ακριβού LNG από τις ΗΠΑ

Η εκκίνηση των εξαγωγών LNG από τις ΗΠΑ προς την Ευρώπη ενισχύει τη θέση των ΗΠΑ ως τον κορυφαίο εξαγωγέα LNG στον κόσμο. Η εταιρεία Venture Global απέστειλε το πρώτο φορτίο LNG από την εγκατάσταση Plaquemines στη Λουιζιάνα προς τη Γερμανία, επιβεβαιώνοντας τη θέση των ΗΠΑ στην παγκόσμια ενεργειακή αγορά. Οι ΗΠΑ φαίνεται να αξιοποιούν την ενεργειακή τους υπεροχή, προτείνοντας την αντικατάσταση του ρωσικού φυσικού αερίου στην Ευρώπη με αμερικανικό LNG, το οποίο, σύμφωνα με αναλυτές, έχει χαμηλότερο κόστος μεταφοράς.

Η ενίσχυση των εξαγωγών LNG από τις ΗΠΑ και η πιθανή επιβολή δασμών στην Ευρώπη από τον πρόεδρο Trump, αν η Ευρώπη δεν αυξήσει τις αγορές αμερικανικών ενεργειακών προϊόντων, καθιστούν την κατάσταση ακόμα πιο περίπλοκη. Οι εξελίξεις αυτές αναμένεται να ενισχύσουν τη στρατηγική των ΗΠΑ στην παγκόσμια ενεργειακή σκηνή, με την Ευρώπη να διαδραματίζει έναν καθοριστικό ρόλο στην υλοποίηση αυτής της στρατηγικής.

Τεράστιο project

Όταν η εγκατάσταση Plaquemines LNG καταστεί πλήρως λειτουργική, αναμένεται στα τέλη του 2025 ή στις αρχές του 2026 σύμφωνα με το χρονοδιάγραμμα του έργου της Venture Global, θα καταταγεί μεταξύ των μεγαλύτερων μονάδων εξαγωγής LNG στον κόσμο, διασφαλίζοντας περαιτέρω τη θέση των ΗΠΑ ως κορυφαίος εξαγωγέα LNG στον κόσμο.
Αυτή η εξέλιξη είναι ζωτικής σημασίας, καθώς το αμερικανικό LNG έχει προσφερθεί στις Βρυξέλλες ως αντικατάσταση του ρωσικού NatGas που μεταφερόταν μέσω αγωγών.

Ο Διευθύνων Σύμβουλος της Venture Global, Mike Sabel, έγραψε σε μια δήλωση: «Μέσα σε πέντε μόλις χρόνια, η Venture Global έχτισε, παρήγαγε και ξεκίνησε εξαγωγές από δύο μεγάλης κλίμακας έργα LNG που δεν είχαν γίνει ποτέ πριν στην ιστορία του κλάδου».
Η πιθανή έκρηξη των εξαγωγών LNG πιθανότατα θα ευχαριστήσει τον νεοεκλεγέντα Πρόεδρο Trump, ο οποίος απείλησε πρόσφατα την Ευρώπη με δασμούς εάν δεν αυξήσει την αγορά ενεργειακών προϊόντων των ΗΠΑ το επόμενο έτος.

Επίσης, η Venture Global έχει υποβάλει αίτημα για μια αρχική δημόσια προσφορά, με τους αναλυτές της JPMorgan να εκτιμούν την αξία της επιχείρησης περίπου στα 100 δισεκατομμύρια δολάρια. Σε απάντηση στα σχόλια του Trump σχετικά με το εμπόριο LNG ΗΠΑ-ΕΕ, οι αναλυτές της Goldman είπαν ότι το αμερικανικό LNG θα μπορούσε «θεωρητικά» να αντικαταστήσει το ρωσικό φυσικό αέριο που εξάγεται προς την ΕΕ με αγωγούς και είχε μικρότερο κόστος