Η Σουηδία αντιμέτωπη με πρωτοφανή έξαρση οργανωμένου εγκλήματος

Η Σουηδία, χώρα που για δεκαετίες συνδέθηκε διεθνώς με κοινωνική σταθερότητα, χαμηλά επίπεδα εγκληματικότητας και ισχυρούς μηχανισμούς κοινωνικής προστασίας, αντιμετωπίζει μία από τις σοβαρότερες κρίσεις ασφαλείας στη σύγχρονη ιστορία της. Σύμφωνα με εθνική αξιολόγηση που δημοσίευσε η σουηδική αστυνομία την Παρασκευή 7 Νοεμβρίου, περίπου 67.000 άτομα εμφανίζουν κάποια μορφή άμεσης ή έμμεσης εμπλοκής με εγκληματικά δίκτυα. Από αυτούς, οι 17.500 καταγράφονται ως ενεργώς συμμετέχοντες σε οργανωμένες συμμορίες, ενώ οι υπόλοιποι 50.000 διατηρούν συνδέσεις μέσω οικογενειακών σχέσεων, κοινωνικών συναναστροφών ή μικρότερης έντασης παραβατικής δραστηριότητας.

Η νέα εκτίμηση σηματοδοτεί σημαντική αύξηση σε σχέση με τους 14.000 ενεργούς εμπλεκομένους που είχαν καταγραφεί το προηγούμενο έτος. Οι αρχές διευκρινίζουν ότι μέρος της ανόδου οφείλεται σε επικαιροποιημένη μεθοδολογία, εντούτοις το μέγεθος και η δομή των δικτύων αξιολογούνται ως εξαιρετικά ανησυχητικά.

Η αρχηγός της σουηδικής αστυνομίας, Petra Lundh, δήλωσε ότι η κατάσταση παραμένει «πολύ σοβαρή», σημειώνοντας πως οι βασικοί πυρήνες των δικτύων εξακολουθούν να είναι πολυάριθμοι και καλά οργανωμένοι. Όπως υπογράμμισε, δεν διαπιστώνεται ακόμη σταθερή τάση αποκλιμάκωσης, ενώ οι προσπάθειες των αρχών επικεντρώνονται τόσο στην καταστολή όσο και στην πρόληψη.

Σύμφωνα με τα στοιχεία της υπηρεσίας, το 80% των ενεργών δραστών έχει σουηδική υπηκοότητα, χωρίς να προσδιορίζεται η γενιά προέλευσης, το 10% κατέχει διπλή υπηκοότητα και λίγο πάνω από το 10% είναι αλλοδαποί. Ο μέσος όρος ηλικίας ανέρχεται στα 28 έτη, ενώ οι αρχές εκτιμούν ότι σημαντικός αριθμός ανηλίκων στρατολογείται από τις συμμορίες για εκτελέσεις, μεταφορά όπλων ή τοποθέτηση εκρηκτικών.

Ο Υπουργός Δικαιοσύνης, Gunnar Strömmer, αναγνώρισε ότι η χώρα βρίσκεται αντιμέτωπη με μια «δομική πρόκληση» δημόσιας ασφάλειας, σημειώνοντας ωστόσο ότι οι κυβερνητικές πολιτικές, όπως η αυστηροποίηση των ποινών και η ενίσχυση των ερευνών, έχουν συμβάλει σε μια περιορισμένη μείωση των ένοπλων επιθέσεων. Παρά ταύτα, οι βομβιστικές ενέργειες βρίσκονται σε άνοδο, με τις αρχές να προειδοποιούν ότι το 2025 ενδέχεται να καταγραφεί ως η πιο αιματηρή χρονιά ως προς τις επιθέσεις αυτού του τύπου.

Τα τελευταία χρόνια, σειρά ανθρωποκτονιών και εκρήξεων έχει πλήξει κυρίως αστικές περιοχές, συχνά με εμπλοκή ανηλίκων που λειτουργούν κατ’ εντολή αρχηγικών στελεχών εγκατεστημένων στο εξωτερικό. Οι εντολές μεταφέρονται συνήθως μέσω κρυπτογραφημένων εφαρμογών, γεγονός που δυσχεραίνει την παρακολούθηση και διακοπή των επιχειρησιακών δικτύων.

Η κυβέρνηση του Πρωθυπουργού Ulf Kristersson έχει παρουσιάσει σειρά νομοθετικών πρωτοβουλιών που στοχεύουν στην ενίσχυση της αποτρεπτικής ισχύος του ποινικού συστήματος. Μεταξύ των σχεδιαζόμενων μέτρων είναι η μείωση του ορίου ποινικής ευθύνης από τα 15 στα 13 έτη, η δημιουργία εξειδικευμένων σωφρονιστικών δομών για ανήλικους και η κατάργηση υφιστάμενων προβλέψεων επιεικέστερης ποινικής μεταχείρισης για νεαρούς δράστες.

Ωστόσο, η Petra Lundh προειδοποίησε ότι η καταστολή από μόνη της δεν επαρκεί, επισημαίνοντας την ανάγκη παρέμβασης σε κοινωνικό και εκπαιδευτικό επίπεδο, ώστε να ανακοπεί η συνεχής είσοδος νέων ατόμων στα δίκτυα.

Η κρίση των συμμοριών έχει αναδειχθεί σε ζήτημα κεντρικής πολιτικής προτεραιότητας και αντικείμενο ευρείας δημόσιας συζήτησης, καθώς η χώρα προσπαθεί να αντιμετωπίσει ένα φαινόμενο που διαμορφώνει νέους όρους για την κοινωνική συνοχή και την αντίληψη της δημόσιας ασφάλειας.