Η Συρία στο σταυροδρόμι: Τουρκική επιρροή, κουρδικό ζήτημα και διεθνείς αντιπαραθέσεις

Η κατάσταση στη Συρία παραμένει εξαιρετικά τεταμένη, με τις προσπάθειες της μεταβατικής κυβέρνησης και των τζιχαντιστών της Hayat Tahrir al-Sham να διατηρήσουν την ομαλότητα να αποτυγχάνουν. Μεγάλες διαδηλώσεις από Αλεβίτες και Σιίτες Μουσουλμάνους, πιθανόν ως αντίδραση σε επιθέσεις κατά των Αλεβιτών, οδήγησαν στην επιβολή νυχτερινής απαγόρευσης κυκλοφορίας στην πόλη Χομς, ενώ παρόμοιες κινητοποιήσεις αναφέρθηκαν και σε άλλες περιοχές. Η αναταραχή συνεχίζεται, καθώς οι τζιχαντιστές υπέστησαν μεγάλες απώλειες κατά εκκαθαριστικών επιχειρήσεων εναντίον δυνάμεων του καθεστώτος Άσαντ.

Η Τουρκία επεμβαίνει με στόχο να αποκαταστήσει τη Συρία υπό τον έλεγχό της και να περιορίσει την κουρδική απειλή, βλέποντας τη χώρα ως προτεκτοράτο για τα συμφέροντά της στην περιοχή. Η Τουρκία επιθυμεί να καταστείλει κάθε αντίσταση στις νέες αρχές, ενώ αναμένει να επηρεάσει τη διεθνή σκηνή υπέρ της Δαμασκού. Αντίθετα, οι ΗΠΑ και το Ισραήλ αντιτίθενται στις τουρκικές βλέψεις, καθώς δεν επιθυμούν τη μετατροπή της Συρίας σε τουρκικό στρατηγικό προπύργιο.

Η Ρωσία, μέσω του ΥΠΕΞ Σεργκέι Λαβρόφ, υποστηρίζει τα συμφέροντα της Τουρκίας σε ό,τι αφορά την ασφάλεια στα σύνορα με τη Συρία, αλλά τονίζει ότι η Συρία πρέπει να διατηρήσει την εδαφική της ακεραιότητα και κυριαρχία. Η Ρωσία αντιτίθεται στη διάλυση της Συρίας, προειδοποιώντας για τον κίνδυνο να ακολουθήσει την τύχη της Λιβύης.

Η Τουρκία επίσης προγραμματίζει την αποστολή 300.000 στρατιωτών στη Συρία για να στηρίξει τις νέες αρχές και να εξαλείψει τις κουρδικές δυνάμεις του YPG, τις οποίες θεωρεί τρομοκρατικές. Οι Κούρδοι ζητούν διαπραγματεύσεις, αλλά οι τζιχαντιστές ηγέτες της Συρίας τους καλούν να παραδώσουν τα όπλα τους, ενώ η Δαμασκός απειλεί με στρατιωτική επιχείρηση κατά του PKK.

Η Τουρκία, πέρα από τη στρατιωτική εμπλοκή, προγραμματίζει την επιστροφή σχεδόν 3 εκατομμυρίων Σύρων προσφύγων και διεκδικεί ηγετικό ρόλο στην ανοικοδόμηση της χώρας, επικεντρωμένη στην ενέργεια, τις υποδομές και τη δημιουργία νέων επιχειρηματικών χώρων. Ο Τούρκος πρόεδρος, Ερντογάν, έχει υποσχεθεί να αναλάβει την ανοικοδόμηση κατεστραμμένων περιοχών, καθώς η Συρία βρίσκεται σε οικονομική κατάρρευση.

Στη διπλωματική σκακιέρα, η Τουρκία απαιτεί να έχει τον πρώτο λόγο σε όλα τα ζητήματα, ενώ προειδοποιεί για την απουσία των κουρδικών δυνάμεων από το νέο συριακό στρατό και την αναγνώριση της εξουσίας της στο εσωτερικό της Συρίας.

Αναλυτές υποστηρίζουν ότι μόνο οι ΗΠΑ μπορούν να ανατρέψουν τα σχέδια της Τουρκίας στη Συρία. Ο Αμερικανός γερουσιαστής Chris Van Hollen ζήτησε να ασκηθεί πίεση στην Άγκυρα, τονίζοντας ότι οι επιθέσεις εναντίον των Κούρδων της Συρίας υπονομεύουν την περιφερειακή ασφάλεια και τις διεθνείς προσπάθειες κατά του ISIS. Την ίδια στιγμή, οι υπουργοί Άμυνας των ΗΠΑ και της Τουρκίας είχαν τηλεφωνική επικοινωνία για να συζητήσουν τις εξελίξεις στη Συρία, με τις ΗΠΑ να προειδοποιούν την Τουρκία για την επίθεση κατά των Κούρδων.

Από την άλλη, ο Semyon Bagdasarov υπογραμμίζει τα δύο κύρια εμπόδια για την Άγκυρα: το Ισραήλ και οι εσωτερικές αντιφάσεις στη Συρία. Η Τουρκία θέλει να αναλάβει τον πλήρη έλεγχο, αλλά αντιμετωπίζει την αντίσταση τόσο από τις τοπικές δυνάμεις όσο και από τις διεθνείς συνθήκες. Ο Alexander Krylov αμφισβητεί τη δυνατότητα του Erdogan να επιτύχει πλήρη επικράτηση, δεδομένων των περιορισμένων πόρων και της τοπικής αντίστασης.

Παρά τις φιλοδοξίες του Erdogan για την επανένωση της Συρίας, η αποκατάσταση της χώρας απαιτεί τεράστια ποσά, κάτι που καμία δύναμη, ούτε η Τουρκία ούτε η Δύση, δεν μπορεί να χρηματοδοτήσει άμεσα. Η ανάγκη για διάλογο μεταξύ των κοινωνικών ομάδων παραμένει επιτακτική, καθώς οι θρησκευτικές και εθνοτικές εντάσεις συνεχώς κλιμακώνονται.

Η Συρία πάντως, όπως προειδοποιεί ο υπουργός Εξωτερικών της μεταβατικής κυβέρνησης, Asaad Hassan al-Shibani, ζητά από το Ιράν να σεβαστεί την κυριαρχία και την εδαφική ακεραιότητα της χώρας και να μην προκαλέσει περαιτέρω χάος στην περιοχή.