Ιαπωνικά τάνκερ επιστρέφουν στη Μέση Ανατολή

Η σταδιακή επανεμφάνιση δεξαμενόπλοιων ιαπωνικών συμφερόντων στις θαλάσσιες μεταφορές πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή αποτελεί ένα φαινόμενο που καταγράφεται για πρώτη φορά μετά την έναρξη των εχθροπραξιών στον Περσικό Κόλπο τον περασμένο Φεβρουάριο. Η εξέλιξη αυτή αναδεικνύει την αυξανόμενη πίεση που ασκούν τα υψηλά ναύλα και το κόστος της εφοδιαστικής αλυσίδας, χωρίς ωστόσο να σηματοδοτεί μια ουσιαστική αλλαγή στάσης απέναντι στους κινδύνους που εξακολουθούν να ενέχουν τα Στενά του Ορμούζ.

Επί περισσότερους από επτά μήνες συνεχιζόμενων συγκρούσεων στην ευρύτερη περιοχή, τα ιαπωνικά διυλιστήρια και οι πλοιοκτήτες, υιοθετώντας μια ιδιαίτερα επιφυλακτική στρατηγική απέναντι στους γεωπολιτικούς κινδύνους, απέφευγαν συστηματικά την ευρύτερη ζώνη του Κόλπου. Αντ’ αυτού, κατέφευγαν σε πολύπλοκες διαδικασίες μεταφόρτωσης πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο (ship-to-ship transfers), οι οποίες πραγματοποιούνταν κυρίως στα ανοικτά των ινδικών ακτών ή σε ασφαλείς θαλάσσιες ζώνες της Νοτιοανατολικής Ασίας.

Η πρακτική αυτή, αν και ασφαλής, αύξησε την εξάρτηση των ιαπωνικών εταιρειών από τους προμηθευτές, περιόρισε τη δυνατότητα αξιοποίησης υψηλότερων περιθωρίων κέρδους και, παράλληλα, επέτρεψε την προστασία των δεξαμενόπλοιων, των πληρωμάτων και των φορτίων τους. Τα ιαπωνικά πλοία που βρίσκονταν ήδη στην περιοχή του Κόλπου ακολουθούσαν, κατά κανόνα, την αντίθετη πορεία, εγκαταλείποντάς την, σε ορισμένες περιπτώσεις έπειτα από πολύμηνο εγκλωβισμό.

Η εικόνα αυτή, ωστόσο, φαίνεται να μεταβάλλεται σταδιακά.

Σύμφωνα με δεδομένα παρακολούθησης της ναυσιπλοΐας, το υπερδεξαμενόπλοιο Idemitsu Maru, το οποίο ανήκει στην ιαπωνική Idemitsu Kosan, έφθασε στην Ιαπωνία νωρίτερα αυτόν τον μήνα μεταφέροντας πλήρες φορτίο αργού πετρελαίου από το Ομάν. Το πλοίο, το οποίο είχε αποχωρήσει από τον Κόλπο τον Απρίλιο, φόρτωσε το πετρέλαιο στον τερματικό σταθμό Mina Al Fahal στις αρχές Σεπτεμβρίου.

Παράλληλα, το Apollo Energy, ένα ακόμη πολύ μεγάλο δεξαμενόπλοιο αργού πετρελαίου (VLCC) υπό τον έλεγχο της Idemitsu, αναχώρησε πρόσφατα από τη Φουτζάιρα με προορισμό την Ιαπωνία, μεταφέροντας φορτίο αργού πετρελαίου τύπου Murban, σύμφωνα με στοιχεία της εταιρείας ναυτιλιακής και ενεργειακής ανάλυσης Kpler.

Τουλάχιστον δύο ακόμη VLCC, υπό τον έλεγχο άλλων ιαπωνικών εταιρειών, αναμένεται να φθάσουν στη Φουτζάιρα τις επόμενες ημέρες, προκειμένου να παραλάβουν φορτία με προορισμό την Ιαπωνία, σύμφωνα με ναυλομεσίτες.

Παρά την εξέλιξη αυτή, κανένα από τα συγκεκριμένα πλοία δεν έχει εισέλθει στον Περσικό Κόλπο. Απαντώντας σε ερωτήματα του Bloomberg, η Idemitsu διευκρίνισε ότι η θέση της σχετικά με την αποστολή πλοίων μέσω των Στενών του Ορμούζ παραμένει αμετάβλητη.

«Θα συνεχίσουμε να εργαζόμαστε με στόχο τη διασφάλιση του σταθερού εφοδιασμού με αργό πετρέλαιο και της ασφαλούς μεταφοράς του», δήλωσε εκπρόσωπος της εταιρείας.

Την ίδια στιγμή, οι Ιάπωνες πλοιοκτήτες και τα διυλιστήρια στρέφονται ολοένα περισσότερο στις μεταφορτώσεις πετρελαίου από πλοίο σε πλοίο εντός των θαλάσσιων υδάτων της Μέσης Ανατολής. Οι σχετικές κινήσεις ξεκίνησαν σε περιορισμένη κλίμακα τον Αύγουστο, ενώ έως τις αρχές Οκτωβρίου είχαν ήδη μεταφερθεί με αυτήν τη μέθοδο σχεδόν 3,7 εκατομμύρια βαρέλια, ποσότητα που πλησιάζει τα 4 εκατομμύρια βαρέλια που καταγράφηκαν σε ολόκληρο τον Σεπτέμβριο.

Η εξέλιξη αυτή «αντανακλά μια επιλεκτική επιστροφή και όχι μια συνολική μετατόπιση προς θαλάσσιες περιοχές υψηλότερου κινδύνου, καθώς οι διαχειριστές επιδιώκουν να εξισορροπήσουν την ασφάλεια με την αποτελεσματικότητα των μεταφορών», εκτιμά ο Χιντενόρι Γουατανάβε, από τη Μεταπτυχιακή Σχολή του Πανεπιστημίου του Τόκιο, ο οποίος παρακολουθεί τη δραστηριότητα των ιαπωνικών πλοίων.

Όπως επισημαίνει, ένας από τους βασικούς παράγοντες πίσω από αυτήν τη μεταβολή είναι πιθανότατα η μείωση του κόστους, καθώς οι απευθείας θαλάσσιες μεταφορές μπορούν να περιορίσουν τις πρόσθετες χρεώσεις και τις καθυστερήσεις.

Η μεγαλύτερη αξιοποίηση υπερδεξαμενόπλοιων που ανήκουν ή τελούν υπό τη διαχείριση ιαπωνικών συμφερόντων αναμένεται, παράλληλα, να ενισχύσει τον έλεγχο των μεταφορτώσεων, σε μια περίοδο κατά την οποία η ενεργειακή ασφάλεια βρίσκεται ψηλά στην ατζέντα του Τόκιο.

Η σημασία της Μέσης Ανατολής για την Ιαπωνία είναι καθοριστική: σύμφωνα με τα στοιχεία της Kpler, το πετρέλαιο από την περιοχή αντιπροσώπευε το 93% των εισαγωγών αργού της χώρας το 2025, οι οποίες ανήλθαν σε περίπου 823 εκατομμύρια βαρέλια.

Παράλληλα, τα ιαπωνικά διυλιστήρια έχουν σχεδιαστεί ώστε να επεξεργάζονται συγκεκριμένους τύπους αργού πετρελαίου από τη Μέση Ανατολή, κυρίως μεσαίας περιεκτικότητας σε θείο και ελαφρούς τύπους.