«Ηχηρό ράπισμα» στη ΝΔ μετά τον αποκλεισμό των ομοφυλοφίλων από την αιμοδοσία

Η απόφαση του Δ΄ Τμήματος του Συμβουλίου της Επικρατείας αφορά την ακύρωση μιας υπουργικής απόφασης του 2022, η οποία επιχείρησε να διορθώσει την πλήρη απαγόρευση αιμοδοσίας για άτομα με ομοφυλοφιλικές σχέσεις. Η συγκεκριμένη ρύθμιση είχε θεσπιστεί στη δεκαετία του 1980, όταν υπήρχε έντονη ανησυχία για τη διασπορά του HIV και οι επιστημονικές γνώσεις σχετικά με την ασθένεια ήταν περιορισμένες.

Η απόφαση της κυβέρνησης του Κυριάκου Μητσοτάκη, με την υπογραφή του υπουργού Υγείας Θάνου Πλεύρη και της αναπληρώτριας υπουργού Μίνας Γκάγκα, έδινε για πρώτη φορά την δυνατότητα να αποσυνδεθεί ο σεξουαλικός προσανατολισμός από τα κριτήρια για την αιμοδοσία, επιτρέποντας σε άτομα με ομοφυλοφιλικές σχέσεις να αιμοδοτούν, εφόσον πληρούσαν άλλες προϋποθέσεις.

Η αλλαγή αυτή έλαβε χώρα στις 10 Ιανουαρίου 2022, όταν ανακοινώθηκε η υπογραφή της υπουργικής απόφασης που καθόριζε το νέο έντυπο «Ιστορικό αιμοδότη», το οποίο επέτρεπε για πρώτη φορά σε άτομα με ομοφυλοφιλικές σχέσεις να αιμοδοτούν, αποσυνδέοντας τον σεξουαλικό προσανατολισμό από τα κριτήρια. Πριν από αυτή την απόφαση, το έντυπο του Εθνικού Κέντρου Αιμοδοσίας είχε αποκλείσει από την αιμοδοσία οποιονδήποτε είχε έστω μία ομοφυλοφιλική σχέση από το 1977 και μετά.

Πριν από την έκδοση αυτής της υπουργικής απόφασης, τον Δεκέμβριο του 2021, η Συμβουλευτική Επιτροπή Αιμοδοσίας πρότεινε την τροποποίηση του εντύπου «Ιστορικό αιμοδότη», ώστε να εξακολουθήσουν να αποκλείονται από την αιμοδοσία άνδρες που είχαν σεξουαλική επαφή με άλλους άνδρες τους τελευταίους 12 μήνες και γυναίκες που είχαν σεξουαλική επαφή με άνδρες που είχαν επαφές με άλλους άνδρες. Η πρόταση αυτή έγινε αποδεκτή από το υπουργείο, με την εξαίρεση των δύο παραπάνω περιπτώσεων, οι οποίες αφαιρέθηκαν εντελώς από το έντυπο.

Παράλληλα, υπήρξε μια πρόταση από επιτροπή που είχε συσταθεί το 2021 στο πλαίσιο της εθνικής στρατηγικής για την ισότητα των ΛΟΑΤΚΙ+ ατόμων. Αυτή η πρόταση συνιστούσε την κατάργηση της πλήρους απαγόρευσης αιμοδοσίας για άτομα με ομοφυλοφιλικές σχέσεις και την αντικατάστασή της με την απαγόρευση αιμοδοσίας για άτομα που είχαν σεξουαλική επαφή τους τελευταίους τρεις μήνες με άτομα που ανήκουν σε ευάλωτες ομάδες, δηλαδή σε κοινότητες με υψηλότερο ποσοστό HIV.

Η απόφαση του υπουργείου Υγείας προχώρησε στην πλήρη κατάργηση της αρχικής απαγόρευσης, χωρίς να συνοδεύεται από μια λεπτομερή επιστημονική μελέτη ή επαρκή τεκμηρίωση. Η υπόθεση έφτασε στο Συμβούλιο της Επικρατείας, το οποίο δέχτηκε αιτήσεις ακύρωσης από έξι πανελλήνια σωματεία ασθενών με μεσογειακή αναιμία και δύο ασθενείς με μεταγγισιοεξαρτώμενη μείζονα μεσογειακή αναιμία.

Οι αιτούντες ζητούσαν την ακύρωση της απόφασης, επικαλούμενοι ότι αυτή παραβίαζε τα συνταγματικά δικαιώματα στη ζωή και την υγεία, ειδικά όσον αφορά την καθορισμένη διαδικασία αποκλεισμού από την αιμοδοσία.

Η απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας έθεσε το σκεπτικό της ακύρωσης, επισημαίνοντας ότι οι λόγοι αποκλεισμού από την αιμοδοσία, που σχετίζονται με τη σεξουαλική συμπεριφορά, πρέπει να στηρίζονται σε επιστημονικά δεδομένα και να βασίζονται στην επιδημιολογική κατάσταση της χώρας.

Συγκεκριμένα, η απόφαση τεκμηριώνει τον κίνδυνο μετάδοσης λοιμωδών νοσημάτων μέσω της μεταγγίσεως αίματος από τις καθοριζόμενες μορφές σεξουαλικής συμπεριφοράς, αλλά αναγνωρίζει ότι τα δεδομένα αυτά πρέπει να αξιολογούνται με βάση τα τεχνολογικά μέσα και τις εξελίξεις στην επιστήμη, τη διαδικασία επεξεργασίας του αίματος και την οργάνωση του συστήματος αιμοδοσίας στη χώρα.