Σε νέα φάση ψηφιακής επιτήρησης του ιδιωτικού χρέους εισέρχεται η Ελλάδα, καθώς από τις 20 Μαΐου τίθεται σε λειτουργία το νέο Μητρώο Παρακολούθησης Ιδιωτικού Χρέους. Μέσω της ηλεκτρονικής πλατφόρμας, το κράτος θα αποκτήσει για πρώτη φορά συγκεντρωμένη και συστηματική εικόνα για τις οφειλές πολιτών και επιχειρήσεων προς τράπεζες, servicers, εφορία, ασφαλιστικά ταμεία, δήμους, ΔΕΚΟ και άλλους φορείς.
Το νέο σύστημα δεν περιορίζεται σε μια απλή καταγραφή χρεών. Δημιουργεί έναν ενιαίο μηχανισμό παρακολούθησης της οικονομικής συμπεριφοράς των οφειλετών, με δυνατότητα επεξεργασίας δεδομένων, εξαγωγής στατιστικών συμπερασμάτων και ανάπτυξης προγνωστικών μοντέλων για την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους.
Πώς θα λειτουργεί το νέο Μητρώο
Το Μητρώο θεσμοθετείται με κοινή υπουργική απόφαση των υπουργών Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών, Κυριάκου Πιερρακάκη, και Ψηφιακής Διακυβέρνησης, Δημήτρη Παπαστεργίου. Τη διαχείριση της βάσης δεδομένων αναλαμβάνει η Γενική Γραμματεία Χρηματοπιστωτικού Τομέα και Διαχείρισης Ιδιωτικού Χρέους.
Βασικός στόχος είναι η δημιουργία ενός κεντρικού ψηφιακού εργαλείου, μέσω του οποίου το Δημόσιο θα μπορεί να παρακολουθεί τη διαδρομή, τη μεταβολή και τη δυναμική των ιδιωτικών οφειλών σε όλο το φάσμα της οικονομίας. Με τον τρόπο αυτό, οι οφειλές προς διαφορετικούς φορείς θα συγκεντρώνονται σε ένα ενιαίο πληροφοριακό περιβάλλον, επιτρέποντας πιο αναλυτική χαρτογράφηση του προβλήματος.
Το νέο σύστημα θα αξιοποιείται για την παρακολούθηση των τάσεων αθέτησης πληρωμών, την αξιολόγηση των ρυθμίσεων και τον σχεδιασμό πολιτικών διαχείρισης χρέους. Στην πράξη, το κράτος θα αποκτήσει ένα μόνιμο ψηφιακό παρατηρητήριο για το ιδιωτικό χρέος, σε μια περίοδο όπου οι ληξιπρόθεσμες οφειλές παραμένουν ιδιαίτερα υψηλές.
Τα στοιχεία που θα καταγράφονται
Στη νέα πλατφόρμα θα καταχωρίζονται αναλυτικά δεδομένα για κάθε οφειλή. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται το είδος και η κατηγορία της οφειλής, το αρχικό ποσό, οι τόκοι, οι προσαυξήσεις, το συνολικό ανεξόφλητο υπόλοιπο, οι ενεργές ρυθμίσεις, οι πληρωμές που πραγματοποιούνται ανά εξάμηνο και η τελευταία καταβολή.
Παράλληλα, θα καταγράφονται τυχόν δικαστικά ή διοικητικά μέτρα, εμπράγματες εξασφαλίσεις, εγγυήσεις, καθώς και ειδική ένδειξη για οφειλές που έχουν χαρακτηριστεί ανεπίδεκτες είσπραξης.
Το Μητρώο θα περιλαμβάνει και στοιχεία για το προφίλ του οφειλέτη. Για φυσικά και νομικά πρόσωπα θα εμφανίζονται πληροφορίες όπως η χώρα διαμονής, ο τόπος κατοικίας και εργασίας, ο βασικός ΚΑΔ δραστηριότητας, η νομική μορφή της επιχείρησης, το μέγεθος της εταιρείας και ο αριθμός εργαζομένων.
Για τα φυσικά πρόσωπα θα υπάρχει ειδική ένδειξη σχετικά με την κατάσταση ανεργίας, ενώ για τις επιχειρήσεις θα καταγράφεται αν βρίσκονται σε διαδικασία πτώχευσης και από ποια ημερομηνία. Έτσι, το κράτος θα μπορεί να συνδέει το ύψος και τη συμπεριφορά των οφειλών με βασικά κοινωνικά και οικονομικά χαρακτηριστικά των οφειλετών.
Ανωνυμοποίηση, ψευδωνυμοποίηση και διατήρηση για 20 χρόνια
Σύμφωνα με το κυβερνητικό πλαίσιο, στο νέο Μητρώο δεν θα εμφανίζονται άμεσα αναγνωρίσιμα προσωπικά δεδομένα. Τα στοιχεία θα αποστέλλονται μέσω διαδικασιών ανωνυμοποίησης και ψευδωνυμοποίησης, χωρίς να καταχωρίζονται ονοματεπώνυμα ή ΑΦΜ.
Για τον φορολογικό αριθμό θα εφαρμόζεται ειδικός μηχανισμός κωδικοποίησης, ώστε το σύστημα να μπορεί να αναγνωρίζει ότι διαφορετικές οφειλές ανήκουν στον ίδιο οφειλέτη, χωρίς να αποκαλύπτεται η πραγματική του ταυτότητα.
Τα δεδομένα θα διατηρούνται για χρονικό διάστημα έως και 20 ετών. Η μακροχρόνια αυτή διατήρηση θα επιτρέπει την ανάλυση της συμπεριφοράς του ιδιωτικού χρέους σε βάθος χρόνου, την αποτίμηση της αποτελεσματικότητας των ρυθμίσεων και την πρόβλεψη μελλοντικών κινδύνων δημιουργίας νέων ληξιπρόθεσμων οφειλών.
Η αποστολή στοιχείων στο Μητρώο θα είναι υποχρεωτική για όλους τους εμπλεκόμενους φορείς και θα πραγματοποιείται δύο φορές τον χρόνο. Η πρώτη τακτική προθεσμία θα είναι έως την 1η Μαΐου για τα στοιχεία του δεύτερου εξαμήνου του προηγούμενου έτους και έως την 1η Νοεμβρίου για τα δεδομένα του πρώτου εξαμήνου του τρέχοντος έτους.
Για την έναρξη λειτουργίας του συστήματος προβλέπεται μεταβατική διαδικασία. Η πρώτη μαζική αποστολή δεδομένων, που αφορά το δεύτερο εξάμηνο του 2025, θα πρέπει να ολοκληρωθεί έως τις 20 Μαΐου 2026.
Με το νέο ψηφιακό εργαλείο, το υπουργείο Εθνικής Οικονομίας και Οικονομικών επιχειρεί να αποκτήσει πλήρη εικόνα για τη δομή, την έκταση και την εξέλιξη του ιδιωτικού χρέους στην Ελλάδα. Το Μητρώο αναμένεται να αποτελέσει βασικό εργαλείο για τον σχεδιασμό νέων πολιτικών, αλλά και για την αξιολόγηση των παρεμβάσεων που εφαρμόζονται σε οφειλέτες, τράπεζες, servicers και δημόσιους φορείς.
Η ενεργοποίησή του σηματοδοτεί μια νέα εποχή στη διαχείριση του ιδιωτικού χρέους, όπου η παρακολούθηση, η ανάλυση και η πρόβλεψη αποκτούν κεντρικό ρόλο. Το κρίσιμο ζήτημα πλέον είναι αν η ψηφιακή αυτή χαρτογράφηση θα οδηγήσει σε ουσιαστικές λύσεις για τους υπερχρεωμένους πολίτες και επιχειρήσεις ή αν θα λειτουργήσει κυρίως ως μηχανισμός αυστηρότερης εποπτείας των οφειλών.
