«Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία, ο αόρατος κίνδυνος» – Μέρος 4ο: Τα EMF ως πιθανά καρκινογόνα για τον άνθρωπο

Ηλεκτρομαγνητική ακτινοβολία: Πολλοί άνθρωποι γνωρίζουν ότι οι υπεριώδεις ακτίνες και οι ακτίνες Χ μπορούν να προκαλέσουν καρκίνο.

Είναι ιονίζοντα ηλεκτρομαγνητικά πεδία υψηλής συχνότητας (EMF). Τα ιονίζοντα EMF θεωρούνται καρκινογόνα, ενώ τα μη ιονίζοντα EMF, όπως το Wi-Fi, τα σήματα Bluetooth και τα πεδία από ηλεκτρονικές συσκευές, γενικά δεν είναι. Αυτή η αντίληψη κυριαρχεί στο κοινό φρόνημα εδώ και δεκαετίες.

Ωστόσο, λιγότεροι άνθρωποι γνωρίζουν ότι ορισμένα μη ιονιζόμενα EMF ταξινομούνται επίσης από τον Διεθνή Οργανισμό Έρευνας για τον Καρκίνο (IARC) ως καρκινογόνα κατηγορίας 2Β—μια κατηγορία που υποδεικνύει πιθανή καρκινογένεση στον άνθρωπο.

Ο Δρ Ντέιβιντ Κάρπεντερ, καθηγητής περιβαλλοντικής υγείας στο Πανεπιστήμιο του Όλμπανι, ο οποίος έλαβε το διδακτορικό του από την Ιατρική Σχολή του Χάρβαρντ, σημείωσε ότι η ραδιοσυχνότητα, ένας τύπος μη ιονίζουσας ακτινοβολίας που χρησιμοποιείται στις τηλεπικοινωνίες, μπορεί τελικά να εμπίπτει στην κατηγορία 2Α, που υποδηλώνει μια πιθανή ανθρώπινη καρκινογόνο .

Οξείδωση, αλλαγές DNA και καρκίνος

Ο καρκίνος συνήθως προκαλείται από μετάλλαξη ή αλλαγές στο DNA. Παράγοντες όπως οι ιογενείς λοιμώξεις, η ακτινοβολία και οι περιβαλλοντικές τοξίνες μπορούν να προκαλέσουν αυτές τις αλλαγές στο DNA.

Τα ιονίζοντα EMF καταστρέφουν άμεσα το DNA. Οι υπεριώδεις, οι ακτίνες Χ και οι ακτίνες γάμμα αφαιρούν τα ηλεκτρόνια από το DNA, προκαλώντας μεταλλάξεις. Οι συσσωρευμένες μεταλλάξεις οδηγούν σε κακοήθεια των κυττάρων. Το σώμα είναι συνηθισμένο σε μια ορισμένη ποσότητα αυτού του είδους της βλάβης, ιδιαίτερα από το ηλιακό φως. Τα υπερβολικά ποσά είναι άλλο θέμα.

Η μη ιονίζουσα ακτινοβολία δεν έχει αρκετή ενέργεια για να βλάψει άμεσα το DNA. Ωστόσο, διάφορες μελέτες έχουν συνδέσει την έκθεση σε μη ιονίζοντες EMFs με θραύση του DNA. Κύτταρα από ζώα που εκτέθηκαν σε EMF και χρήστες τηλεφώνων έχουν δείξει να παρουσιάζουν γενετική βλάβη.

Ο καρκίνος μπορεί επίσης να προκληθεί μόνο μέσω φυσιολογικού στρες. Παραδείγματα αυτού περιλαμβάνουν τον αμίαντο και το αρσενικό, τα οποία προκαλούν καρκίνο απουσία άμεσης βλάβης στο DNA. 

Για αυτόν τον λόγο, ο Δρ Κάρπεντερ αναφέρει ότι τα EMFs μπορεί να είναι καρκινογόνα απλώς επάγοντας «δραστικά είδη οξυγόνου» που καταπονούν το κυτταρικό περιβάλλον μέσω της οξείδωσης. Η οξείδωση που δημιουργείται από τα EMFs έχει αποδειχθεί ότι σπάει το DNA στο ανθρώπινο σπέρμα και στα κύτταρα ινοβλαστών, υποδεικνύοντας δυνητικούς καρκινογόνους κινδύνους. 

Ο ομότιμος καθηγητής Martin Pall, που ειδικεύεται στη βιοχημεία και τις βασικές ιατρικές επιστήμες στο Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον, εξήγησε ότι τα EMF είναι πολύπλοκα καθώς τα ισχυρότερα EMF δεν σημαίνουν απαραίτητα μεγαλύτερη βλάβη στο DNA. Αντίθετα, μόνο συγκεκριμένες συχνότητες και εντάσεις προκαλούν άσχημο αποτέλεσμα.

Αυτό αποδείχθηκε σε μια πρόσφατη μελέτη του Πανεπιστημίου του Κολοράντο , η οποία διαπίστωσε ότι σε συχνότητα 4,2 megahertz (MHz), τα μιτοχόνδρια των ανθρώπινων ινοβλαστών και του ινοσαρκωματος αυξήθηκαν σε μάζα, προκαλώντας στρες στα κύτταρα. Αυτό το φαινόμενο απουσίαζε σε υψηλότερες και χαμηλότερες συχνότητες. Σύμφωνα με την IARC, τα πιθανώς καρκινογόνα μη ιονιστικά EMF περιλαμβάνουν:

1. EMF εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας  που απαντώνται συνήθως σε συχνότητες 50 έως 60 Hz που εκπέμπονται από γραμμές τροφοδοσίας, ηλεκτρονικά καλώδια και σχεδόν όλες τις ηλεκτρικές συσκευές.
2. EMF ραδιοσυχνοτήτων  που εκπέμπονται από ασύρματες συσκευές όπως τηλέφωνα, μόντεμ Wi-Fi, τηλεοράσεις και πύργους κινητής τηλεφωνίας που χρησιμοποιούνται στις τηλεπικοινωνίες. Αυτά χρησιμοποιούνται επίσης στην απεικόνιση μαγνητικού συντονισμού (MRI).

Η έρευνα δείχνει χρωμοσωμική θραύση μετά από συνεχόμενες συνεδρίες μαγνητικής τομογραφίας.

Το IARC βαθμολόγησε τη ραδιοσυχνότητα ως κατηγορία 2Β αντί για 2Α, με έναν από τους λόγους να είναι η έλλειψη στοιχείων που τη συνδέουν με τον καρκίνο σε μελέτες σε ζώα.

Αντιθέτως, η μελέτη του Εθνικού Προγράμματος Τοξικολογίας των ΗΠΑ του 2018 από τη δεκαετία του 1990 παρουσίασε «σαφείς ενδείξεις » όγκων καρδιάς που προκαλούνται από ραδιοσυχνότητες σε αρουραίους, μαζί με «μερικά στοιχεία» για καρκίνους του εγκεφάλου και των επινεφριδίων.

Η μελέτη του Ινστιτούτου Ramazani του 2018 ανακάλυψε επίσης όγκους καρδιάς και εγκεφάλου σε αρουραίους, ευθυγραμμιζόμενη έτσι με τα προηγούμενα ευρήματα.

EMF και καρκίνος εγκεφάλου

Ο ανώτερος σύμβουλος στις επιστήμες της ακτινοβολίας Kjell Hansson Mild από το Πανεπιστήμιο Umea στη Σουηδία είπε στους The Epoch Times ότι η σχέση μεταξύ της έκθεσης σε EMF και του καρκίνου του εγκεφάλου και των όγκων είναι καλά εδραιωμένη και τεκμηριωμένη.

Μια μελέτη από τη δεκαετία του 1980 αποκάλυψε 39 τοις εκατό υψηλότερο κίνδυνο καρκίνου του εγκεφάλου μεταξύ των ερασιτεχνών χειριστών ασυρμάτου λόγω των EMF.

«Τα γλοιώματα του εγκεφάλου που σχετίζονται με τα κινητά τηλέφωνα έχουν τη μεγαλύτερη ερευνητική απόδειξη. Τα γλοιώματα εμφανίζονται μετά από 10 χρόνια μέτριας χρήσης κινητών τηλεφώνων, κυρίως είναι ομόπλευροι καρκίνοι (καρκίνος στην ίδια πλευρά του κεφαλιού όπου κρατάς το κινητό)», είπε η καθηγήτρια Magda Havas στους The Epoch Times μέσω email. 

Τα γλοιώματα είναι κακοήθεις καρκίνοι του εγκεφάλου.

Μια μελέτη του 2017 συσχέτισε τη μακροχρόνια ομόπλευρη χρήση κινητών τηλεφώνων με πάνω από 40 τοις εκατό αυξημένο κίνδυνο βραδέως αναπτυσσόμενου γλοιώματος. Μια μεγάλη γαλλική μελέτη που διεξήχθη μεταξύ 2004 και 2006 διαπίστωσε ότι τα άτομα με «συνεχόμενη χρήση κινητού τηλεφώνου» είχαν αυξημένο κίνδυνο γλοιώματος μετά από χρόνια χρήσης. 

Το 2004, ο ογκολόγος και καθηγητής Lennart Hardell από το Πανεπιστήμιο Orebro στη Σουηδία δημοσίευσε μια μελέτη στην οποία συμμετείχαν πάνω από 1.600 ασθενείς με καλοήθεις όγκους εγκεφάλου. Η έρευνά του βρήκε 30 τοις εκατό μεγαλύτερη πιθανότητα εμφάνισης όγκων στον εγκέφαλο σε χρήστες ασύρματων τηλεφώνων. Αυτοί οι όγκοι αναπτύχθηκαν κυρίως στο πλάι του κεφαλιού σε επαφή με το τηλέφωνο, με πάνω από 60 τοις εκατό υψηλότερο κίνδυνο μετά από 10 χρόνια χρήσης του τηλεφώνου.

Οι καλοήθεις όγκοι συνήθως δεν γίνονται καρκινικοί. αναπτύσσονται πιο αργά και δεν εισβάλλουν σε κοντινούς ιστούς ή άλλες περιοχές του σώματος.

Μια άλλη σουηδική μελέτη το 2004 έδειξε καμία αρχική αύξηση του κινδύνου ακουστικού νευρώματος (καλοήθης όγκος εγκεφάλου) που σχετίζεται με τη χρήση τηλεφώνου εντός του πρώτου έτους. Ωστόσο, μέχρι το 10ο έτος, ο κίνδυνος αυξήθηκε στο 90 τοις εκατό.

Άλλες έρευνες για τους όγκους του εγκεφάλου προέκυψαν από μελέτες επαγγελματικής έκθεσης.

Στα τέλη της δεκαετίας του 1990, μια μελέτη εξέτασε περίπου 880.000 στελέχη της Πολεμικής Αεροπορίας των ΗΠΑ με τουλάχιστον ένα χρόνο υπηρεσίας. Αυτή η μελέτη ανίχνευσε 230 περιπτώσεις καρκίνου του εγκεφάλου που συνδέονται δυνητικά με την έκθεση σε ραδιοσυχνότητες, αποκαλύπτοντας έναν αυξημένο κίνδυνο κατά 39% μέσω της έκθεσης εξαιτίας του επαγγέλματός τους.

Το 2001, μια ανασκόπηση (pdf ) έδειξε ότι όσοι εργάζονται με ηλεκτρισμό αντιμετώπιζαν έως και 20 τοις εκατό μεγαλύτερο κίνδυνο να αναπτύξουν καρκίνο του εγκεφάλου σε σχέση με το ευρύ κοινό. Ωστόσο, οι ερευνητές κατέληξαν στο συμπέρασμα ότι ο κίνδυνος ήταν πολύ χαμηλός για να δικαιολογήσει μια συζήτηση σχετικά με την αιτιότητα δημιουργίας καρκίνου.

Παρά τις αυξημένες περιβαλλοντικές εκθέσεις του κοινού σε ραδιοσυχνότητες, οι κύριες ανησυχίες του κ. Hansson Mild είναι οι γραμμές ηλεκτρικού ρεύματος και οι εκθέσεις εξαιτίας του επαγγέλματος που κάνουν.

Σημείωσε ότι τα κινητά τηλέφωνα που χρησιμοποιήθηκαν σε προηγούμενες μελέτες εξέπεμπαν ισχυρότερα σήματα από τα σημερινά τηλέφωνα.

«Σήμερα, χρειάζονται μόνο 200 μέτρα για να φτάσεις στον επόμενο σταθμό βάσης. Αλλά στο παρελθόν, χρειαζόταν να φτάσεις τα 35 χιλιόμετρα για να βρεθείς στο σταθμό βάσης», είπε ο κ. Hansson Mild.

Ενώ τα τηλέφωνα εξέπεμπαν ισχυρότερη ακτινοβολία στο παρελθόν, η κ. Havas τόνισε ότι η ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων εξακολουθεί να αποτελεί κίνδυνο για την υγεία, δεδομένου του υψηλότερου επιπολασμού της σήμερα.  Δεν είχαν όλοι τηλέφωνο στο παρελθόν, αλλά οι περισσότεροι άνθρωποι σήμερα έχουν το λιγότερο ένα ασύρματο τηλέφωνο. 

«Πολλοί άνθρωποι χρησιμοποιούν τώρα κινητά τηλέφωνα και εξακολουθούν να εκπέμπουν πολύ περισσότερη ενέργεια από ό,τι χρειάζεται και οι όγκοι του εγκεφάλου (γλοιώματα) αυξάνονται στον πληθυσμό», είπε η κ. Havas. «Πάμπολλες ασύρματες συσκευές εκπέμπουν πλέον ακτινοβολία ραδιοσυχνοτήτων εκτός από τα κινητά τηλέφωνα, όπως το Wi-Fi, οι έξυπνοι μετρητές, τα ασύρματα τηλέφωνα, οι ασύρματες βρεφικές οθόνες, τα έξυπνα ρολόγια κ.λπ., και αυτές είναι ενεργές 24/7 στα περισσότερα σπίτια, σχολεία και επαγγελματικούς χώρους»

EMFs και παιδική λευχαιμία

Μερικές από τις πρώτες έρευνες που συνδέουν το μη ιονιζόμενο EMF με τον καρκίνο προέρχονται από μελέτες για τη λευχαιμία.

«Γνωρίζουμε ότι από τη Χιροσίμα και το Ναγκασάκι … ότι η [λανθάνουσα περίοδος για λευχαιμία] μπορεί να είναι πέντε έως επτά χρόνια, αλλά για τον καρκίνο του εγκεφάλου, όταν εξετάζετε την ιονίζουσα ακτινοβολία ή την έκθεση σε χημικά, το χρονικό διάστημα μεταξύ της έκθεσης και του χρόνου ανίχνευσης των καρκίνων είναι συνήθως 20 έως 30 χρόνια», είπε ο Δρ Κάρπεντερ.

Αυτή η μικρότερη καθυστέρηση καθιστά ευκολότερη την έρευνα, εξήγησε.

Η λευχαιμία έχει συνδεθεί στενά με εκθέσεις EMF εξαιρετικά χαμηλής συχνότητας (ELF) μέσω των γραμμών ηλεκτρικού ρεύματος και της καλωδίωσης του σπιτιού. Η ροή του ηλεκτρισμού δημιουργεί ισχυρά μαγνητικά πεδία που μπορούν να διαπεράσουν τοίχους και γυαλί. (Θα εξηγήσουμε περισσότερες λεπτομέρειες στα ακόλουθα άρθρα.)

Μία από τις πρώτες μελέτες που διερεύνησαν αυτή τη σύνδεση προήλθε από μια εργασία του 1979 για τη λευχαιμία στο Κολοράντο. Οι συγγραφείς διαπίστωσαν ότι μεταξύ 1976 και 1977, ο παιδικός καρκίνος στην περιοχή αυξήθηκε δυσανάλογα σε οικογένειες που ζούσαν κοντά σε ηλεκτροφόρα καλώδια και που μεταφέρουν υψηλά ρεύματα ηλεκτρισμού.

Μελέτες από τις αρχές της δεκαετίας του 2000 διαπίστωσαν ότι τα παιδιά που εκτέθηκαν σε 0,3 έως 0,4 microtesla μαγνητικών πεδίων είχαν έως και διπλάσιο κίνδυνο εμφάνισης παιδικής λευχαιμίας σε σύγκριση με παιδιά που εκτέθηκαν σε μαγνητικά πεδία κάτω από 0,1 microtesla. Το επίσημο όριο ασφαλείας για τα μαγνητικά πεδία είναι πολύ υψηλότερο, στα 100 microteslas.

EMF και καρκίνος του μαστού

Ο καρκίνος του μαστού, ειδικά ο θετικός σε οιστρογόνα καρκίνος του μαστού, ο οποίος χρησιμοποιεί την ορμόνη οιστρογόνο για να αναπτυχθεί, έχει συνδεθεί στενά με τα ELF EMFs.

Έρευνα που δημοσιεύτηκε από τη δεκαετία του 1990 δείχνει ότι τα EMF 50-Hz έως 60-Hz προάγουν την ανάπτυξη του καρκίνου του μαστού σε κυτταροκαλλιέργεια εμποδίζοντας τη δράση της μελατονίνης, ενός αντικαρκινικού παράγοντα που εμποδίζει την ανάπτυξη του όγκου.

Το ELF EMF έχει επίσης αποδειχθεί ότι αναστέλλει το φάρμακο για τον καρκίνο του μαστού, ταμοξιφαίνη, σε καλλιέργειες ανθρώπινων κυττάρων. Η ταμοξιφαίνη χρησιμοποιείται επίσης για την πρόληψη της ανάπτυξης καρκινικών κυττάρων. 

Επιδημιολογικές μελέτες σε γυναίκες και άνδρες έχουν δείξει ότι τα EMF αυξάνουν τον κίνδυνο καρκίνου του μαστού και στα δύο φύλα.

Οι ραδιοσυχνότητες από τα κινητά τηλέφωνα έχουν επίσης συνδεθεί με τον καρκίνο του μαστού. Μια μελέτη του 2020 στην Ταϊβάν σε γυναίκες με καρκίνο του μαστού διαπίστωσε ότι εκείνες που χρησιμοποιούν συνήθη smartphone πριν τον ύπνο είχαν 43 τοις εκατό υψηλότερο κίνδυνο εμφάνισης καρκίνου του μαστού.

Οι γυναίκες που βάζουν τα κινητά τους τηλέφωνα στο στήθος τους μπορεί επίσης να διατρέχουν υψηλότερο κίνδυνο. Αυτό καταδείχθηκε σε μια αμερικανική μελέτη του 2013 που διερεύνησε τέσσερις ασυνήθιστες περιπτώσεις καρκίνου του μαστού σε γυναίκες κάτω των 40 ετών χωρίς οικογενειακό ιστορικό ή γενετική προδιάθεση.

Ο καρκίνος του μαστού εμφανίζεται συνήθως σε γυναίκες 50 ετών και άνω με οικογενειακό ιστορικό ή συγκεκριμένη γενετική προδιάθεση. Οι συγγραφείς, λοιπόν, αναζήτησαν άλλους λόγους και διαπίστωσαν ότι όλοι οι ασθενείς έφεραν τακτικά τα smartphone τους πάνω στο στήθος τους στις στηθόδεσμοί τους, για έως και 10 ώρες την ημέρα για αρκετά χρόνια και ανέπτυξαν όγκους στις περιοχές του μαστού τους ακριβώς κάτω από τα σημεία που τοποθετούσαν τα τηλέφωνα.

Δύσκολη η έρευνα

Παρά τις παραπάνω μελέτες, ήταν δύσκολο να αποδειχθεί οριστικά εάν τα EMF προκαλούν καρκίνο, σύμφωνα με τον Δρ Κάρπεντερ.

Λόγω της ευρείας χρήσης της ηλεκτρικής ενέργειας και των τηλεπικοινωνιών παγκοσμίως, η εύρεση μιας μη εκτεθειμένης ομάδας για σύγκριση σε μελέτες ποσοστού καρκίνου έχει καταστεί σχεδόν αδύνατη.

Ένα άλλο πρόβλημα είναι ότι η βιολογία είναι πολύ περίπλοκη. δεν ανταποκρίνονται όλα τα κύτταρα στα EMF και δεν θα προκαλέσουν βιολογική αντίδραση όλα τα EMF. Τα κύτταρα μπορεί να συμπεριφέρονται πολύ διαφορετικά ανάλογα με τις βιοχημικές διεργασίες εντός του κυττάρου τη στιγμή της έκθεσης. Ακόμη και δείγματα της ίδιας κυτταρικής σειράς από τα ίδια εργαστήρια μπορούν να ανταποκριθούν διαφορετικά στα EMF.

Υπάρχει επίσης δημοσιευμένη έρευνα με επικεφαλής ερευνητές στο ζήτημα των επιπτώσεων των EMF. Για παράδειγμα, οι ερευνητές που δοκιμάζουν μαγνητικά πεδία σε κυτταροκαλλιέργειες σε θερμοκοιτίδες ενδέχεται να παραβλέψουν ότι ο ίδιος ο επωαστήρας θα μπορούσε να εκπέμπει ισχυρότερα μαγνητικά πεδία, καθιστώντας τη μελέτη άκυρη.

Τα οικονομικά κίνητρα εντός του ερευνητικού κλάδου θα μπορούσαν επίσης να συμβάλουν σε ασαφείς δεσμούς μεταξύ EMF και καρκίνου.

Ανεξάρτητη έρευνα από τον Δρ Κάρπεντερ και τον Ομότιμο Καθηγητή Χένρι Λάι από το Πανεπιστήμιο της Ουάσιγκτον αποκάλυψε ότι οι μελέτες που χρηματοδοτούνται από τη βιομηχανία συχνά δεν βρίσκουν σύνδεση μεταξύ των ηλεκτρομαγνητικών φαινομένων και των επιπτώσεων στην υγεία. Αντίθετα, η ανεξάρτητη ή χρηματοδοτούμενη από την κυβέρνηση έρευνα τείνει να προσδιορίσει μια σχέση μεταξύ τους.

«Εάν σχεδιάσετε μια ελαττωματική μελέτη, τότε δεν θα βρίσκετε ποτέ το επιθυμητό αποτέλεσμα», είπε ο Δρ Κάρπεντερ. «Νομίζω ότι από πολλές απόψεις, η βιομηχανία των τηλεπικοινωνιών έχει θολώσει σκοπίμως τα νερά υποστηρίζοντας τη δημοσίευση αποτελεσμάτων που έχουν σχεδιαστεί για να μην έχουν κανένα αποτέλεσμα.

«Και ως εκ τούτου», συνέχισε, δηλώνουν ότι αποτελέσματα που να δείχνουν ότι τα EMF προκαλούν καρκίνο «είναι ασυνεπή και ασαφή»...