ΙΟΒΕ: Μικρή άνοδος στο κλίμα, βαθιά απαισιοδοξία στα νοικοκυριά

Η μικρή άνοδος του οικονομικού κλίματος τον Ιούνιο δεν αρκεί για να αλλάξει την πραγματική εικόνα που βιώνουν τα ελληνικά νοικοκυριά. Οι επιχειρηματικές προσδοκίες εμφανίζονται οριακά βελτιωμένες, όμως οι καταναλωτές παραμένουν εγκλωβισμένοι σε περιβάλλον ακρίβειας, ανασφάλειας και περιορισμένης αγοραστικής δύναμης, με την καθημερινότητα να διαψεύδει την κυβερνητική αφήγηση περί σταθερής οικονομικής προόδου.

Ο δείκτης οικονομικού κλίματος διαμορφώθηκε τον Ιούνιο στις 108,3 μονάδες, από 107,7 μονάδες τον Μάιο, με βάση την έρευνα οικονομικής συγκυρίας του ΙΟΒΕ. Η μικρή βελτίωση προήλθε κυρίως από το λιανικό εμπόριο και τις υπηρεσίες, ενώ στη βιομηχανία και στις κατασκευές καταγράφηκε ήπια υποχώρηση. Η κυβέρνηση μπορεί να σταθεί στον αριθμό, όμως ο πυρήνας της έρευνας δείχνει μια κοινωνία που δεν βλέπει ουσιαστική ανάσα.

Η καταναλωτική εμπιστοσύνη έμεινε ουσιαστικά αμετάβλητη, καθώς η συγκρατημένη αισιοδοξία για την πορεία της οικονομίας ακυρώνεται από την επιφυλακτικότητα των πολιτών απέναντι στις μεγάλες αγορές και στις οικονομικές τους δυνατότητες. Το μήνυμα είναι καθαρό: η αγορά μπορεί να δείχνει σημάδια κίνησης, αλλά το νοικοκυριό παραμένει σε άμυνα.

Το ΙΟΒΕ επισημαίνει ότι οι καταναλωτές εμφανίζονται ελαφρώς πιο αισιόδοξοι σε σχέση με τον προηγούμενο μήνα για την οικονομική κατάσταση του νοικοκυριού τους και για τη γενικότερη πορεία της ελληνικής οικονομίας. Παρ’ όλα αυτά, η πρόθεση για σημαντικές αγορές υποχωρεί αισθητά, δείχνοντας ότι η αισιοδοξία δεν μεταφράζεται σε πραγματική κατανάλωση.

Οι Έλληνες παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ε.Ε.

Τα στοιχεία της έρευνας αποκαλύπτουν τη βαθιά οικονομική ανασφάλεια που εξακολουθεί να κυριαρχεί στην ελληνική κοινωνία. Οι Έλληνες παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση, μπροστά ακόμη και από τους πολίτες της Ρουμανίας και της Βουλγαρίας. Η διαπίστωση αυτή αποτελεί βαρύ πολιτικό πλήγμα για το αφήγημα της κανονικότητας.

Το 66% των νοικοκυριών εκτιμά ότι η οικονομική του κατάσταση θα επιδεινωθεί μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ μόλις το 2% αναμένει βελτίωση. Η αναλογία αυτή δεν περιγράφει απλώς απαισιοδοξία. Περιγράφει απώλεια εμπιστοσύνης στην προοπτική των εισοδημάτων, των τιμών και της συνολικής οικονομικής σταθερότητας.

Ακόμη πιο βαριά είναι η εικόνα για την ελληνική οικονομία συνολικά. Το 73% των καταναλωτών προβλέπει επιδείνωση της γενικότερης οικονομικής κατάστασης της χώρας, ενώ μόνο το 16% αναμένει σταθερότητα. Η κοινωνία, δηλαδή, δεν πείθεται ότι οι θετικοί δείκτες που επικαλείται η κυβέρνηση περνούν στην πραγματική ζωή.

Η πορεία του οικονομικού κλίματος τους επόμενους μήνες θα εξαρτηθεί, κατά το ΙΟΒΕ, από τις διεθνείς εξελίξεις, ιδιαίτερα από την αποκλιμάκωση της κρίσης στη Μέση Ανατολή, αλλά και από τις εγχώριες πολιτικές και οικονομικές εξελίξεις ενόψει της προεκλογικής περιόδου. Η αβεβαιότητα, επομένως, δεν είναι μόνο οικονομική. Είναι και πολιτική.

Τα νοικοκυριά κόβουν δαπάνες και ζουν χωρίς αποταμίευση

Η δυσκολία των πολιτών φαίνεται καθαρά στην κατανάλωση. Περισσότεροι από τους μισούς καταναλωτές, ποσοστό 56%, δηλώνουν ότι θα περιορίσουν ακόμη περισσότερο τις δαπάνες τους για αγορές διαρκών αγαθών, όπως έπιπλα και ηλεκτρικές συσκευές. Μόλις το 3% σχεδιάζει αύξηση τέτοιων αγορών.

Η ακρίβεια παραμένει ο μεγάλος φόβος. Το 78% των ερωτηθέντων εκτιμά ότι οι τιμές θα συνεχίσουν να αυξάνονται με τον ίδιο ή ακόμη και ταχύτερο ρυθμό μέσα στους επόμενους δώδεκα μήνες. Μόνο το 6% αναμένει σταθεροποίηση. Αυτό σημαίνει ότι οι πολίτες δεν βλέπουν τέλος στην πίεση του σούπερ μάρκετ, των λογαριασμών και των βασικών εξόδων.

Η πιο αποκαλυπτική εικόνα αφορά την οικονομική αντοχή των νοικοκυριών. Σχεδόν έξι στους δέκα καταναλωτές, ποσοστό 62%, δηλώνουν ότι «μόλις τα βγάζουν πέρα» κάθε μήνα. Πρόκειται για εύρημα που καταγράφει μια κοινωνία χωρίς περιθώρια, όπου το εισόδημα εξαντλείται στην κάλυψη των βασικών αναγκών.

Την ίδια στιγμή, το 86% θεωρεί απίθανη την αποταμίευση μέσα στο επόμενο δωδεκάμηνο, ενώ μόλις το 13% εκτιμά ότι θα μπορέσει να βάλει χρήματα στην άκρη. Σήμερα, όσοι δηλώνουν ότι αποταμιεύουν, έστω και περιορισμένα, αντιστοιχούν μόλις στο 19% του συνόλου των καταναλωτών.

Η εικόνα αυτή δείχνει ότι η ελληνική οικονομία παραμένει βαθιά άνιση στην καθημερινή της λειτουργία. Οι επιχειρηματικές προσδοκίες μπορεί να εμφανίζουν μικρή βελτίωση, όμως η κοινωνική βάση εξακολουθεί να πιέζεται από χαμηλά εισοδήματα, επίμονη ακρίβεια και αδυναμία αποταμίευσης.

Το πολιτικό συμπέρασμα είναι σαφές. Η μικρή άνοδος του δείκτη οικονομικού κλίματος δεν μπορεί να κρύψει ότι οι πολίτες παραμένουν οι πιο απαισιόδοξοι καταναλωτές στην Ευρωπαϊκή Ένωση. Όταν το 62% μόλις τα βγάζει πέρα και το 86% δεν βλέπει δυνατότητα αποταμίευσης, η συζήτηση για ανάπτυξη μένει χωρίς κοινωνικό αντίκρισμα.

Η κυβέρνηση βρίσκεται αντιμέτωπη με μια σκληρή πραγματικότητα: οι αριθμοί που δείχνουν βελτίωση στην επιφάνεια δεν φτάνουν μέχρι το τραπέζι του νοικοκυριού. Εκεί όπου κρίνονται όλα, οι πολίτες συνεχίζουν να μετρούν απώλειες, περικοπές και φόβο για την επόμενη ημέρα.