ΗΠΑ και Κίνα σε κρίσιμο γύρο συνομιλιών για δασμούς, TikTok και ρωσικό πετρέλαιο

Στο μπαρόκ Palacio de Santa Cruz, έδρα του ισπανικού υπουργείου Εξωτερικών, πραγματοποιείται σήμερα Κυριακή 14 Σεπτεμβρίου 2025 η τέταρτη κατά σειρά συνάντηση κορυφής ανάμεσα σε αντιπροσωπείες των Ηνωμένων Πολιτειών και της Κίνας, μέσα σε διάστημα μόλις τεσσάρων μηνών. Η αμερικανική πλευρά εκπροσωπείται από τον υπουργό Οικονομικών Σκοτ Μπέσεντ και τον εμπορικό αντιπρόσωπο Τζέιμιζον Γκριρ, ενώ το Πεκίνο εκπροσωπούν ο αντιπρωθυπουργός Χε Λιφένγκ και ο επικεφαλής διαπραγματευτής Λι Τσενγκάνγκ. Οι συνομιλίες διεξάγονται σε κλίμα αυξημένης προσοχής, με επίκεντρο τρία μέτωπα που προκαλούν έντονη τριβή: την εμπορική πολιτική των δασμών, το ζήτημα του TikTok και τις αμερικανικές πιέσεις προς Πεκίνο και Νέο Δελχί λόγω των αγορών ρωσικού πετρελαίου.

Η σημερινή διαβούλευση αποτελεί συνέχεια των συναντήσεων σε Γενεύη, Λονδίνο και Στοκχόλμη, όπου τον περασμένο Ιούλιο επιτεύχθηκε 90ήμερη εμπορική ανακωχή που οδήγησε σε σημαντική μείωση των εκατέρωθεν δασμών και στην επανέναρξη εξαγωγών σπάνιων γαιών προς τις Ηνωμένες Πολιτείες. Παρά ταύτα, οι αναλυτές εκτιμούν πως η Μαδρίτη δεν θα φέρει θεαματικά αποτελέσματα, αλλά κυρίως νέα παράταση στην προθεσμία που έχει δοθεί στην ByteDance να αποεπενδύσει από τις αμερικανικές δραστηριότητες του TikTok έως τις 17 Σεπτεμβρίου, διαφορετικά κινδυνεύει με απαγόρευση.

Το ζήτημα της δημοφιλούς εφαρμογής εισέρχεται για πρώτη φορά επισήμως στην ατζέντα των διμερών διαπραγματεύσεων, παρέχοντας στην κυβέρνηση Τραμπ πολιτικό έρεισμα να μεταθέσει για αργότερα τις αποφάσεις. Η στάση αυτή, ωστόσο, απειλεί να προκαλέσει αντιδράσεις εντός του Κογκρέσου, όπου βουλευτές και από τα δύο κόμματα εκφράζουν δυσφορία. Ο ίδιος ο πρόεδρος Τραμπ, που πρόσφατα εγκαινίασε προσωπικό λογαριασμό στο TikTok, έχει ήδη εγκρίνει παράταση της επιβολής δασμών 55% σε κινεζικά προϊόντα έως τις 10 Νοεμβρίου, διατηρώντας τη σκληρή γραμμή.

Παράλληλα, το αμερικανικό υπουργείο Οικονομικών δίνει βαρύτητα στο πεδίο της ενέργειας. Ο Σκοτ Μπέσεντ κάλεσε τους εταίρους της G7 να υιοθετήσουν «ουσιαστικούς δασμούς» κατά εισαγωγών από Κίνα και Ινδία, με στόχο να αναγκαστούν οι δύο χώρες να μειώσουν τις αγορές ρωσικού πετρελαίου. Όπως τόνισε, η στρατηγική αυτή αποσκοπεί στο να συρρικνώσει τα έσοδα της Μόσχας και να αυξήσει την πίεση για ειρηνευτική λύση στην Ουκρανία. Ήδη η Ουάσινγκτον έχει επιβάλει επιπλέον 25% δασμό σε ινδικά προϊόντα για τον λόγο αυτό, αλλά δεν έχει κινηθεί με ανάλογο τρόπο έναντι του Πεκίνου.

Από την κινεζική πλευρά, το υπουργείο Εμπορίου αναμένεται να αντιπαραθέσει το επιχείρημα ότι οι Ηνωμένες Πολιτείες κάνουν κατάχρηση των εξαγωγικών ελέγχων και των δασμολογικών περιορισμών, υπονομεύοντας το διεθνές εμπόριο. Οι Κινέζοι αξιωματούχοι δεν δείχνουν διάθεση για εύκολες παραχωρήσεις, ειδικά σε ζητήματα που συνδέονται άμεσα με το οικονομικό τους μοντέλο και την τεχνολογική τους κυριαρχία.

Η επιλογή της Μαδρίτης ως τόπου διεξαγωγής έχει ισχυρό συμβολικό βάρος. Ο Ισπανός υπουργός Εξωτερικών Χοσέ Μανουέλ Άλμπαρες υποδέχθηκε τις δύο αντιπροσωπείες, με την κυβέρνηση να επισημαίνει ότι η φιλοξενία τέτοιων «λεπτών» συνομιλιών ενισχύει τον ρόλο της χώρας ως κόμβου στρατηγικών διαπραγματεύσεων. Η Ισπανία επιδιώκει να βελτιώσει τις σχέσεις της με την Ουάσινγκτον, οι οποίες είχαν επιβαρυνθεί από εντάσεις με την κυβέρνηση Τραμπ, ενώ την ίδια στιγμή προσπαθεί να αποφύγει κατηγορίες για υπερβολική προσέγγιση με την Κίνα.

Για την Ευρώπη συνολικά, η συνάντηση έχει βαρύνουσα σημασία. Οι Βρυξέλλες επιχειρούν να ισορροπήσουν ανάμεσα στη στήριξη των αμερικανικών ανησυχιών για την κινεζική εφαρμογή και στη διατήρηση ισχυρών εμπορικών σχέσεων με το Πεκίνο, που παραμένει κρίσιμος εταίρος για ισχυρές οικονομίες όπως η γερμανική και η γαλλική. Η φιλοξενία τέτοιων συναντήσεων δίνει στην ΕΕ την ευκαιρία να αναβαθμιστεί σε μεσολαβητή και ρυθμιστή των διεθνών εμπορικών και τεχνολογικών ισορροπιών, αξιοποιώντας το θεσμικό της οπλοστάσιο, όπως οι πρόσφατοι κανονισμοί Digital Services Act και Digital Markets Act.

Με τα κρίσιμα ζητήματα των δασμών, του TikTok και του ρωσικού πετρελαίου να κυριαρχούν στο τραπέζι, η Μαδρίτη φιλοξενεί έναν ακόμη δύσκολο γύρο διαπραγματεύσεων. Οι πιθανότητες για άμεσες λύσεις είναι περιορισμένες, ωστόσο η συνάντηση μπορεί να λειτουργήσει ως προπαρασκευαστικό βήμα για μια πιθανή συνάντηση κορυφής Τραμπ – Σι Τζινπίνγκ αργότερα μέσα στο έτος, που θα κρίνει εν πολλοίς την πορεία των σινοαμερικανικών σχέσεων σε εμπορικό και γεωπολιτικό επίπεδο.