Ιράκ: Εξαγωγές πετρελαίου μέσω Συρίας

Το Ιράκ προχωρά σε μια στρατηγική κίνηση διαφοροποίησης των εξαγωγικών του διαύλων, σχεδιάζοντας τη μεταφορά αργού πετρελαίου και νάφθας μέσω λιμανιών της Συρίας. Η απόφαση αυτή έρχεται ως άμεση συνέπεια των σοβαρών διαταραχών που προκάλεσε η πολεμική σύρραξη στη Μέση Ανατολή, η οποία είχε ως αποτέλεσμα το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ, μιας κρίσιμης αρτηρίας για το παγκόσμιο εμπόριο υδρογονανθράκων. Σύμφωνα με πληροφορίες που μεταδίδει το Reuters, η εν λόγω πρωτοβουλία αποσκοπεί στην επέκταση μιας προϋπάρχουσας συμφωνίας, βάσει της οποίας το Ιράκ εξάγει ήδη μαζούτ από το συριακό λιμάνι της Μπανιγιάς, το οποίο βρίσκεται στις ακτές της Μεσογείου.

Το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ είχε δραστικές επιπτώσεις στον δεύτερο μεγαλύτερο παραγωγό του ΟΠΕΚ, περιορίζοντας σημαντικά τις εξαγωγές του από τον Περσικό Κόλπο. Ιρακινοί αξιωματούχοι του πετρελαϊκού κλάδου υπογραμμίζουν ότι τα σχέδια για την αναζήτηση εναλλακτικών οδών δεν είναι προσωρινά. Αντιθέτως, θα συνεχιστούν ακόμη και μετά την ομαλοποίηση της κατάστασης και την επαναλειτουργία των Στενών, στο πλαίσιο μιας μακροπρόθεσμης εθνικής στρατηγικής που έχει εγκριθεί από την κυβέρνηση. Στόχος είναι η μείωση της εξάρτησης της χώρας από έναν και μοναδικό εξαγωγικό διάδρομο, ενισχύοντας την ενεργειακή της ασφάλεια.

Ο εκπρόσωπος του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου, Σαλίμ αλ-Ρικάμπι, επιβεβαίωσε στο Reuters ότι η κυβέρνηση και το υπουργείο αποδίδουν ύψιστη σημασία στη διαφοροποίηση των διαδρομών, ιδίως μέσω του συριακού εδάφους. Μέσω της κρατικής εταιρείας SOMO, συνεχίζονται οι συζητήσεις και η συνεργασία με τη Συρία για την επέκταση των εξαγωγών. Αξίζει να σημειωθεί ότι το Ιράκ εξάγει συνολικά περίπου 3,6 εκατομμύρια βαρέλια πετρελαίου ημερησίως, ενώ πριν από την έναρξη του πολέμου με το Ιράν, περίπου 3,4 εκατομμύρια βαρέλια διακινούνταν καθημερινά μέσω των τερματικών σταθμών της νότιας Βασόρας.

Από τη συριακή πλευρά, ο Μοχάμεντ Αλ-Αχντάμπ, επικεφαλής του γραφείου Τύπου της Συριακής Εταιρείας Πετρελαίου (SPC), δήλωσε ότι οι λειτουργίες εκφόρτωσης συνεχίζονται κανονικά, παρά το επικείμενο άνοιγμα των Στενών. Πριν από τις πολεμικές διαταραχές, το Ιράκ εξήγαγε κυρίως από το λιμάνι του Κορ αλ-Ζουμπάιρ στον Κόλπο. Η σύγκρουση, ωστόσο, το ανάγκασε να αναζητήσει εναλλακτικές λύσεις, καθώς το κλείσιμο του Ορμούζ οδήγησε σε υπερπλήρωση των αποθηκευτικών εγκαταστάσεων.

Η αρχική λύση, που τέθηκε σε εφαρμογή τον Απρίλιο, περιλάμβανε τη μεταφορά εκατομμυρίων βαρελιών ιρακινών καυσίμων με φορτηγά μέσω Συρίας προς το λιμάνι της Μπανιγιάς. Η Συρία, ανταποκρινόμενη στην αυξημένη ζήτηση, σχεδιάζει να ανοίξει δύο επιπλέον χώρους εκφόρτωσης και άλλες εγκαταστάσεις στο Μπανιγιάς εντός μιας εβδομάδας, για τη διακίνηση ιρακινού αργού πετρελαίου και νάφθας. Ο Αχντάμπ ανέφερε ότι το λιμάνι μπορεί πλέον να εκφορτώνει κατά μέσο όρο 900 βυτιοφόρα την ημέρα.

Σύμφωνα με δύο αξιωματούχους του ιρακινού υπουργείου Πετρελαίου, το αργό πετρέλαιο θα μπορούσε να αρχίσει να διακινείται προς τη Συρία σε ποσότητες που φτάνουν περίπου τα 50.000 βαρέλια την ημέρα, μόλις ολοκληρωθούν οι νέες εγκαταστάσεις φόρτωσης. Οι εξαγωγές μέσω βυτιοφόρων αναμένεται να ξεκινήσουν στις αρχές Ιουλίου, ενώ η SOMO πρόκειται να ανοίξει γραφεία στην Μπανιγιάς. Ήδη από τον Απρίλιο, η SOMO είχε αναθέσει συμβάσεις για την προμήθεια περίπου 650.000 μετρικών τόνων μαζούτ ανά μήνα, με μεταφορά οδικώς μέσω Συρίας. Το 2024, το Ιράκ εξήγαγε ρεκόρ 18 εκατομμυρίων τόνων μαζούτ, ενώ τα στοιχεία για το 2025 δείχνουν ότι τα επίπεδα αυτά διατηρούνται.

Ο αναπληρωτής διευθύνων σύμβουλος της SPC, Αχμάντ Κομπάτζι, είχε δηλώσει στο Reuters τον Μάιο ότι η Συρία, παρά την περιορισμένη υποδομή της, αυξάνει σταδιακά τη χωρητικότητά της για την εκφόρτωση και επανεξαγωγή ιρακινών πετρελαϊκών προϊόντων. Υπό την ηγεσία του Αχμέτ αλ-Σαράα, η Συρία επιδιώκει να επανενταχθεί στην περιφερειακή και παγκόσμια οικονομία, μετά από δεκαετίες διακυβέρνησης από την οικογένεια Άσαντ και σχεδόν 14 χρόνια πολέμου που κατέστρεψαν την οικονομία της.