Ιράκ και Τουρκία ανανεώνουν συμφωνία για τον αγωγό Κιρκούκ-Τζεϊχάν

Σε μια κρίσιμη εξέλιξη για τις ενεργειακές ισορροπίες στην ευρύτερη περιοχή, ο Τούρκος υπουργός Ενέργειας, Αλπαρσλάν Μπαϊρακτάρ, προχώρησε σε σημαντικές ανακοινώσεις σχετικά με το μέλλον του στρατηγικής σημασίας αγωγού πετρελαίου Κιρκούκ-Τζεϊχάν. Συγκεκριμένα, ο κ. Μπαϊρακτάρ γνωστοποίησε ότι το Ιράκ εξέφρασε την πρόθεση να μεταφέρει έως και 750.000 βαρέλια πετρελαίου ημερησίως μέσω του συγκεκριμένου αγωγού, στο πλαίσιο μιας νέας συμφωνίας που αποσκοπεί στη διατήρηση της λειτουργίας του για ακόμη ένα έτος. Η Τουρκία, ανταποκρινόμενη στο αίτημα, έχει ήδη δεσμεύσει την απαραίτητη χωρητικότητα για την υλοποίηση αυτού του σχεδιασμού.

Η τρέχουσα διμερής συμφωνία για τον αγωγό, η οποία ρυθμίζει τους όρους λειτουργίας του, εκπνέει εντός του τρέχοντος μηνός. Ωστόσο, οι δύο χώρες κατέληξαν σε μια προκαταρκτική συμφωνία την προηγούμενη εβδομάδα, η οποία προβλέπει την παράταση της λειτουργίας του αγωγού για έναν ακόμη χρόνο. Η επίσημη υπογραφή της σχετικής σύμβασης αναμένεται να πραγματοποιηθεί εντός των επόμενων ημερών, επισφραγίζοντας τη βούληση για συνέχιση της ενεργειακής συνεργασίας. Η σημασία του αγωγού έχει αναζωπυρωθεί το τελευταίο διάστημα, ιδίως μετά το κλείσιμο των Στενών του Ορμούζ από το Ιράν, γεγονός που είχε ως αποτέλεσμα τη διακοπή των θαλάσσιων εξαγωγών πετρελαίου του Ιράκ και την ανάγκη εξεύρεσης εναλλακτικών οδών μεταφοράς.

Υπενθυμίζεται ότι οι εξαγωγές μέσω του αγωγού Κιρκούκ-Τζεϊχάν είχαν διακοπεί το 2023, κατόπιν απόφασης διεθνούς διαιτητικού δικαστηρίου που επιδίκασε αποζημιώσεις εις βάρος της Τουρκίας. Η επανεκκίνηση των ροών πετρελαίου πραγματοποιήθηκε περίπου δυόμισι χρόνια αργότερα, προς το τέλος του προηγούμενου έτους. Παρότι ο αγωγός διαθέτει συνολική δυναμικότητα 1,4 εκατομμυρίων βαρελιών ημερησίως και μετέφερε περίπου 480.000 βαρέλια ημερησίως πριν από τη διακοπή, από την επανεκκίνησή του οι ποσότητες που διακινούνται είναι σημαντικά μειωμένες, φτάνοντας μόλις τα 190.000 βαρέλια ημερησίως, σύμφωνα με στοιχεία της BOTAS.

Ο Τούρκος υπουργός, μιλώντας σε δημοσιογράφους μετά τη συνεδρίαση του υπουργικού συμβουλίου, τόνισε τη δέσμευση της Άγκυρας να υποστηρίξει τις φιλοδοξίες της Βαγδάτης. "Μας είπαν ότι θα χρειάζονταν χωρητικότητα 750.000 βαρελιών. Παρότι σήμερα ρέουν μόνο 180.000-200.000 βαρέλια, εμείς είπαμε ότι αυτό είναι εντάξει – μπορούμε να σας διαθέσουμε χωρητικότητα 750.000 βαρελιών", ανέφερε χαρακτηριστικά.

Σχέδια επέκτασης και περιφερειακή συνεργασία

Πέραν της άμεσης ανανέωσης της συμφωνίας, ο κ. Μπαϊρακτάρ αποκάλυψε τα μακροπρόθεσμα σχέδια της Τουρκίας, τα οποία περιλαμβάνουν την υπογραφή μιας νέας, πιο ολοκληρωμένης συμφωνίας εντός του επόμενου έτους. Βασικός στόχος της Άγκυρας είναι η επέκταση του αγωγού προς νότο, από το Κιρκούκ έως την περιοχή του Περσικού Κόλπου, με παράλληλη αύξηση της μεταφορικής του δυναμικότητας στα 2,5 εκατομμύρια βαρέλια ημερησίως. Στο πλαίσιο αυτό, ο υπουργός άφησε ανοιχτό το ενδεχόμενο συμμετοχής και άλλων χωρών της περιοχής, δηλώνοντας ενδεικτικά: "Αν το Κουβέιτ θέλει να βάλει το πετρέλαιό του σε αυτόν τον αγωγό, ας το κάνει. Αν και άλλες χώρες του Κόλπου επιθυμούν να τον χρησιμοποιήσουν, μπορούν επίσης".

Παράλληλα, ο κ. Μπαϊρακτάρ ανέφερε ότι εξετάζεται η κατασκευή ενός αγωγού φυσικού αερίου παράλληλα με τον πετρελαιαγωγό, ο οποίος θα μπορούσε να μεταφέρει αέριο από το Κατάρ ή άλλες πηγές, ενισχύοντας περαιτέρω τον ρόλο της Τουρκίας ως ενεργειακού κόμβου. Ωστόσο, η διαδικασία δεν είναι απλή, καθώς η διαιτητική αποζημίωση ύψους 1,5 δισεκατομμυρίου δολαρίων που επιβλήθηκε στην Τουρκία αποτελεί αναπόσπαστο μέρος των διαπραγματεύσεων για τη νέα συνολική συμφωνία.

Υπενθυμίζεται ότι τον Φεβρουάριο του 2023, το διεθνές διαιτητικό δικαστήριο έκρινε ότι η Τουρκία παραβίασε τη συμφωνία του 1976, επιτρέποντας εξαγωγές πετρελαίου από την ημιαυτόνομη περιοχή του Κουρδιστάν μεταξύ 2014 και 2018 χωρίς την έγκριση της κεντρικής κυβέρνησης του Ιράκ. Η απόφαση διέταξε την Τουρκία να καταβάλει στο Ιράκ περίπου 2 δισεκατομμύρια δολάρια, ενώ το Ιράκ κλήθηκε να καταβάλει στην Τουρκία περισσότερα από 500 εκατομμύρια δολάρια για υποτιμημένα τέλη μεταφοράς. Ο κ. Μπαϊρακτάρ επιβεβαίωσε ότι οι διαδικασίες σχετικά με την εφαρμογή της απόφασης και τον υπολογισμό των τόκων βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.