Ιράν: Αμετακίνητο στους όρους για τα Στενά του Ορμούζ

Η ιρανική ηγεσία, δια στόματος του υπουργού Εξωτερικών Αμπάς Αραγτσί, επανέλαβε με κατηγορηματικό τρόπο τη θέση της ότι οποιαδήποτε πρόοδος για την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ προϋποθέτει την εκπλήρωση των όρων που έχει θέσει η Τεχεράνη. Η δήλωση αυτή έρχεται ως απάντηση στην απόρριψη από τον Αμερικανό πρόεδρο Ντόναλντ Τραμπ του ιρανικού σχεδίου που είχε υποβληθεί στην Ουάσιγκτον, κλιμακώνοντας την αβεβαιότητα γύρω από τη στρατηγικής σημασίας ναυτιλιακή δίοδο.

Ο επικεφαλής της ιρανικής διπλωματίας, μιλώντας στην κρατική τηλεόραση IRIB, υπογράμμισε ότι «οι όροι μας είναι σαφείς και οποιαδήποτε κίνηση προς τα εμπρός για να ξανανοίξουν τα Στενά του Ορμούζ εξαρτάται από την ικανοποίησή τους. Δεν υπαναχωρούμε από αυτούς». Παράλληλα, διατήρησε ανοιχτό το ενδεχόμενο διαπραγμάτευσης, σημειώνοντας ότι «ουδέποτε κλείσαμε την πόρτα στη διπλωματία ή σε διαπραγματεύσεις, αλλά ταυτόχρονα ουδέποτε αποταχθήκαμε τα δικαιώματά μας».

Υπενθυμίζεται ότι την περασμένη Παρασκευή το Ιράν ανακοίνωσε την υποβολή πρότασης προς τις Ηνωμένες Πολιτείες, σύμφωνα με την οποία το θαλάσσιο πέρασμα θα μπορούσε να ανοίξει εκ νέου εντός επτά ημερών από την αποδοχή της, τονίζοντας ότι «η επιλογή επαφίεται πλέον» στην Ουάσιγκτον. Ο Ιρανός πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν διαβεβαίωσε ότι η πρόταση καταρτίστηκε σε συντονισμό με τον ανώτατο ηγητή Μοτζταμπά Χαμενεΐ, ο οποίος έχει τον τελευταίο λόγο στη διαμόρφωση πολιτικής της Ισλαμικής Δημοκρατίας, και ότι συγκροτήθηκε εξαμελής ομάδα ικανή να λαμβάνει αποφάσεις.

Ωστόσο, ο Αμερικανός πρόεδρος, εξερχόμενος από τον Λευκό Οίκο, δήλωσε στους δημοσιογράφους ότι απορρίπτει την πρόταση, υποστηρίζοντας ότι οι Ιρανοί επιδιώκουν τη συμφωνία «επειδή οδεύουν να χάσουν». Λίγες ώρες νωρίτερα, είχε δημοσιοποιήσει μέσω Truth Social χάρτη στον οποίο τα Στενά του Ορμούζ εμφανίζονταν μετονομασμένα σε «Στενά Τραμπ», κίνηση που προκάλεσε διεθνείς αντιδράσεις.

Από την πλευρά του, ο κ. Αραγτσί ανέφερε ότι «είδαμε την πρώτη αντίδραση του Αμερικανού προέδρου, αλλά ως τώρα δεν μας έχει διαβιβαστεί τίποτα από τον μεσολαβητή», προσθέτοντας ότι «περιμένουμε οι μεσολαβητές να μας ενημερώσουν για τις οριστικές θέσεις και θα πάρουμε απόφαση σε αυτή τη βάση».

Τα Στενά του Ορμούζ, από τα οποία διερχόταν προπολεμικά περίπου το 20% των υδρογονανθράκων που καταναλώνονται σε παγκόσμια κλίμακα, βρίσκονται στο επίκεντρο της σύγκρουσης που ξέσπασε όταν οι ΗΠΑ και το Ισραήλ επιτέθηκαν στην Ισλαμική Δημοκρατία την 28η Φεβρουαρίου. Έκτοτε, το Ιράν διεκδικεί τον πλήρη έλεγχό τους και τα έχει κλείσει de facto, ενώ η Ουάσιγκτον έχει επιβάλει αποκλεισμό στα ιρανικά λιμάνια στον Κόλπο.

Σύμφωνα με ρεπορτάζ της Wall Street Journal, ο Αμερικανός πρόεδρος προβλέπει ότι οι βομβαρδισμοί του στρατού του εναντίον της Ισλαμικής Δημοκρατίας θα ξαναρχίσουν τον επόμενο μήνα, μετά τις βουλευτικές εκλογές των μέσων της δεύτερης θητείας του, στις 3 Νοεμβρίου. Οι ένοπλες δυνάμεις των ΗΠΑ δεν έχουν εξαπολύσει βομβαρδισμούς στο Ιράν από την 1η Σεπτεμβρίου, όταν σειρά πληγμάτων σκότωσε πέντε ανθρώπους και τραυμάτισε δεκάδες άλλους σε γάμο στο νότιο τμήμα της χώρας, παρότι έχουν χτυπηθεί εμπορικά πλοία στα Στενά του Ορμούζ.

Καθώς πλησιάζουν οι εκλογές, κρίσιμες για το κόμμα του, καθώς οι Ρεπουμπλικάνοι διατρέχουν κίνδυνο να απωλέσουν την πλειοψηφία και στα δύο σώματα του ομοσπονδιακού Κογκρέσου, ο ρεπουμπλικάνος αρχηγός του κράτους είναι ολοένα λιγότερο δημοφιλής, λόγω του αυξημένου κόστους ζωής στις ΗΠΑ και ειδικά της ανόδου των τιμών των καυσίμων.

Στο βήμα της Γενικής Συνέλευσης του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη, ο επικεφαλής της σαουδαραβικής διπλωματίας Φάισαλ μπιν Φαρχάν υπενθύμισε ότι «η σταθερότητα σε αυτή την περιοχή ζωτικής σημασίας συνδέεται άμεσα με την παγκόσμια ενεργειακή ασφάλεια». Το βασίλειο, μεγαλύτερος εξαγωγέας αργού στον πλανήτη, ζητεί να προστατευτεί η ελευθερία της ναυσιπλοΐας και καταγγέλλει τις «παραλείψεις» της διεθνούς κοινότητας.

Πριν από την απόρριψη της πρότασης από τον Ντόναλντ Τραμπ, ο υπουργός Εξωτερικών του Ιράν είχε τονίσει ότι τα μέτρα που καλείται να λάβει η κυβέρνηση των ΗΠΑ δεν είναι νέα, αλλά προβλέπονταν ήδη στο μνημόνιο κατανόησης που είχε υπογραφτεί τον Ιούνιο από τους προέδρους των δύο κρατών. Το κείμενο εκείνο θεωρητικά άνοιγε τον δρόμο για τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή, την επαναλειτουργία των Στενών του Ορμούζ και τη θεμελίωση διαπραγματεύσεων για το ευαίσθητο ζήτημα του ιρανικού πυρηνικού προγράμματος. Ωστόσο, καθεμιά πλευρά έδωσε διαφορετική ερμηνεία και η συμφωνία κατέρρευσε.

Το μνημόνιο προέβλεπε τον άμεσο τερματισμό των στρατιωτικών επιχειρήσεων σε όλα τα μέτωπα, συμπεριλαμβανομένου του Λιβάνου, όπου ο στρατός του Ισραήλ έχει εμπλακεί σε πόλεμο με το σιιτικό κίνημα Χεζμπολά. Η Τεχεράνη απαιτεί επιπλέον την αποδέσμευση και διάθεση πόρων της χώρας που έχουν παγώσει στο εξωτερικό, καθώς και την άρση των οικονομικών κυρώσεων, δεδομένου ότι η ιρανική οικονομία δοκιμάζεται από την ιλιγγιώδη αύξηση των τιμών, που πυροδότησε διαδηλώσεις ευρείας κλίμακας τον Ιανουάριο, προτού κατασταλούν βίαια. Η χώρα υφίσταται πάγωμα περιουσιακών στοιχείων στο εξωτερικό από την εποχή της ισλαμικής επανάστασης το 1979.

Κατά τη διάρκεια συνέντευξης στο Γαλλικό Πρακτορείο την Τρίτη, ο εκπρόσωπος των Φρουρών της Επανάστασης, Χουσεΐν Μουχεμπί, ανέφερε ότι ανάμεσα στους ιρανικούς όρους είναι πλέον και ο τερματισμός των εχθροπραξιών στην Υεμένη. Η τελευταία έχει μετατραπεί στο νέο μέτωπο της σύγκρουσης στην περιοχή, μετά την επανέναρξη τον Ιούλιο, έπειτα από χρόνια συγκριτικής ηρεμίας, των εχθροπραξιών ανάμεσα στο υεμενίτικο κίνημα ανταρτών Ανσαραλά – γνωστό και ως Χούθι – που πρόσκειται στο Ιράν, από τη μια, και στη διεθνώς αναγνωρισμένη κυβέρνηση και τον κύριο υποστηρικτή της, το Ριάντ, από την άλλη. Το κίνημα εξαπέλυσε τον Σεπτέμβριο έφοδο και, έπειτα από πολύνεκρες μάχες, εδραίωσε τον έλεγχό του στο στενό Μπαμπ ελ Μάντεμπ, άλλο πέρασμα στρατηγικής σημασίας που συνδέει την Ευρώπη με την Ασία μέσω της Ερυθράς Θάλασσας και της Διώρυγας του Σουέζ.