Ιράν: Ανοιχτό στον διάλογο με ΗΠΑ λέει ο Πεζεσκιάν

Ο πρόεδρος του Ιράν, Μασούντ Πεζεσκιάν, διαμήνυσε σήμερα ότι η Τεχεράνη δεν πρόκειται να αποφύγει ποτέ τον διάλογο με τις Ηνωμένες Πολιτείες, την ώρα που η ιρανική ηγεσία βρίσκεται σε διαδικασία αξιολόγησης της αμερικανικής απάντησης στην τελευταία πρόταση για ανασύσταση της κατάπαυσης του πυρός στον Κόλπο. Η δήλωση του Ιρανού προέδρου, όπως μεταδόθηκε από το ημιεπίσημο πρακτορείο ειδήσεων Tasnim, αποτυπώνει τη διπλή στρατηγική της Τεχεράνης: τη διατήρηση ανοιχτού διαύλου επικοινωνίας με την Ουάσινγκτον, παράλληλα με την προετοιμασία για ένα ενδεχόμενο στρατιωτικής κλιμάκωσης.

«Δεν αποφύγαμε ποτέ από τις συνομιλίες, και ποτέ δεν θα τις αποφύγουμε, αν και οι Ηνωμένες Πολιτείες έχουν στοχοθετήσει τη χώρα μας τρεις φορές παρότι έχουν υπογράψει συμφωνία», ανέφερε χαρακτηριστικά ο Πεζεσκιάν, υπογραμμίζοντας την αντιφατική στάση της Ουάσινγκτον, η οποία, όπως υποστηρίζει, έχει παραβιάσει διεθνείς δεσμεύσεις.

Την ίδια στιγμή, σύμφωνα με πηγές που επικαλείται το Reuters, το Ιράν προετοιμάζει μια ευρύτερη και πιο δυναμική απάντηση σε περίπτωση που οι ΗΠΑ επαναλάβουν μεγάλης κλίμακας στρατιωτικές επιθέσεις. Ο σχεδιασμός αυτός αντανακλά την πεποίθηση της ιρανικής ηγεσίας ότι οποιαδήποτε επανάληψη της αμερικανικής εκστρατείας θα πρέπει να αντιμετωπιστεί με ισχυρότερη αντίδραση από προηγουμένως, ακόμη και αν η Τεχεράνη επιδιώκει να αποτρέψει την κλιμάκωση μέσω της διπλωματικής οδού. Παράλληλα, Ιρανοί αξιωματούχοι, σε ιδιωτικές συνομιλίες, εκφράζουν αμφιβολίες για την πιθανότητα επιτυχίας της διπλωματικής ώθησης.

Ανώτεροι διοικητές επανεξετάζουν σχέδια για τη διεύρυνση των πιθανών στόχων, πέραν των στοιχείων που συνδέονται με τις ΗΠΑ σε χώρες που υποστηρίζουν τις στρατιωτικές επιχειρήσεις, και ενδεχομένως σε τοποθεσίες εκτός Μέσης Ανατολής. Οι πληροφορίες αυτές βασίζονται σε δηλώσεις τριών ανώτερων Ιρανών αξιωματούχων και ενός προσώπου που γνωρίζει τις συζητήσεις. Μετά την επιστροφή του προέδρου Πεζεσκιάν από τη Νέα Υόρκη την περασμένη εβδομάδα, οι διοικητές και οι ανώτεροι αξιωματούχοι εστιάζουν στην έκταση και στον χρόνο της απάντησης, σε περίπτωση νέου αμερικανικού πλήγματος. Παρότι δεν έχει ληφθεί τελική απόφαση, ο σχεδιασμός έχει ενταθεί, καθώς καμία πλευρά δεν δείχνει διάθεση για συμβιβασμό.

Ο Χαμιντρεζά Αζίζι, ανώτερος Ιρανός αναλυτής στο International Crisis Group, επεσήμανε ότι η Τεχεράνη δεν είναι ακόμη βέβαιη αν ο πρόεδρος Ντόναλντ Τραμπ θα ξεκινήσει άλλη μία μεγάλη εκστρατεία ή αν θα επιλέξει πιο περιορισμένες επιθέσεις, όπως πλήγματα σε πυρηνικές εγκαταστάσεις. «Όμως οι Ιρανοί φαίνονται αποφασισμένοι να μην απαντήσουν συμβολικά με μία συμβολική κίνηση και αντ’ αυτού να κλιμακώσουν με την ελπίδα της επαναφοράς της αποτροπής», δήλωσε ο Αζίζι.

Η Τεχεράνη σταθμίζει επίσης τους πολιτικούς κινδύνους για τον Τραμπ σε περίπτωση παρατεταμένης σύγκρουσης. Οι δημοσκοπήσεις δείχνουν ότι ο πόλεμος δεν είναι καθόλου δημοφιλής στους Αμερικανούς, ενώ οι υψηλότερες τιμές των καυσίμων εξακολουθούν να προκαλούν ανησυχία ενόψει των ενδιάμεσων εκλογών. Δύο από τους αξιωματούχους δήλωσαν ότι η Τεχεράνη έδωσε οδηγίες σε συμμαχικές οργανώσεις στον Λίβανο, στην Υεμένη και στο Ιράκ να είναι έτοιμες να υποστηρίξουν το Ιράν σε περίπτωση νέας μεγάλης κλίμακας επίθεσης των ΗΠΑ. Η οδηγία, όπως είπαν, είναι να ετοιμαστούν για μια συντονισμένη απάντηση που θα εκτείνεται «από το Στενό του Ορμούζ μέχρι συμφέροντα των ΗΠΑ στην περιοχή και εκτός της Μέσης Ανατολής».

Το υπουργείο Εξωτερικών του Ιράν δεν απάντησε μέχρι στιγμής σε αίτημα του Reuters για σχόλια. Ωστόσο, η Τεχεράνη διατηρεί ανοικτό έναν δίαυλο για διαπραγματεύσεις, ακόμη κι αν ετοιμάζεται για ευρύτερο πόλεμο. Πίσω από τους υπολογισμούς του Ιράν υπάρχει μια δεύτερη ανησυχία: αν η οικονομία του μπορεί να αντέξει μια παρατεταμένη αντιπαράθεση υπό τον αποκλεισμό των ΗΠΑ, ο οποίος έχει αποκόψει τις εξαγωγές πετρελαίου, μια κρίσιμη πηγή εισοδήματος. Χρόνια κυρώσεων και αυξανόμενη οικονομική δυσπραγία ασκούν ήδη όλο και περισσότερη πίεση στους πολίτες του Ιράν.

Στη Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ στη Νέα Υόρκη την περασμένη εβδομάδα, η Τεχεράνη υπέβαλε πρόταση στην Ουάσινγκτον μέσω μεσολαβητών του Κατάρ, η οποία, αν γινόταν αποδεκτή, θα μπορούσε να ξανανοίξει το Στενό του Ορμούζ και να σταματήσει τις εχθροπραξίες εντός επτά ημερών. Οι ιρανικές αρχές αναφέρουν ότι η πρόταση καλεί για τερματισμό των εχθροπραξιών, άρση του αποκλεισμού ιρανικών λιμανιών από τις ΗΠΑ, αποδέσμευση τουλάχιστον 12 δισεκατομμυρίων δολαρίων παγωμένων ιρανικών περιουσιακών στοιχείων και εξαίρεση από πετρελαϊκές κυρώσεις. Ο Τραμπ δήλωσε το Σάββατο ότι απέρριψε την πρόταση. Ιρανικά κρατικά ΜΜΕ μετέδωσαν, ωστόσο, ότι η απάντηση των ΗΠΑ διαβιβάστηκε στην Τεχεράνη μέσω του Κατάρ προχθές, Τρίτη, και είναι τώρα υπό εξέταση.

Ιρανικές πηγές δήλωσαν ότι η Ουάσινγκτον επιθυμεί το αμφιλεγόμενο πυρηνικό πρόγραμμα του Ιράν να περιληφθεί στις διαπραγματεύσεις, όμως η Τεχεράνη επιμένει ότι οι συνομιλίες για το πυρηνικό της πρόγραμμα μπορούν να αρχίσουν μόνο μετά την εκπλήρωση των επτά όρων της, όχι πριν. «Ακόμη κι αν το Ιράν δεν απορρίψει ευθέως την απάντηση των ΗΠΑ και οι έμμεσες συνομιλίες συνεχιστούν, δεν είναι πολύ πιθανό οι δύο πλευρές να καταλήξουν σε συμφωνία», δήλωσε ένας από τους αξιωματούχους.

Γνώστης των συζητήσεων που πρόσκειται στη διαδικασία λήψης αποφάσεων είπε ότι ο συνδυασμός στρατιωτικής πίεσης και οικονομικών περιορισμών γίνεται όλο και πιο δύσκολο να αντιμετωπιστεί από τους θρησκευτικούς ηγέτες του Ιράν. Η πίεση αυτή προκαλεί επίσης ανησυχίες εντός της ηγεσίας για τη σταθερότητα στο εσωτερικό της χώρας. Πρώην ανώτερος μεταρρυθμιστής Ιρανός αξιωματούχος δήλωσε ότι η ηγεσία φοβάται μια επανάληψη των διαδηλώσεων σε όλη τη χώρα που ξέσπασαν τον Ιανουάριο, όταν οι επιδεινούμενες οικονομικές συνθήκες προκάλεσαν αναταραχή σε όλη τη χώρα. Οι αρχές κατέστειλαν τελικά τις διαδηλώσεις, σκοτώνοντας χιλιάδες διαδηλωτές. «Η αντιμετώπιση της αναταραχής στο εσωτερικό --ενώ το σύστημα τελεί υπό την πίεση και τις βόμβες των ΗΠΑ-- θα μπορούσε να αποτελέσει μια πολύ ισχυρή πρόκληση στη νομιμότητα του κυβερνώντος κατεστημένου», είπε.