Ιράν: Αντιπρόταση για τα Στενά του Ορμούζ

Σε μια κρίσιμη εξέλιξη για τη ναυσιπλοΐα και το παγκόσμιο εμπόριο, το Ιράν κατέθεσε επίσημη αντιπρόταση στο Ομάν σχετικά με το καθεστώς λειτουργίας των Στενών του Ορμούζ. Σύμφωνα με δηλώσεις του υφυπουργού Εξωτερικών της χώρας, Καζέμ Γαριμπαμπαντί, στην κρατική τηλεόραση, η νέα πρόταση προβλέπει μια προσωρινή διευθέτηση. Βάσει αυτής, η κυκλοφορία των πλοίων προς μία κατεύθυνση θα διέρχεται αποκλειστικά από τα ιρανικά χωρικά ύδατα, ενώ ένα τμήμα της αντίθετης διαδρομής θα παραμείνει επίσης υπό τον έλεγχο της Τεχεράνης. Το υπόλοιπο τμήμα της διαδρομής θα τεθεί υπό τη διαχείριση της Μουσκάτ.

Ο Ιρανός αξιωματούχος ξεκαθάρισε ότι η Τεχεράνη απέρριψε κατηγορηματικά την αρχική πρόταση του Ομάν, η οποία προέβλεπε ισότιμη κατανομή των διαδρόμων διέλευσης μεταξύ των δύο χωρών. Η αιτιολόγηση της απόρριψης βασίστηκε στο γεγονός ότι μια τέτοια ρύθμιση δεν αντιμετωπίζει επαρκώς τις ανησυχίες του Ιράν για την εθνική του ασφάλεια, ειδικά σε μια περίοδο όπου η περιφερειακή σταθερότητα δεν έχει αποκατασταθεί σε μακροχρόνια βάση. Ο Γαριμπαμπαντί υπογράμμισε με έμφαση ότι τα Στενά του Ορμούζ θα παραμείνουν κλειστά εάν το Ομάν δεν αποδεχθεί την ιρανική πρόταση, υπενθυμίζοντας παράλληλα ότι το Ιράν ουδέποτε έχει αναγνωρίσει την ύπαρξη του λεγόμενου "νότιου διαδρόμου" που διέρχεται κατά μήκος των ακτών του Ομάν.

Το διακύβευμα της διαχείρισης και η αμερικανική στάση

Η Τεχεράνη έχει καταστήσει σαφές ότι επιδιώκει την από κοινού διαχείριση του στρατηγικής σημασίας θαλάσσιου περάσματος με το Ομάν, το οποίο ελέγχει την απέναντι ακτή. Στο πλαίσιο αυτό, το Ιράν προτίθεται να επιβάλει τέλη υπηρεσιών σε όλα τα εμπορικά πλοία που διέρχονται από τα Στενά. Από την άλλη πλευρά, οι Ηνωμένες Πολιτείες πιέζουν για την επιστροφή στο προηγούμενο καθεστώς ελεύθερης διέλευσης, το οποίο ίσχυε πριν από την έναρξη των εχθροπραξιών, θεωρώντας παράνομη οποιαδήποτε απαίτηση για καταβολή τελών.

Νωρίτερα, το Ομάν είχε παρουσιάσει ένα δικό του ολοκληρωμένο σχέδιο, το οποίο υποστηρίζεται από άλλες χώρες του Κόλπου. Η συγκεκριμένη πρόταση περιλάμβανε την καταβολή τελών σε "εθελοντική βάση" από τα διερχόμενα πλοία, με στόχο να αποτελέσει τη βάση για τον τερματισμό της διακοπής του εμπορίου, που προκλήθηκε από τον αμερικανοϊσραηλινό πόλεμο εναντίον του Ιράν. Σύμφωνα με το σχέδιο του Ομάν, το Ιράν δεν θα ασκούσε τον αποκλειστικό έλεγχο στον ζωτικής σημασίας θαλάσσιο διάδρομο.

Το μοντέλο των Στενών της Μαλάκκα

Η πρόταση της Μουσκάτ βασίζεται στο σύστημα που εφαρμόζεται σήμερα στα Στενά της Μαλάκκα. Εκεί, οι όμορες χώρες, δηλαδή η Ινδονησία, η Μαλαισία και η Σιγκαπούρη, ζητούν από τους χρήστες του διαύλου να συνεισφέρουν σε εθελοντική βάση για τη χρηματοδότηση της ναυσιπλοΐας, την προστασία του περιβάλλοντος και τις επιχειρήσεις έρευνας και διάσωσης. Η εξέλιξη των διαπραγματεύσεων αναμένεται να καθορίσει το μέλλον της ενεργειακής ασφάλειας και του παγκόσμιου εμπορίου, καθώς από τα Στενά του Ορμούζ διέρχεται περίπου το 20% της παγκόσμιας παραγωγής πετρελαίου.