Ιράν: Προετοιμασία για πόλεμο μετά τη λήξη των 60 ημερών

Η άπρακτη λήξη της προθεσμίας των εξήντα ημερών, που είχε τεθεί ως όριο για την επίτευξη μιας διπλωματικής διευθέτησης μεταξύ Ουάσινγκτον και Τεχεράνης, δεν οδήγησε σε αποκλιμάκωση. Αντιθέτως, οι εξελίξεις που έπονται της κατάρρευσης του διαπραγματευτικού πλαισίου καταδεικνύουν μια στρατηγική επιλογή του Ιράν να μετατρέψει την περίοδο των συνομιλιών σε ευκαιρία στρατιωτικής θωράκισης.

Σύμφωνα με αποκλειστικές πληροφορίες που δημοσιεύει η αμερικανική εφημερίδα Wall Street Journal, το χρονικό διάστημα των διαπραγματεύσεων αξιοποιήθηκε συστηματικά από το καθεστώς της Τεχεράνης για την ενίσχυση των επιθετικών του δυνατοτήτων. Η έρευνα του δημοσιεύματος, η οποία βασίζεται σε μαρτυρίες Ιρανών και Αράβων αξιωματούχων, αποκαλύπτει ένα σκηνικό εντατικής προετοιμασίας για μια ενδεχόμενη πολεμική αναμέτρηση μεγαλύτερης έκτασης.

Η στρατιωτική ηγεσία της χώρας, υπό την καθοδήγηση των Φρουρών της Επανάστασης, φέρεται να έχει δρομολογήσει ένα ευρύ πρόγραμμα ενίσχυσης του οπλοστασίου της. Η παραγωγική διαδικασία πυραύλων και μη επανδρωμένων αεροσκαφών έχει εντατικοποιηθεί, ενώ παράλληλα έχει αναδιοργανωθεί πλήρως η αλυσίδα διοίκησης των ενόπλων δυνάμεων. Σε κομβικές θέσεις του στρατιωτικού και επιχειρησιακού μηχανισμού έχουν τοποθετηθεί πρόσωπα με αποδεδειγμένη πολεμική εμπειρία, γεγονός που υποδηλώνει τη μετάβαση από μια περίοδο διαπραγμάτευσης σε μια φάση επιχειρησιακής ετοιμότητας.

Η διεύρυνση του μετώπου και ο συντονισμός των συμμάχων

Η στρατηγική της Τεχεράνης δεν περιορίζεται στα εθνικά σύνορα. Το δημοσίευμα της WSJ υπογραμμίζει την εντατικοποίηση του συντονισμού με τις ένοπλες οργανώσεις που υποστηρίζονται από το Ιράν σε ολόκληρη τη Μέση Ανατολή. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις ομάδες που δραστηριοποιούνται στην Υεμένη, το Ιράκ και τον Λίβανο, οι οποίες φέρονται να έχουν λάβει σαφείς εντολές για την προετοιμασία επιθέσεων μεγαλύτερης κλίμακας.

Το επιχειρησιακό πεδίο που προετοιμάζεται εκτείνεται από τα στρατηγικής σημασίας Στενά του Ορμούζ έως την Ερυθρά Θάλασσα. Η διεύρυνση αυτή του γεωγραφικού εύρους της αντιπαράθεσης έχει προκαλέσει έντονη ανησυχία στις χώρες του Κόλπου, οι οποίες βλέπουν τον κίνδυνο να διαταραχθούν οι διεθνείς ενεργειακές μεταφορές να αυξάνεται κατακόρυφα. Η προοπτική μιας ναυτικής κρίσης στην περιοχή αποτελεί πλέον έναν από τους βασικούς παράγοντες αστάθειας για την παγκόσμια αγορά πετρελαίου.

Η σκιά του Χαμενεΐ και η εσωτερική ισορροπία

Στο εσωτερικό πολιτικό σκηνικό, ο Μοτζτάμπα Χαμενεΐ αναδεικνύεται σε κεντρικό διαμορφωτή της νέας στρατηγικής. Η επιρροή του επεκτείνεται πλέον και στους μηχανισμούς ασφαλείας, όπου έχουν πραγματοποιηθεί σημαντικές αλλαγές στην ηγεσία. Η νέα κατεύθυνση δίνει προτεραιότητα τόσο στην καταστολή πιθανών εσωτερικών αντιδράσεων όσο και στην προετοιμασία για πιο επιθετικές επιχειρήσεις στο εξωτερικό.

Η στάση αυτή έρχεται σε ευθεία αντίθεση με τις πιο μετριοπαθείς φωνές εντός του ιρανικού κατεστημένου. Οι εν λόγω κύκλοι προειδοποιούν ότι η παρατεταμένη εμπλοκή σε συγκρούσεις, σε συνδυασμό με τις διεθνείς κυρώσεις, επιδεινώνουν δραματικά την ήδη επιβαρυμένη οικονομική κατάσταση της χώρας. Η πίεση στην καθημερινότητα των πολιτών και η φθορά της οικονομίας αποτελούν παράγοντες που εντείνουν την εσωτερική πόλωση.

Το αποτέλεσμα είναι η διαμόρφωση ενός ιδιαίτερα εύθραυστου γεωπολιτικού σκηνικού. Από τη μία πλευρά, η Ουάσινγκτον επιλέγει να ασκήσει πίεση μέσω της οικονομικής οδού και των κυρώσεων, επιδιώκοντας να κάμψει την αντίσταση της Τεχεράνης. Από την άλλη, το Ιράν δείχνει αποφασισμένο να αντέξει μια μακρά περίοδο αντιπαράθεσης, έχοντας ήδη προετοιμάσει το έδαφος για ένα σενάριο σύγκρουσης.

Η κατάσταση γύρω από τα Στενά του Ορμούζ παραμένει το επίκεντρο του ενδιαφέροντος, καθώς οποιαδήποτε διατάραξη της ναυσιπλοΐας θα είχε άμεσο αντίκτυπο στις παγκόσμιες ενεργειακές ροές. Με τις δύο πλευρές να τηρούν ακραία δύσπιστη στάση απέναντι στις προθέσεις της άλλης, οι προοπτικές για την επίτευξη μιας σταθερής και βιώσιμης συμφωνίας παραμένουν εξαιρετικά περιορισμένες. Ο κίνδυνος μιας νέας, απρόβλεπτης κλιμάκωσης εξακολουθεί να αιωρείται ως η πιο πιθανή εξέλιξη στο άμεσο μέλλον.