Ιρανικό πετρέλαιο ξανά στις αγορές

Τις πρώτες εξαγωγές πετρελαίου έπειτα από σχεδόν δύο μήνες πραγματοποίησε η Τεχεράνη, λίγες ώρες πριν από την αναμενόμενη υπογραφή της συμφωνίας-πλαισίου μεταξύ ΗΠΑ και Ιράν στην Ελβετία, με στόχο τον τερματισμό του πολέμου στη Μέση Ανατολή. Η κίνηση αυτή καταγράφεται σε μια εξαιρετικά κρίσιμη συγκυρία, καθώς η επιστροφή ιρανικού αργού στις διεθνείς αγορές μπορεί να επηρεάσει άμεσα τις ενεργειακές ισορροπίες.

Σύμφωνα με την εξειδικευμένη υπηρεσία παρακολούθησης θαλάσσιων μεταφορών TankerTrackers, τουλάχιστον δύο ιρανικά υπερδεξαμενόπλοια, τα Diona και Hero2 της National Iranian Tanker Company, απέπλευσαν μεταφέροντας συνολικά περίπου 3,8 εκατομμύρια βαρέλια ιρανικού αργού. Τα πλοία φέρονται να εξήλθαν από την περίμετρο του αμερικανικού ναυτικού αποκλεισμού, σηματοδοτώντας την πρώτη καταγεγραμμένη επανεκκίνηση εξαγωγών μετά από δίμηνη διακοπή.

Η ίδια πηγή ανέφερε στη συνέχεια και τη διέλευση τρίτου δεξαμενόπλοιου, το οποίο φέρεται να μετέφερε ακόμη ένα εκατομμύριο βαρέλια πετρελαίου. Η εξέλιξη αποκτά ιδιαίτερο βάρος, καθώς έρχεται την ώρα που Ουάσιγκτον και Τεχεράνη εμφανίζονται να βρίσκονται πιο κοντά από ποτέ σε ένα πλαίσιο συμφωνίας, το οποίο μπορεί να ανοίξει τον δρόμο για σταδιακή χαλάρωση των περιορισμών στην ιρανική οικονομία.

Οι υπογραφές στο Μπούργκενστοκ

Το διπλωματικό ενδιαφέρον μεταφέρεται πλέον στο απομονωμένο θέρετρο του Μπούργκενστοκ, στις όχθες της λίμνης της Λουκέρνης, όπου αναμένεται να υπογραφεί το Μνημόνιο Κατανόησης μεταξύ Ηνωμένων Πολιτειών και Ιράν. Παρά τη σημασία της διαδικασίας, το πλήρες περιεχόμενο της συμφωνίας δεν έχει δημοσιοποιηθεί, γεγονός που προκαλεί συζητήσεις τόσο στην Ουάσιγκτον όσο και μεταξύ συμμάχων των ΗΠΑ.

Στην τελετή αναμένεται να παραστούν ο πρόεδρος του ιρανικού κοινοβουλίου και επικεφαλής της διαπραγματευτικής ομάδας, Μοχαμάντ Μπαγέρ Γκαλιμπάφ, καθώς και ο αντιπρόεδρος των ΗΠΑ Τζέι Ντι Βανς. Ανοιχτό παραμένει το ενδεχόμενο να δώσει το «παρών» και ο ίδιος ο Ντόναλντ Τραμπ, σε μια κίνηση που θα προσδώσει ακόμη μεγαλύτερο πολιτικό βάρος στην υπογραφή.

Σύμφωνα με πληροφορίες που κυκλοφορούν σε διπλωματικούς κύκλους, μετά την υπογραφή του μνημονίου θα ανοίξει μια κρίσιμη περίοδος περίπου 60 ημερών. Σε αυτό το διάστημα, οι δύο πλευρές θα επιχειρήσουν να μετατρέψουν το πλαίσιο κατανόησης σε οριστική συμφωνία, με συγκεκριμένες δεσμεύσεις και μηχανισμούς εφαρμογής.

Για το Ιράν, το βασικό διακύβευμα είναι η οικονομική ανάσα μέσω της μερικής χαλάρωσης των κυρώσεων και της επανεκκίνησης των εξαγωγών πετρελαίου. Για τις Ηνωμένες Πολιτείες, το κρίσιμο ζητούμενο είναι να εξασφαλιστούν δεσμεύσεις για το πυρηνικό πρόγραμμα της Τεχεράνης και να αποτραπεί η απόκτηση πυρηνικών όπλων από το ιρανικό καθεστώς.

Ανησυχία στο Ισραήλ για τα οικονομικά οφέλη της Τεχεράνης

Οι εξελίξεις παρακολουθούνται με έντονη ανησυχία στο Ισραήλ. Κυβερνητικοί και στρατιωτικοί κύκλοι εκτιμούν ότι η Τεχεράνη μπορεί να αποκομίσει άμεσα οικονομικά οφέλη από την επανεκκίνηση των πετρελαϊκών ροών, πριν ακόμη ολοκληρωθεί μια συνολική και δεσμευτική συμφωνία με την Ουάσιγκτον.

Σύμφωνα με τις ίδιες εκτιμήσεις, η ιρανική ηγεσία ενδιαφέρεται πρωτίστως για τη μείωση της οικονομικής πίεσης, την αποκατάσταση των εμπορικών διαύλων και την ενίσχυση των κρατικών εσόδων. Στο Ισραήλ παραμένουν επιφυλακτικοί για το κατά πόσο η Τεχεράνη προτίθεται να προχωρήσει σε πραγματικές παραχωρήσεις σε σχέση με το πυρηνικό της πρόγραμμα.

Ο Ντόναλντ Τραμπ εμφανίζεται βέβαιος ότι η συμφωνία μπορεί να αποτρέψει το Ιράν από την απόκτηση πυρηνικών όπλων. Από την πλευρά της Τεχεράνης, ο πρόεδρος Μασούντ Πεζεσκιάν παρουσιάζει τη διαδικασία ως σημαντική διπλωματική επιτυχία, με άμεσο οικονομικό και γεωπολιτικό αποτύπωμα.

Η επανεμφάνιση του ιρανικού πετρελαίου στις διεθνείς αγορές, πριν ακόμη μπουν οι τελικές υπογραφές, δείχνει ότι οι εξελίξεις στη Μέση Ανατολή εισέρχονται σε νέα φάση. Το επόμενο δίμηνο αναμένεται καθοριστικό για την πορεία της συμφωνίας, τις ενεργειακές αγορές και τις ισορροπίες ανάμεσα σε ΗΠΑ, Ιράν και Ισραήλ.