Ισλανδία: Νομοσχέδιο για οριστική απαγόρευση φαλαινοθηρίας

Η ισλανδική κυβέρνηση ετοιμάζεται να προχωρήσει σε μια ιστορική νομοθετική πρωτοβουλία που αναμένεται να αλλάξει ριζικά το τοπίο της παγκόσμιας φαλαινοθηρίας. Σύμφωνα με επίσημη ανακοίνωση που αναρτήθηκε στην κυβερνητική ιστοσελίδα αργά το βράδυ της Τετάρτης, το νομοσχέδιο που θα κατατεθεί τον επόμενο Φεβρουάριο προβλέπει την πλήρη και οριστική απαγόρευση της εμπορικής φαλαινοθηρίας στα χωρικά ύδατα της χώρας. Η κίνηση αυτή, εφόσον υλοποιηθεί, θα αφήσει τη Νορβηγία και την Ιαπωνία ως τις μοναδικές χώρες παγκοσμίως που συνεχίζουν να ασκούν το αμφιλεγόμενο αυτό κυνήγι για εμπορικούς σκοπούς, σηματοδοτώντας μια σημαντική στροφή στην περιβαλλοντική πολιτική της Ισλανδίας.

Η κυβέρνηση, η οποία διαθέτει άνετη πλειοψηφία στο κοινοβούλιο, χαρακτηρίζει το νομοσχέδιο ως «τη μόνιμη απαγόρευση της φαλαινοθηρίας», υπογραμμίζοντας τη δέσμευσή της για την προστασία των θαλάσσιων θηλαστικών. Η απόφαση αυτή έρχεται σε μια περίοδο κατά την οποία η παγκόσμια κοινότητα πιέζει ολοένα και περισσότερο για τον τερματισμό της εκμετάλλευσης των φαλαινών, με τις οργανώσεις προστασίας των ζώων να χαιρετίζουν την εξέλιξη ως μια νίκη για τη βιοποικιλότητα.

Κατά την τρέχουσα περίοδο φαλαινοθηρίας, η οποία εκτείνεται από τον Ιούνιο έως τα τέλη Σεπτεμβρίου, μέχρι χθες είχαν θανατωθεί 80 πτεροφάλαινες, σύμφωνα με στοιχεία της παγκόσμιας οργάνωσης για την προστασία και τα δικαιώματα των ζώων Humane World for Animals, η οποία παρακολουθεί στενά τη δραστηριότητα. Η εθνική ποσόστωση για φέτος επέτρεπε τη θανάτωση έως και 150 πτεροφαλαινών, γεγονός που καταδεικνύει την κλίμακα της εκμετάλλευσης που επιχειρείται να αναχαιτιστεί.

Η Γουέντι Χίγκινς, εκπρόσωπος της οργάνωσης, δήλωσε ότι «υπάρχει αρκετή στήριξη από το κοινό και τους πολιτικούς για αυτό το νομοσχέδιο που στοχεύει στην απαγόρευση της φαλαινοθηρίας για εμπορικούς σκοπούς και ηθικοί, κτηνιατρικοί, νομικοί και λόγοι προστασίας να ευελπιστούμε ότι θα επιτύχει». Η τοποθέτηση αυτή αναδεικνύει τη διεπιστημονική τεκμηρίωση πίσω από την πρωτοβουλία, η οποία συνδυάζει ηθικά επιχειρήματα με επιστημονικά δεδομένα για την ευζωία των ζώων.

Οι πτεροφάλαινες, που αποτελούν τον κύριο στόχο της ισλανδικής βιομηχανίας φαλαινοθηρίας, χαρακτηρίζονται ως ευάλωτες από τη Διεθνή Ένωση για την Προστασία της Φύσης (IUCN), γεγονός που καθιστά την προστασία τους ακόμη πιο επιτακτική. Το 2024, η μεταβατική κυβέρνηση της Ισλανδίας είχε χορηγήσει πενταετή άδεια στη μοναδική εναπομείνασα εταιρεία φαλαινοθηρίας, μια απόφαση που τώρα φαίνεται να ανατρέπεται υπέρ της διατήρησης του θαλάσσιου οικοσυστήματος.

Τα τελευταία χρόνια, μόνο η Ισλανδία, η Νορβηγία και η Ιαπωνία έχουν πραγματοποιήσει φαλαινοθηρία για εμπορικούς σκοπούς, σύμφωνα με τον κατάλογο της Διεθνούς Επιτροπής Φαλαινοθηρίας. Η Νορβηγία επανεκκίνησε τη δραστηριότητα το 1993, ενώ η Ισλανδία ακολούθησε το 2006, αγνοώντας το διεθνές μορατόριουμ που τέθηκε σε ισχύ το 1986 για την προστασία των πληθυσμών των φαλαινών. Η Ιαπωνία, από την πλευρά της, αποχώρησε από τη Διεθνή Επιτροπή Φαλαινοθηρίας το 2019 και ξεκίνησε εκ νέου τη φαλαινοθηρία στα χωρικά της ύδατα και στην αποκλειστική οικονομική της ζώνη, προκαλώντας διεθνείς αντιδράσεις.

Αξίζει να σημειωθεί ότι το μορατόριουμ επιτρέπει σε αυτόχθονες λαούς σε συγκεκριμένες περιοχές του κόσμου, όπως η Γροιλανδία και η Αλάσκα, να αλιεύουν φάλαινες, καθώς τα προϊόντα τους διαδραματίζουν ζωτικό ρόλο στη διατροφή και τον πολιτισμό τους. Η εξαίρεση αυτή αναγνωρίζει τις παραδοσιακές πρακτικές και τα δικαιώματα των αυτοχθόνων κοινοτήτων, ενώ παράλληλα διατηρεί τη γενική απαγόρευση για εμπορικούς σκοπούς.

Η επικείμενη νομοθετική ρύθμιση στην Ισλανδία ενδέχεται να αποτελέσει καταλύτη για περαιτέρω διεθνείς πιέσεις προς τις υπόλοιπες χώρες που συνεχίζουν τη φαλαινοθηρία, ενισχύοντας τις προσπάθειες για την προστασία των ευάλωτων πληθυσμών φαλαινών και την προώθηση βιώσιμων πρακτικών στους ωκεανούς.