Τραγωδία στην Ισπανία: Η κυβέρνηση δείχνει ελεγκτή, τα συνδικάτα καταγγέλλουν το σύστημα

Η σύγκρουση τρένων στην επαρχία του Τολέδο, με απολογισμό 69 νεκρούς, φέρνει στο προσκήνιο σοβαρά ερωτήματα για την ασφάλεια των ισπανικών σιδηροδρόμων. Το δεύτερο μεγάλο δυστύχημα της χρονιάς επαναφέρει τη συζήτηση για τις τεχνικές αστοχίες και τις συνθήκες λειτουργίας ενός δικτύου υψηλής ταχύτητας που επί χρόνια παρουσιαζόταν ως πρότυπο.

Η ισπανική κυβέρνηση στρέφει το βάρος της ευθύνης στην απόφαση ενός ελεγκτή κυκλοφορίας. Τα σιδηροδρομικά συνδικάτα καταγγέλλουν ότι αυτή η προσέγγιση παραμερίζει τις ελλείψεις προσωπικού, την εργασιακή πίεση και τις επαναλαμβανόμενες βλάβες στα συστήματα προστασίας.

Σύμφωνα με τις συνδικαλιστικές οργανώσεις, λιγότεροι εργαζόμενοι καλούνται να επιβλέψουν αυξημένο όγκο κυκλοφορίας, με ολοένα δυσμενέστερους όρους. Οι ίδιες προειδοποιούν ότι η κατάσταση δυσχεραίνει την ασφαλή μετακίνηση των περίπου 45 εκατομμυρίων επιβατών που χρησιμοποιούν κάθε χρόνο το δίκτυο.

Τις συνθήκες της τραγωδίας εξετάζουν δύο παράλληλες έρευνες, μία δικαστική και μία από ειδική κυβερνητική επιτροπή. Ο πρωθυπουργός Πέδρο Σάντσεθ έχει δεσμευτεί για πλήρη διερεύνηση της υπόθεσης.

Την Πέμπτη, μετά την επίσκεψή του σε νοσοκομείο του Τολέδο όπου νοσηλεύονται τραυματίες, ο βασιλιάς Φελίπε ΣΤ΄ υπογράμμισε ότι πρέπει να αποσαφηνιστούν οι αιτίες και ο τρόπος με τον οποίο συνέβη η καταστροφή. Ζήτησε επίσης να ληφθούν μέτρα που θα αποτρέψουν την επανάληψη αντίστοιχης τραγωδίας.

Η διακοπή του συστήματος ασφαλείας και τα 23 λεπτά μέχρι τη σύγκρουση

Κατά την κυβερνητική παρουσίαση των γεγονότων, η κρίσιμη αλληλουχία άρχισε στις 08:30 το πρωί της Τετάρτης. Τότε σταμάτησε να λειτουργεί το σύστημα επικοινωνίας που υποστηρίζει τον μηχανισμό ασφαλείας της γραμμής.

Ο μηχανισμός αυτός, γνωστός ως LZB, επιτηρεί τη θέση των συρμών και μπορεί να ενεργοποιήσει αυτόματη πέδηση για την αποφυγή σύγκρουσης. Μετά τη δυσλειτουργία, η ευθύνη παρακολούθησης της κυκλοφορίας και διατήρησης της ασφάλειας πέρασε εξ ολοκλήρου στους ελεγκτές του κέντρου της Μαδρίτης.

Το πρόβλημα αφορούσε τμήμα μήκους 63 χιλιομέτρων στη γραμμή Μαδρίτης – Σεβίλλης. Σύμφωνα με τις εκτιμήσεις των αρχών, έξι τρένα βρίσκονταν εκείνη τη στιγμή στο συγκεκριμένο κομμάτι του δικτύου.

Στις 08:36, ελεγκτής έδωσε σε τρένο της κρατικής RENFE άδεια να συνεχίσει με την κανονική του ταχύτητα. Ένας δεύτερος συρμός, της ιδιωτικής IRYO, βρισκόταν 25 χιλιόμετρα πιο πέρα στην ίδια γραμμή. Ο μηχανοδηγός του επιχείρησε επίσης να επανεκκινήσει, όμως δεν μπόρεσε να παρακάμψει την αυτόματη ακινητοποίηση και ενημέρωσε το κέντρο ελέγχου.

Η σύγκρουση σημειώθηκε στις 08:53. Η σφοδρότητα της πρόσκρουσης προκάλεσε εκτροχιασμό βαγονιών και διάλυση τμημάτων των δύο τρένων.

Η τραγωδία προστέθηκε στο πολύνεκρο δυστύχημα του Ιανουαρίου, επίσης στη γραμμή Μαδρίτης – Σεβίλλης, σε σημείο που βρίσκεται περισσότερο από δύο ώρες νοτιότερα. Εκεί, συρμός είχε εκτροχιαστεί και είχε συγκρουστεί με άλλο τρένο που ερχόταν από την αντίθετη κατεύθυνση, με αποτέλεσμα να σκοτωθούν 46 άνθρωποι.

Ο υπουργός Μεταφορών Όσκαρ Πουέντε, ο οποίος βρίσκεται αντιμέτωπος με αιτήματα παραίτησης, απέδωσε κεντρική σημασία στην εντολή που έλαβε το τρένο της RENFE να κινηθεί ξανά. Χαρακτήρισε την απόφαση εσφαλμένη και ανεξήγητη, υποστηρίζοντας ότι ο άλλος συρμός παρέμενε σταματημένος και η γραμμή είχε ενεργό σήμα στάσης.

Κατά την εκδοχή του υπουργού, η άδεια επανεκκίνησης δεν έπρεπε να είχε δοθεί υπό αυτές τις συνθήκες. Η τοποθέτησή του προκάλεσε αντιδράσεις από εκπροσώπους εργαζομένων, οι οποίοι καταγγέλλουν πρόωρη επικέντρωση της ευθύνης σε έναν ελεγκτή, ενώ οι έρευνες βρίσκονται ακόμη σε εξέλιξη.

Τα συνδικάτα καταγγέλλουν υποστελέχωση και επαναλαμβανόμενες βλάβες

Η Ρακέλ Αγιόν, εκπρόσωπος του συνδικάτου ελεγκτών σιδηροδρομικής κυκλοφορίας SCF, δήλωσε στο Associated Press ότι οι απαιτήσεις της εργασίας υπερβαίνουν συστηματικά τις δυνατότητες του διαθέσιμου προσωπικού. Όπως ανέφερε, οι ελεγκτές καλούνται να εγγυηθούν την ασφάλεια της κυκλοφορίας υπό διαρκώς αυξανόμενη πίεση.

Σύμφωνα με την ίδια, τα αιτήματα για προσλήψεις διατυπώνονται εδώ και χρόνια, ενώ οι δυσλειτουργίες των συστημάτων ασφαλείας συνεχίζονται. Η εκπρόσωπος του SCF κατηγόρησε τον υπουργό ότι μεταφέρει την ευθύνη σε έναν εργαζόμενο, χωρίς να συνεκτιμά την επιδείνωση των συνθηκών άσκησης των καθηκόντων του.

Η Αγιόν υποστήριξε ότι το ενδεχόμενο ανθρώπινου σφάλματος μπορεί να εξηγηθεί και να διερευνηθεί, στρέφοντας την κριτική της στη συχνότητα με την οποία παρουσιάζονται τεχνικές αστοχίες στον μηχανισμό προστασίας του δικτύου.

Ανάλογες καταγγελίες διατύπωσε το συνδικάτο μηχανοδηγών SEMAF. Όπως επισημαίνει, το LZB λειτουργεί εδώ και περίπου τρεις δεκαετίες και παραμένει σε χρήση στη σύνδεση Μαδρίτης – Σεβίλλης, παρά τη σταδιακή αντικατάστασή του.

Οι εκπρόσωποι των μηχανοδηγών αναφέρουν ότι έχουν προηγηθεί και άλλες διακοπές λειτουργίας του συστήματος, κατά τις οποίες η διαχείριση της κυκλοφορίας έμεινε αποκλειστικά στους ανθρώπινους χειριστές. Ο εκπρόσωπος του SEMAF, Ντιέγκο Μαρτίν, δήλωσε ότι η αντικατάσταση του LZB έπρεπε να έχει ολοκληρωθεί νωρίτερα και κατήγγειλε επανειλημμένες αστοχίες του στο παρελθόν.

Την Πέμπτη πραγματοποιήθηκε απεργία των σιδηροδρομικών, η οποία είχε προκηρυχθεί πριν από το τελευταίο δυστύχημα. Οι εργαζόμενοι ζητούσαν την εφαρμογή των κυβερνητικών δεσμεύσεων για αναβάθμιση της ασφάλειας, οι οποίες είχαν δοθεί μετά την τραγωδία του Ιανουαρίου.

Συνδικαλιστικοί εκπρόσωποι καταδίκασαν επίσης τη δημοσιοποίηση ηχητικών αποσπασμάτων από την επικοινωνία του κέντρου ελέγχου με τους μηχανοδηγούς σε ισπανικά μέσα ενημέρωσης. Χαρακτήρισαν τη διαρροή ανεύθυνη, ενώ παραμένει ανοιχτή η διερεύνηση των συνθηκών και των ευθυνών για την πολύνεκρη σύγκρουση.