Ισραήλ: Αφαίρεση ελέγχου από Παλαιστίνιους στο Σπήλαιο των Πατριαρχών

Σε μια κίνηση που αναμένεται να προκαλέσει έντονες αντιδράσεις, ο Ισραηλινός υπουργός Οικονομικών, Μπεζαλέλ Σμότριτς, ανακοίνωσε την αφαίρεση της παλαιστινιακής εξουσίας επί του Σπηλαίου των Πατριαρχών στη Χεβρώνα. Ο χώρος, ο οποίος αποτελεί σημείο τριβής εδώ και δεκαετίες, περνά πλέον υπό τον πλήρη έλεγχο του Ισραήλ, σύμφωνα με δήλωση του ίδιου του υπουργού.

Ο Σμότριτς, ο οποίος προέρχεται από τον ακροδεξιό χώρο της ισραηλινής πολιτικής σκηνής, δεν περιορίζεται μόνο στα καθήκοντα του υπουργείου του. Διευθύνει παράλληλα το Ανώτατο Συμβούλιο Σχεδιασμού, ένα όργανο που υπάγεται στο υπουργείο Άμυνας και είναι αρμόδιο για τη χάραξη πολιτικής σχετικά με την εποικιστική δραστηριότητα στην κατεχόμενη Δυτική Όχθη. Η απόφαση αυτή εντάσσεται σε μια ευρύτερη στρατηγική ενίσχυσης του ισραηλινού ελέγχου σε στρατηγικής σημασίας περιοχές.

Σε ανάρτησή του στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης, με αφορμή τα εγκαίνια ενός νέου εβραϊκού οικισμού κοντά στη Χεβρώνα, ο Σμότριτς υποστήριξε ότι "πολλές αρμοδιότητες που παλαιότερα παρέχονταν στη Χεβρώνα και στους αγίους τόπους, συμπεριλαμβανομένου του θεμελίου της ύπαρξής μας, του Σπηλαίου των Πατριαρχών, δεν βρίσκονται πλέον υπό τον έλεγχο του δήμου της Χεβρώνας".

Το καθεστώς του Σπηλαίου και η αντίδραση των Παλαιστινίων

Η Χεβρώνα, η μεγαλύτερη πόλη της Δυτικής Όχθης, τελεί υπό ισραηλινή κατοχή από το 1967. Το Σπήλαιο των Πατριαρχών βρίσκεται εντός της ζώνης H2, ενός τομέα της πόλης που ελέγχεται πλήρως από το Ισραήλ. Εκεί, περίπου 40.000 Παλαιστίνιοι συνυπάρχουν με περίπου 200 οικογένειες Ισραηλινών εποίκων, σε ένα τεταμένο κλίμα.

Ο χώρος αυτός έχει τεράστια θρησκευτική σημασία για Εβραίους, Μουσουλμάνους και Χριστιανούς, καθώς θεωρείται ο τόπος ταφής του Αβραάμ και άλλων βιβλικών μορφών. Για τους Μουσουλμάνους είναι γνωστό ως Τζαμί του Ιμπραήμ. Ένα πρωτόκολλο που είχε υπογραφεί το 1997 προέβλεπε τη διαχείριση του μεγαλύτερου μέρους του συγκροτήματος από τους Παλαιστινίους, μια διευθέτηση που, σύμφωνα με Παλαιστίνιους αξιωματούχους, είχε ήδη περιοριστεί σταδιακά τα τελευταία χρόνια.

Ο Σμότριτς, ένθερμος υποστηρικτής της προσάρτησης της Δυτικής Όχθης και ο ίδιος έποικος, δήλωσε κατηγορηματικά: "Κατάργησα το πρωτόκολλο της Χεβρώνας". Σύμφωνα με τον Γιονάταν Μιζράχι, συνδιευθυντή της οργάνωσης "Ειρήνη Τώρα", η απόφαση ελήφθη σε συνεδρίαση του Ανωτάτου Συμβουλίου Σχεδιασμού την προηγούμενη Τετάρτη, όπως επιβεβαιώνουν και τα σχετικά πρακτικά.

Η αντίδραση από την παλαιστινιακή πλευρά ήταν άμεση και έντονη. Το γραφείο του Παλαιστίνιου προέδρου Μαχμούντ Αμπάς εξέδωσε ανακοίνωση, κάνοντας λόγο για "μονομερή μέτρα που συνιστούν παραβίαση των υπογεγραμμένων συμφωνιών και του διεθνούς δικαίου". Παράλληλα, ο δήμος της Χεβρώνας κατήγγειλε μια "νέα απόπειρα" του Ισραήλ "να επιβάλει τον έλεγχό του στο ιστορικό κέντρο της πόλης".

Το πλαίσιο της εποικιστικής δραστηριότητας

Η εποικιστική δραστηριότητα στη Δυτική Όχθη αποτελεί διαχρονική πολιτική όλων των ισραηλινών κυβερνήσεων από το 1967. Ωστόσο, η διαδικασία αυτή επιταχύνθηκε σημαντικά μετά την άνοδο της ακροδεξιάς στην εξουσία στα τέλη του 2022, μέσω της συμμαχίας με τον πρωθυπουργό Μπενιαμίν Νετανιάχου. Η τάση αυτή ενισχύθηκε ακόμη περισσότερο μετά την επίθεση της Χαμάς στις 7 Οκτωβρίου 2023, η οποία πυροδότησε τον πόλεμο στη Γάζα.

Σήμερα, χωρίς να υπολογίζεται η Ανατολική Ιερουσαλήμ, περισσότεροι από 500.000 Ισραηλινοί ζουν στη Δυτική Όχθη σε οικισμούς που ο ΟΗΕ θεωρεί παράνομους βάσει του διεθνούς δικαίου, ανάμεσα σε περίπου τρία εκατομμύρια Παλαιστίνιους. Η απόφαση Σμότριτς για το Σπήλαιο των Πατριαρχών αναμένεται να εντείνει περαιτέρω την ένταση στην περιοχή.