Όσοι συνηθίζουν να πίνουν περισσότερους από έναν καφέδες μέσα στην ημέρα έχουν πλέον έναν ακόμη λόγο να αντιμετωπίζουν τη συνήθειά τους με λιγότερη ενοχή. Νέα επιστημονική μελέτη συνδέει την τακτική κατανάλωση καφέ με καλύτερη διάθεση, χαμηλότερα επίπεδα άγχους και θετικές μεταβολές στο μικροβίωμα του εντέρου.
Ερευνητές από το APC Microbiome Ireland του University College Cork προχώρησαν σε μια σημαντική διερεύνηση του τρόπου με τον οποίο ο καφές επιδρά στον ανθρώπινο οργανισμό. Η μελέτη τους εστιάζει στον λεγόμενο άξονα εντέρου-εγκεφάλου, δηλαδή στο σύνθετο δίκτυο επικοινωνίας ανάμεσα στο πεπτικό σύστημα και τον εγκέφαλο.
Τα ευρήματα, τα οποία δημοσιεύθηκαν στο Nature Communications, δείχνουν ότι η συστηματική κατανάλωση καφέ μπορεί να επηρεάσει όχι μόνο τη σύσταση των βακτηρίων του εντέρου, αλλά και δείκτες που σχετίζονται με τη συναισθηματική κατάσταση, το άγχος και τη διάθεση.
Η πρώτη βαθιά μελέτη για τον άξονα εντέρου-εγκεφάλου
Η σχέση του καφέ με την πέψη και την ψυχική υγεία έχει απασχολήσει εδώ και χρόνια την επιστημονική κοινότητα. Μέχρι σήμερα, ωστόσο, οι βιολογικοί μηχανισμοί πίσω από αυτές τις επιδράσεις δεν είχαν αποσαφηνιστεί σε βάθος.
Η συγκεκριμένη έρευνα επιχειρεί να φωτίσει ακριβώς αυτό το πεδίο, εξετάζοντας πώς ο καφές επιδρά στην αμφίδρομη επικοινωνία του εντερικού μικροβιώματος με τον εγκέφαλο. Για τον σκοπό αυτό, οι επιστήμονες αξιοποίησαν συνδυαστικά βιολογικά και ψυχολογικά δεδομένα, ώστε να καταγράψουν τόσο τις αλλαγές στο έντερο όσο και τις μεταβολές στη διάθεση των συμμετεχόντων.
Στη μελέτη συμμετείχαν 62 άτομα. Οι ερευνητές συνέκριναν 31 ανθρώπους που κατανάλωναν καφέ συστηματικά με 31 άτομα που δεν έπιναν καθόλου καφέ. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ψυχολογικά ερωτηματολόγια, κατέγραψαν τη διατροφή τους και την πρόσληψη καφεΐνης, ενώ έδωσαν δείγματα κοπράνων και ούρων για εργαστηριακή ανάλυση.
Ως τακτικοί καταναλωτές καφέ ορίστηκαν όσοι έπιναν καθημερινά τρία έως πέντε φλιτζάνια. Μέσω των δειγμάτων, οι επιστήμονες ανέλυσαν τη σύνθεση των βακτηρίων του εντέρου, ενώ παράλληλα αξιολόγησαν παραμέτρους που σχετίζονται με τη συναισθηματική κατάσταση, το άγχος, την κατάθλιψη και την παρορμητικότητα.
Βελτίωση διάθεσης ακόμη και με ντεκαφεϊνέ
Στο πλαίσιο της μελέτης, οι τακτικοί καταναλωτές καφέ διέκοψαν την κατανάλωση για δύο εβδομάδες. Κατά τη διάρκεια αυτής της περιόδου, οι ερευνητές παρακολούθησαν τις μεταβολές τόσο στο μικροβίωμα όσο και στην ψυχική τους κατάσταση.
Στη συνέχεια, ο καφές επανήλθε σταδιακά στην καθημερινότητά τους, με τους συμμετέχοντες να μη γνωρίζουν αν λάμβαναν κανονικό καφέ ή ντεκαφεϊνέ. Οι μισοί κατανάλωσαν καφέ χωρίς καφεΐνη και οι υπόλοιποι καφέ με καφεΐνη.
Και στις δύο ομάδες καταγράφηκε βελτίωση στη διάθεση, μείωση του άγχους, καθώς και περιορισμός συμπτωμάτων που σχετίζονται με την κατάθλιψη και την παρορμητικότητα. Το στοιχείο αυτό θεωρείται ιδιαίτερα σημαντικό, καθώς δείχνει ότι οι θετικές επιδράσεις του καφέ στη διάθεση ενδέχεται να μην οφείλονται αποκλειστικά στην καφεΐνη.
Η έρευνα ανέδειξε επίσης συγκεκριμένα βακτήρια που συνδέονται με την κατανάλωση καφέ. Τα επίπεδα των Eggertella sp και Cryptobacterium curtum εμφανίστηκαν αυξημένα στους καταναλωτές καφέ. Τα μικρόβια αυτά φαίνεται να εμπλέκονται σε διαδικασίες όπως η παραγωγή οξέων στο έντερο και η σύνθεση χολικών οξέων, λειτουργίες που ενδέχεται να συμβάλλουν στην προστασία από παθογόνους μικροοργανισμούς.
Παράλληλα, παρατηρήθηκε αύξηση των Firmicutes, μιας ομάδας βακτηρίων που έχει συσχετιστεί σε προηγούμενες μελέτες με θετικά συναισθήματα, ιδίως στις γυναίκες. Η παρατήρηση αυτή ενισχύει την υπόθεση ότι ο καφές μπορεί να επηρεάζει τη συναισθηματική κατάσταση μέσω μεταβολών στο εντερικό οικοσύστημα.
Διαφορετικές επιδράσεις κανονικού καφέ και ντεκαφεϊνέ
Οι επιδράσεις στον εγκέφαλο δεν ήταν ίδιες για όλα τα είδη καφέ. Η βελτίωση σε δείκτες μάθησης και μνήμης παρατηρήθηκε μόνο στην ομάδα που κατανάλωσε ντεκαφεϊνέ. Το εύρημα αυτό οδηγεί τους ερευνητές στην εκτίμηση ότι άλλες ουσίες του καφέ, όπως οι πολυφαινόλες, μπορεί να ευθύνονται για ορισμένα από τα γνωστικά οφέλη.
Αντίθετα, ο καφές με καφεΐνη φάνηκε να υπερέχει σε δείκτες που αφορούν τη μείωση του άγχους, την προσοχή και την εγρήγορση. Επιπλέον, η κατανάλωση καφεΐνης συνδέθηκε με χαμηλότερα επίπεδα φλεγμονής στον οργανισμό, στοιχείο που προσθέτει ένα ακόμη επίπεδο ενδιαφέροντος στην αξιολόγηση των βιολογικών επιδράσεων του καφέ.
Σύμφωνα με τα συνολικά ευρήματα, ο καφές φαίνεται να επιδρά ταυτόχρονα στο μικροβίωμα και στη λειτουργία του εγκεφάλου, πιθανώς μεταβάλλοντας τον τρόπο με τον οποίο δρουν συλλογικά τα μικρόβια του εντέρου και τα μεταβολικά προϊόντα που παράγουν.
Η μελέτη δεν παρουσιάζει τον καφέ ως θεραπευτικό μέσο, αλλά αναδεικνύει τον πιθανό ρόλο του ως μέρος μιας ευρύτερης διατροφικής προσέγγισης για την υποστήριξη της εντερικής ισορροπίας και της ψυχικής ευεξίας. Τα αποτελέσματα ανοίγουν νέο πεδίο έρευνας για τη σχέση διατροφής, μικροβιώματος και εγκεφαλικής λειτουργίας.
