Τον αποκλεισμό μεγάλου τμήματος της ελληνικής κοινωνίας από την τραπεζική χρηματοδότηση αναδεικνύει το Διεθνές Νομισματικό Ταμείο, επισημαίνοντας ότι η αδυναμία πρόσβασης σε νέο δανεισμό παραμένει σοβαρό εμπόδιο για την οικονομική ανάκαμψη. Ιδιαίτερη έμφαση δίνεται στις μικρές και μεσαίες επιχειρήσεις, οι οποίες, σύμφωνα με την εκτίμηση του Ταμείου, εξακολουθούν να αντιμετωπίζουν έντονα προβλήματα χρηματοδότησης, με άμεσες συνέπειες για την ανάπτυξη και την πραγματική οικονομία.
Όπως ανέφερε στο Reuters ο σύμβουλος του ΔΝΤ για τις χρηματοπιστωτικές αγορές, Τσαρλς Κόεν, σχεδόν 3 εκατομμύρια μη εξυπηρετούμενα δάνεια εξακολουθούν να επηρεάζουν 2,4 εκατομμύρια ανθρώπους στην Ελλάδα. Το μέγεθος αυτό θεωρείται εξαιρετικά βαρύ για την ελληνική οικονομία, καθώς διατηρεί ένα μεγάλο μέρος νοικοκυριών και επαγγελματιών εκτός του τραπεζικού συστήματος, ακόμη και μετά τη βελτίωση των βασικών οικονομικών δεικτών.
Το βάρος των παλιών «κόκκινων» δανείων
Το ΔΝΤ εκτιμά ότι χωρίς ουσιαστική αντιμετώπιση του αποθέματος των παλαιών προβληματικών δανείων, η ομαλή επιστροφή μεγάλου αριθμού πολιτών στην πιστωτική αγορά παραμένει εξαιρετικά δύσκολη. Παρά την αναδιάρθρωση των τραπεζών και την επιστροφή τους σε υψηλή κερδοφορία, η λειτουργία του δανεισμού συνεχίζει να χαρακτηρίζεται από στενότητα, με αποτέλεσμα η ανάκαμψη να μην διαχέεται ισόρροπα στην κοινωνία.
Το πρόβλημα εντοπίζεται κυρίως στους ισολογισμούς των νοικοκυριών, όπου η δεκαετής κρίση χρέους έχει αφήσει βαθύ αποτύπωμα. Σύμφωνα με τον Κόεν, η αποκατάσταση αυτών των ισολογισμών αποτελεί βασική προϋπόθεση ώστε ο μέσος Έλληνας να μπορέσει να επανενταχθεί ενεργά στην αγορά στεγαστικών και μικρών επιχειρηματικών δανείων.
Οι τράπεζες και η χρηματοδότηση των λίγων
Παρά τη βελτίωση της κεφαλαιακής εικόνας του τραπεζικού συστήματος, το ΔΝΤ διαπιστώνει ότι η πιστωτική επέκταση παραμένει περιορισμένη και κατευθύνεται κυρίως προς μεγαλύτερες επιχειρήσεις. Η χαμηλή χρηματοδότηση των μικρών και μεσαίων επιχειρήσεων, που αποτελούν κρίσιμο τμήμα της ελληνικής παραγωγικής βάσης, λειτουργεί ως τροχοπέδη για μια πιο ευρεία και ανθεκτική ανάπτυξη.
Η συγκέντρωση του τραπεζικού δανεισμού σε λίγους μεγάλους επιχειρηματικούς παίκτες αυξάνει και την έκθεση του συστήματος σε διεθνείς αναταράξεις, την ώρα που χιλιάδες μικρότερες επιχειρήσεις παραμένουν ουσιαστικά αποκλεισμένες από τη δυνατότητα νέας χρηματοδότησης. Κατά την εκτίμηση του Ταμείου, απαιτούνται παρεμβάσεις που θα επιτρέψουν στις τράπεζες να διαφοροποιήσουν εκ νέου τη χρηματοδότησή τους προς αυτούς τους τομείς.
Αργή πρόοδος στη διευθέτηση των προβληματικών δανείων
Το ΔΝΤ αναγνωρίζει ότι η Ελλάδα προχώρησε τα τελευταία χρόνια σε σημαντικές κινήσεις, όπως η δημιουργία δευτερογενούς αγοράς μη εξυπηρετούμενων δανείων και η εφαρμογή σχήματος προστασίας ενεργητικού, που επέτρεψαν στις τράπεζες να τιτλοποιήσουν και να μεταβιβάσουν περίπου 60 δισ. ευρώ προβληματικών δανείων. Ωστόσο, η διαδικασία διευθέτησης δεν προχωρά με την ταχύτητα που απαιτείται.
Κατά το Ταμείο, οι δικαστικές εμπλοκές μεταξύ τραπεζών, servicers και δανειοληπτών εξακολουθούν να συσσωρεύονται, ενώ η έλλειψη εξειδίκευσης σε τέτοιες υποθέσεις επιμηκύνει ακόμη περισσότερο τον χρόνο επίλυσης. Το αποτέλεσμα είναι ένα σύστημα που δυσκολεύεται να απορροφήσει το βάρος του παρελθόντος και να επαναφέρει πιο γρήγορα νοικοκυριά και επιχειρήσεις σε συνθήκες κανονικής χρηματοδότησης.
Η συνολική εικόνα που αποτυπώνει το ΔΝΤ είναι καθαρή: η ελληνική οικονομία έχει ανακάμψει σε επίπεδο μακροδεικτών και τραπεζικής σταθερότητας, όμως ένα πολύ μεγάλο κομμάτι της κοινωνίας εξακολουθεί να μένει στο περιθώριο του δανεισμού. Και όσο αυτό δεν αλλάζει, η ανάπτυξη θα παραμένει μερική και η μετακρίση ανάκαμψη δεν θα αγγίζει με τον ίδιο τρόπο την πλειονότητα των πολιτών.
