Καρκίνος: Αισιόδοξα μηνύματα από τον καθηγητή Γραβάνη

Σημαντικές εξελίξεις στον τομέα της ογκολογίας έφερε στο φως ο Ομότιμος Καθηγητής Φαρμακολογίας του Πανεπιστημίου Κρήτης, Αχιλλέας Γραβάνης, μεταδίδοντας ένα μήνυμα αισιοδοξίας σε χιλιάδες ασθενείς που δίνουν τη δική τους μάχη με τον καρκίνο. Μιλώντας στην εκπομπή «Πρωινές Διαδρομές» με τους Βασίλη Αδαμόπουλο και Μαρία Γεωργίου, ο διακεκριμένος επιστήμονας ανέπτυξε το όραμα μιας νέας εποχής, όπου ο καρκίνος δεν θα αποτελεί πλέον μια θανατική καταδίκη, αλλά μια διαχειρίσιμη χρόνια πάθηση, επιτρέποντας στους ασθενείς να διάγουν μια παραγωγική και ποιοτική ζωή.

Η επανάσταση της βασικής έρευνας στη μάχη κατά του καρκίνου

Ο κ. Γραβάνης υπογράμμισε με έμφαση ότι η βασική έρευνα των τελευταίων τριάντα ετών έχει επιφέρει ριζικές αλλαγές στην προσέγγιση της νόσου, η οποία παραμένει μία από τις πιο θανατηφόρες παγκοσμίως. Όπως χαρακτηριστικά ανέφερε, η χρηματοδότηση της βασικής έρευνας μπορεί να μην αποδίδει άμεσα ορατά αποτελέσματα, ωστόσο, σε βάθος χρόνου, αποδεικνύεται καταλύτης για τη δημόσια υγεία. Το χαρακτηριστικότερο παράδειγμα αποτελούν τα mRNA εμβόλια, τα οποία αναπτύχθηκαν για την αντιμετώπιση του κορονοϊού και πλέον ανοίγουν τον δρόμο για την καταπολέμηση του καρκίνου. Η ανάπτυξη νέων θεραπευτικών πρωτοκόλλων επικεντρώνεται πλέον στους πιο επιθετικούς και θανατηφόρους τύπους της νόσου. Μάλιστα, το τελευταίο έτος έχουν παρουσιαστεί εξαιρετικά ενθαρρυντικά κλινικά αποτελέσματα, και όχι απλώς πειραματικά, για τρεις ιδιαίτερα επικίνδυνους καρκίνους: το μελάνωμα, τον μη μικροκυτταρικό καρκίνο του πνεύμονα και τον καρκίνο του παγκρέατος.

Νέα δεδομένα για τον καρκίνο του παγκρέατος

Εστιάζοντας στον καρκίνο του παγκρέατος, ο καθηγητής αποκάλυψε λεπτομέρειες για ένα καινοτόμο μικρό μόριο, το οποίο έλαβε έγκριση από τον FDA πριν από δύο ημέρες. Το μόριο αυτό έχει την ικανότητα να εξουδετερώνει ένα ευρύ φάσμα μεταλλάξεων που σχετίζονται με την ανάπτυξη της νόσου, συμπεριλαμβανομένων και των επιγενετικών βλαβών. Σε αντίθεση με τις παραδοσιακές θεραπείες που στόχευαν σε μία μόνο μετάλλαξη, αυτή η νέα προσέγγιση, η οποία χορηγείται από το στόμα, μπλοκάρει πολλαπλές μεταλλάξεις ταυτόχρονα. Τα κλινικά αποτελέσματα είναι εντυπωσιακά, καθώς το συγκεκριμένο μόριο διπλασιάζει τον χρόνο επιβίωσης των ασθενών, από τους 6-7 μήνες στους 13-14 μήνες. Παράλληλα, προσφέρει τη δυνατότητα για μια πιο επιθετική θεραπευτική προσέγγιση, χωρίς τις βαριές παρενέργειες των παραδοσιακών χημειοθεραπειών. Ο κ. Γραβάνης αναφέρθηκε και στην ολοκλήρωση της πρώτης φάσης μιας κλινικής μελέτης για ένα εμβόλιο κατά του καρκίνου του παγκρέατος, το οποίο στοχεύει στις έξι σημαντικότερες μεταλλάξεις με τη χρήση πεπτιδίων. Τα αποτελέσματα ήταν ιδιαίτερα ενθαρρυντικά, και εκτιμάται ότι εντός του επόμενου έτους θα υπάρξει πρωτόκολλο για τον συνδυασμό αυτών των δύο θεραπειών.

Από το 25% στο 80%: Η εντυπωσιακή βελτίωση του προσδόκιμου επιβίωσης

Ο καθηγητής προχώρησε σε μια ιστορική αναδρομή, επισημαίνοντας ότι πριν από 40 χρόνια το πενταετές προσδόκιμο επιβίωσης για τα κακοήθη νεοπλάσματα ήταν μόλις 25%, ενώ σήμερα πλησιάζει το 80%. Ο καρκίνος, όπως τόνισε, δεν θα νικηθεί από τη μια μέρα στην άλλη, αλλά έχουν συντελεστεί τεράστιες αλλαγές στην αντιμετώπιση των ασθενών. Οι θεραπείες είναι πλέον πιο αποτελεσματικές και λιγότερο τοξικές, προσφέροντας στους ασθενείς ένα σημαντικά μεγαλύτερο προσδόκιμο επιβίωσης. Η νόσος, ωστόσο, παραμένει εξαιρετικά πολύπλοκη, καθώς παρουσιάζει μεγάλη ετερογένεια τόσο μεταξύ διαφορετικών τύπων καρκίνου όσο και μεταξύ ασθενών με τον ίδιο τύπο. Η σύγχρονη προσέγγιση αντιμετωπίζει τον καρκίνο όχι ως μια γενική ασθένεια, αλλά ως μια εξειδικευμένη πάθηση που απαιτεί εξατομικευμένη θεραπευτική στρατηγική.

Η διαχείριση της δημόσιας δαπάνης για τις νέες θεραπείες

Σε ό,τι αφορά το κρίσιμο ζήτημα της δημόσιας φαρμακευτικής δαπάνης, ο κ. Γραβάνης υπογράμμισε την ανάγκη για υπεύθυνη διαχείριση των πόρων των Ελλήνων φορολογουμένων. Η αλόγιστη συνταγογράφηση, όπως ανέφερε, υπονομεύει τη δυνατότητα του δημοσίου να χρηματοδοτήσει σύγχρονες και ακριβές θεραπείες για τους ασθενείς που τις έχουν πραγματικά ανάγκη. Είναι βέβαιο ότι τα επόμενα χρόνια η δαπάνη για τις νέες θεραπείες θα αυξηθεί σημαντικά. Ως εκ τούτου, όλοι οι εμπλεκόμενοι φορείς στην αλυσίδα της θεραπευτικής φροντίδας – γιατροί, φαρμακοποιοί, πολιτεία και ρυθμιστικοί οργανισμοί όπως ο ΕΟΦ – οφείλουν να συνεργαστούν με οργανωμένο τρόπο, διασφαλίζοντας πόρους με έξυπνο, ιατρικά αποτελεσματικό και ηθικά ορθό τρόπο, ώστε να καταστεί δυνατή η θεραπεία όσο το δυνατόν περισσότερων ασθενών με αυτές τις πρωτοποριακές θεραπείες.