Η αύξηση συγκεκριμένων μορφών καρκίνου σε νεότερους ενήλικες στην Αγγλία προκαλεί αυξανόμενη ανησυχία στην επιστημονική κοινότητα. Νεότερη μελέτη, η οποία δημοσιεύθηκε στις 28 Απριλίου 2026 στο British Medical Journal Oncology, δείχνει ότι άτομα κάτω των 50 ετών εμφανίζουν ανοδική τάση σε ορισμένους τύπους καρκίνου, με ιδιαίτερη έμφαση στον καρκίνο του εντέρου και των ωοθηκών.
Η συνολική επιβάρυνση από τον καρκίνο εξακολουθεί να είναι μεγαλύτερη στις μεγαλύτερες ηλικίες. Ωστόσο, η αύξηση περιστατικών σε νεότερους ανθρώπους δημιουργεί νέα δεδομένα για τη δημόσια υγεία, την πρόληψη και την έγκαιρη διάγνωση.
Η καθηγήτρια Θεραπευτικής, Επιδημιολογίας και Προληπτικής Ιατρικής της Θεραπευτικής Κλινικής της Ιατρικής Σχολής του ΕΚΠΑ στο Νοσοκομείο «Αλεξάνδρα», Θεοδώρα Ψαλτοπούλου, η βιολόγος Αλεξάνδρα Σταυροπούλου και ο καθηγητής Θεραπευτικής, Ογκολογίας και Αιματολογίας, διευθυντής της Θεραπευτικής Κλινικής και πρώην πρύτανης του ΕΚΠΑ, Θάνος Δημόπουλος, αναφέρουν ότι η μελέτη βασίστηκε στα δεδομένα του Εθνικού Μητρώου Νοσημάτων της Αγγλίας για την περίοδο 2001-2019.
Οι ερευνητές εξέτασαν περισσότερους από 20 τύπους καρκίνου σε δύο ηλικιακές κατηγορίες: άτομα ηλικίας 20 έως 49 ετών και άτομα 50 ετών και άνω. Το συγκεκριμένο μητρώο θεωρείται μία από τις πιο ολοκληρωμένες βάσεις καταγραφής καρκίνου διεθνώς, επιτρέποντας αξιόπιστη παρακολούθηση των μεταβολών στην εμφάνιση της νόσου σε επίπεδο πληθυσμού.
Ανοδική τάση σε γυναίκες και άνδρες κάτω των 50 ετών
Τα ευρήματα έδειξαν σημαντική αύξηση νέων περιστατικών σε 16 από τους 22 τύπους καρκίνου που εξετάστηκαν στις νεότερες γυναίκες και σε 11 από τους 21 τύπους στους νεότερους άνδρες.
Στις γυναίκες κάτω των 50 ετών, πέντε μορφές καρκίνου αυξήθηκαν ταχύτερα σε σχέση με τις μεγαλύτερες ηλικίες. Πρόκειται για τον καρκίνο του ενδομητρίου, του νεφρού, του παγκρέατος, το πολλαπλούν μυέλωμα και τον καρκίνο του θυρεοειδούς.
Στους άνδρες κάτω των 50 ετών, ταχύτερη αύξηση σε σύγκριση με τους άνω των 50 παρατηρήθηκε στο πολλαπλούν μυέλωμα. Η διαπίστωση αυτή ενισχύει την ανάγκη να μελετηθούν πιο συστηματικά οι παράγοντες που επιδρούν στην εμφάνιση καρκίνου σε νεότερες ηλικίες.
Ιδιαίτερη σημασία έχει το γεγονός ότι οι ερευνητές εντόπισαν 11 μορφές καρκίνου που αυξάνονται στους νεότερους ενήλικες και συνδέονται με γνωστούς συμπεριφορικούς παράγοντες κινδύνου. Σε αυτές περιλαμβάνονται ο καρκίνος του θυρεοειδούς, το πολλαπλούν μυέλωμα, οι καρκίνοι του ήπατος, του νεφρού, της χοληδόχου κύστης, του εντέρου, του παγκρέατος, του ενδομητρίου, του στόματος, του μαστού και των ωοθηκών.
Ανάμεσα σε αυτούς, ο καρκίνος του μαστού ήταν με μεγάλη διαφορά ο συχνότερος στους νεότερους ενήλικες, επιβεβαιώνοντας τη σημασία της συστηματικής πρόληψης και της ενημέρωσης για τους παράγοντες κινδύνου που σχετίζονται με τη νόσο.
Παχυσαρκία και τρόπος ζωής στο επίκεντρο
Σύμφωνα με τη μελέτη, η παχυσαρκία αναδεικνύεται ως ο σημαντικότερος παράγοντας κινδύνου που συνδέεται με την αύξηση πολλών από τους καρκίνους που εμφανίζονται συχνότερα σε άτομα κάτω των 50 ετών.
Με εξαίρεση τον καρκίνο του στόματος, και οι 11 μορφές καρκίνου που αυξάνονται στους νεότερους ενήλικες και σχετίζονται με γνωστούς παράγοντες τρόπου ζωής είχαν σύνδεση με αυξημένη σωματική μάζα.
Παράλληλα, έξι από αυτές τις μορφές καρκίνου συνδέθηκαν με το κάπνισμα, τέσσερις με την κατανάλωση αλκοόλ, τρεις με τη σωματική αδράνεια και μία, ο καρκίνος του εντέρου, με διατροφικούς παράγοντες.
Το αυξημένο βάρος, πάντως, δεν επαρκεί για να εξηγήσει πλήρως την εικόνα που καταγράφεται. Για τους περισσότερους γνωστούς παράγοντες κινδύνου, όπως το κάπνισμα, η κατανάλωση αλκοόλ, η διατροφή και η φυσική δραστηριότητα, τα διαθέσιμα στοιχεία των τελευταίων δεκαετιών δείχνουν στους νεότερους ενήλικες σταθερότητα ή μικρή βελτίωση.
Η πιο αισθητή μείωση καταγράφηκε στην κατανάλωση κόκκινου κρέατος, η οποία περιορίστηκε σημαντικά τόσο στους άνδρες όσο και στις γυναίκες κάτω των 50 ετών. Την ίδια περίοδο, περισσότερο από το 90% των νεότερων ενηλίκων εξακολουθούσε το 2018 να μην καταναλώνει επαρκείς ποσότητες φυτικών ινών, αν και η πρόσληψή τους παρέμεινε σταθερή ή παρουσίασε μικρή βελτίωση. Αντίστοιχες τάσεις καταγράφηκαν και στις μεγαλύτερες ηλικίες.
Η ανάλυση δείχνει ότι οι καθιερωμένοι παράγοντες κινδύνου εξακολουθούν να ευθύνονται για σημαντικό ποσοστό περιστατικών. Το 2019, σχεδόν τα μισά περιστατικά καρκίνου του εντέρου αποδόθηκαν σε αυτούς τους παράγοντες. Μεγάλη ήταν επίσης η συμβολή τους στους καρκίνους του ήπατος, του νεφρού, του παγκρέατος και του στόματος.
Στις γυναίκες, οι ίδιοι παράγοντες είχαν αξιοσημείωτη συμμετοχή στους καρκίνους του ενδομητρίου, του ήπατος, του εντέρου, του νεφρού, του παγκρέατος και της χοληδόχου κύστης. Το υπερβολικό σωματικό βάρος αναδείχθηκε ως ο συχνότερος επιμέρους παράγοντας κινδύνου το 2019, με τη συνεισφορά του να κυμαίνεται από 5% στον καρκίνο των ωοθηκών έως 37% στον καρκίνο του ενδομητρίου.
Η ανάγκη για πρόληψη και έγκαιρη διάγνωση
Οι επιστήμονες επισημαίνουν ότι πιθανότατα υπάρχουν και άλλοι παράγοντες που συμβάλλουν στην αύξηση των περιστατικών καρκίνου στους νεότερους ανθρώπους. Ορισμένοι τύποι καρκίνου μπορεί να σχετίζονται με εκθέσεις ή βιολογικές ευαισθησίες που διαφοροποιούνται ανά ηλικιακή ομάδα.
Στην ίδια κατεύθυνση, αλλαγές στις πρακτικές προσυμπτωματικού ελέγχου, στη διαγνωστική ακρίβεια και στην πρόσβαση των πολιτών σε εξετάσεις ενδέχεται να επηρεάζουν την καταγραφή των περιστατικών. Οι παράγοντες τρόπου ζωής παραμένουν κρίσιμοι, χωρίς να εξηγούν από μόνοι τους το σύνολο της αυξητικής τάσης.
Η πρόληψη απαιτεί χρόνο, σταθερή πολιτική και συστηματική παρακολούθηση. Η αντιμετώπιση της παχυσαρκίας και του υπερβάλλοντος βάρους πρέπει να αποτελέσει κεντρική προτεραιότητα δημόσιας υγείας, καθώς συνδέεται με μεγάλο μέρος των αυξανόμενων περιστατικών.
Η άνοδος ορισμένων μορφών καρκίνου σε άτομα κάτω των 50 ετών υπενθυμίζει ότι η νόσος δεν αφορά αποκλειστικά την τρίτη ηλικία. Η έγκαιρη διάγνωση, η ενημέρωση για τους παράγοντες κινδύνου, η πρόληψη και η αξιόπιστη επιδημιολογική παρακολούθηση είναι πλέον αναγκαίες περισσότερο από ποτέ.
